Quy định mới về con dấu, pháo, cư trú, căn cước có hiệu lực từ hôm nay, 15-3

Nghị định 58/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định liên quan đến quy định điều kiện về an ninh, trật tự đối với một số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; quản lý và sử dụng con dấu; quản lý, sử dụng pháo; quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Cư trú, Luật Căn cước có hiệu lực từ hôm nay (15-3).

Nghị định 58/2026 điều chỉnh nhiều nội dung quan trọng liên quan trực tiếp đến hoạt động quản lý Nhà nước cũng như các thủ tục hành chính mà người dân, tổ chức thường xuyên thực hiện.

Đáng chú ý là các quy định về quản lý con dấu, quản lý pháo, đăng ký cư trú và quản lý dữ liệu căn cước đều được sửa đổi theo hướng tăng cường chuyển đổi số, phân cấp thẩm quyền và hoàn thiện cơ chế quản lý dữ liệu.

Mở rộng hình thức nộp hồ sơ đăng ký mẫu con dấu

Nghị định 58/2026 sửa đổi, bổ sung một số quy định của Nghị định 99/2016 về quản lý và sử dụng con dấu (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2023).

Theo quy định mới, ngoài hình thức nộp hồ sơ trực tiếp như trước đây, cơ quan, tổ chức, chức danh nhà nước còn có thể nộp hồ sơ qua Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc Ứng dụng định danh điện tử quốc gia (VNeID). So với quy định cũ chỉ cho phép nộp hồ sơ qua cổng thông tin điện tử của cơ quan đăng ký mẫu con dấu, quy định mới đã mở rộng kênh tiếp nhận hồ sơ trực tuyến, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong giải quyết thủ tục hành chính.

Bên cạnh đó, Nghị định 58/2026 cũng bổ sung hình thức nộp và trả kết quả qua dịch vụ bưu chính công ích. Trường hợp hồ sơ được nộp trực tiếp hoặc qua bưu chính, nếu hồ sơ đầy đủ, cán bộ tiếp nhận phải lập giấy biên nhận, ghi rõ ngày tiếp nhận và ngày trả kết quả; nếu hồ sơ chưa đầy đủ thì lập phiếu hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ; còn nếu hồ sơ không đủ điều kiện thì phải lập thông báo từ chối giải quyết. Các giấy tờ này có thể được giao trực tiếp cho người nộp hồ sơ hoặc gửi qua bưu chính công ích.

Một điểm mới đáng chú ý khác là cho phép cán bộ tiếp nhận hồ sơ khai thác thông tin từ tài khoản định danh điện tử, kho dữ liệu điện tử của cơ quan, tổ chức, cũng như các cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành khi xử lý hồ sơ nộp qua Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc VNeID. Chỉ trong trường hợp không khai thác được thông tin từ các hệ thống dữ liệu này, cơ quan tiếp nhận mới yêu cầu cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân cung cấp thêm giấy tờ theo quy định.

Mở rộng chủ thể được kinh doanh, vận chuyển pháo hoa

Nghị định 58/2026 cũng sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Nghị định 137/2020 về quản lý, sử dụng pháo (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2023).

Theo quy định mới, các hành vi như nghiên cứu, chế tạo, sản xuất, mua bán, xuất khẩu, nhập khẩu, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng hoặc chiếm đoạt pháo nổ vẫn bị nghiêm cấm, trừ các đối tượng theo quy định.

Điểm thay đổi quan trọng là mở rộng các “ngoại lệ” đối với tổ chức, doanh nghiệp thuộc Bộ Công an và Bộ Quốc phòng khi được Bộ trưởng Bộ Công an hoặc Bộ trưởng Bộ Quốc phòng giao nhiệm vụ nghiên cứu, sản xuất, nhập khẩu, xuất khẩu, cung cấp, vận chuyển, sử dụng pháo hoa nổ theo quy định.

So với quy định hiện hành, trước đây chỉ duy nhất tổ chức, doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng được Thủ tướng Chính phủ giao nhiệm vụ mới được thực hiện các hoạt động liên quan đến pháo hoa nổ. Nay, nghị định đã bổ sung thêm khối doanh nghiệp thuộc Bộ Công an, đồng thời phân cấp thẩm quyền giao nhiệm vụ từ Thủ tướng xuống Bộ trưởng hai bộ.

Nghị định 137/2020 cũng được sửa đổi theo hướng cho phép tổ chức, doanh nghiệp thuộc Bộ Công an, Bộ Quốc phòng được giao nhiệm vụ vận chuyển pháo hoa nổ, thuốc pháo nổ. Các doanh nghiệp thuộc hai bộ này có chức năng vận tải hàng hóa và đáp ứng điều kiện vận chuyển vật liệu nổ công nghiệp cũng được phép tham gia vận chuyển.

Nghị định 58/2026 tiếp tục mở rộng chủ thể được kinh doanh pháo hoa. Nếu trước đây hoạt động này chỉ do doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng thực hiện, thì nay bổ sung thêm doanh nghiệp thuộc Bộ Công an, với điều kiện vẫn phải đáp ứng đầy đủ yêu cầu về an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường và được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện theo quy định.

Đối với hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu pháo hoa và thuốc pháo hoa, quy định sửa đổi cũng cho phép doanh nghiệp thuộc Bộ Công an được thực hiện nếu được giao nhiệm vụ nghiên cứu, sản xuất. Đồng thời, nghị định bổ sung nguyên tắc chỉ nhập khẩu các sản phẩm trong nước chưa sản xuất được, qua đó thể hiện định hướng ưu tiên sản xuất nội địa và tăng cường quản lý chặt chẽ lĩnh vực này.

