Quy trình 16 ngày cho phạm nhân có nhu cầu hiến tạng

Luật Thi hành án hình sự được thông qua tháng 12/2025 lần đầu cho phép phạm nhân có nguyện vọng được hiến mô, bộ phận cơ thể cho người thân nếu đáp ứng đủ quy định.

Nhằm đưa luật vào thực tiễn, Bộ Công an mới đây xây dựng dự thảo Nghị định quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thi hành án hình sự, thay thế Nghị định 118/2024.

Quy trình hiến mô, tạng gói gọn trong 16 ngày

Một trong những nội dung thể hiện tính nhân văn sâu sắc trong dự thảo lần này là việc