Một thay đổi đáng chú ý khác là thẩm quyền quyết định tổ chức bắn pháo hoa nổ trong các dịp lễ lớn như Tết Nguyên đán, Giỗ Tổ Hùng Vương, Quốc khánh, ngày Chiến thắng Điện Biên Phủ, ngày Chiến thắng (30-4) và kỷ niệm giải phóng, thành lập các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương được giao cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh căn cứ vào tình hình thực tế tại địa phương để quyết định.

Trước đây, việc tổ chức bắn pháo hoa trong các dịp này do UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương căn cứ vào tình hình thực tế của địa phương để quyết định và phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức thực hiện theo quy định. Đối với các sự kiện văn hóa, du lịch, thể thao mang tính quốc gia, quốc tế hoặc trường hợp thay đổi tầm bắn, thời lượng bắn pháo hoa nổ, trước đây thuộc thẩm quyền quyết định của Thủ tướng Chính phủ, nay cũng được giao cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định trên cơ sở đề nghị của cơ quan chuyên môn về văn hóa thuộc UBND cấp tỉnh.

Chính sách đăng ký cư trú cho người chưa thành niên

Nghị định 58/2026 cũng sửa đổi một số nội dung của Nghị định 154/2024 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Cư trú.

Theo quy định mới, chính sách ưu tiên về đăng ký cư trú không còn áp dụng cho toàn bộ người chưa thành niên như trước đây mà chỉ còn áp dụng đối với trẻ dưới 6 tuổi.

Cụ thể, chỉ trẻ dưới 6 tuổi mới được đăng ký thường trú tại nơi thường trú của cha, mẹ hoặc người giám hộ trong trường hợp nơi thường trú không trùng với nơi đang sinh sống thực tế. Nhóm từ đủ 6 tuổi đến dưới 18 tuổi khi đăng ký cư trú phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện đăng ký cư trú theo quy định chung.

Quy định về miễn kiểm tra, xác minh điều kiện chỗ ở khi đăng ký cư trú lần đầu cũng được thu hẹp tương tự. Theo đó, chỉ trẻ dưới 6 tuổi đăng ký thường trú hoặc tạm trú tại nơi cư trú của cha, mẹ hoặc người giám hộ mới được áp dụng cơ chế miễn kiểm tra này.

Bên cạnh đó, Nghị định 58/2026 sửa đổi, bổ sung quy định về xóa đăng ký thường trú, tạm trú theo hướng làm rõ trình tự, trách nhiệm và thời hạn xử lý. Khi có quyết định hủy bỏ đăng ký cư trú, trong thời hạn 1 ngày, cơ quan đăng ký cư trú phải thực hiện xóa đăng ký và cập nhật vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Quy định mới cũng làm rõ trách nhiệm thực hiện thủ tục của người thuộc diện bị xóa đăng ký cư trú, đại diện hộ gia đình hoặc người đại diện theo pháp luật, đồng thời bổ sung cơ chế xử lý khi các chủ thể này không thực hiện thủ tục theo quy định.

Ngoài ra, phương thức nộp hồ sơ được điều chỉnh theo hướng đẩy mạnh số hóa, khi quy định việc nộp hồ sơ trực tuyến qua Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc Ứng dụng định danh quốc gia (VNeID).

Vai trò của công an xã trong quản lý dữ liệu căn cước

Nghị định 58/2026 cũng sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Nghị định 70/2024 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Căn cước.

Một trong những điểm mới đáng chú ý là mở rộng trách nhiệm của công an cấp xã trong thu thập, cập nhật và khai thác dữ liệu dân cư, phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy mới khi không còn công an cấp huyện.

Theo đó, công an cấp xã nơi công dân cư trú có trách nhiệm thu thập, cập nhật thông tin công dân vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư từ nhiều nguồn như giải quyết thủ tục cư trú, sổ sách quản lý cư trú, hồ sơ tàng thư và từ việc cấp, cấp đổi, cấp lại thẻ căn cước. Trường hợp thông tin chưa đầy đủ, dữ liệu có thể được thu thập trực tiếp từ công dân thông qua phiếu thu thập thông tin dân cư hoặc phiếu đề nghị giải quyết thủ tục về căn cước.

Nghị định 58/2026 cũng làm rõ cơ chế điều chỉnh thông tin trong cơ sở dữ liệu khi công dân phát hiện thông tin do mình cung cấp có sai sót hoặc thay đổi. Khi đó, công dân đề nghị công an cấp xã thực hiện điều chỉnh theo trình tự, thủ tục quy định.

Bên cạnh đó, khi phát hiện sai sót trong dữ liệu, cơ quan quản lý căn cước của Bộ Công an phải phối hợp với các cơ quan liên quan để điều chỉnh đồng bộ thông tin không chỉ trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư mà cả các cơ sở dữ liệu khác có liên quan, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống dữ liệu nhà nước.

Nghị định mới cũng mở rộng phạm vi xác lập số định danh cá nhân ngay từ khâu đăng ký khai sinh, bao gồm cả trường hợp ghi vào sổ hộ tịch việc khai sinh đã đăng ký tại cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài.

Ngoài ra, quy định về cấp, cấp đổi, cấp lại thẻ căn cước theo hình thức trực tuyến cũng được điều chỉnh theo hướng tinh gọn đầu mối tiếp nhận và bổ sung trường hợp thực hiện online khi thay đổi địa giới hành chính, đáp ứng yêu cầu thực tiễn quản lý.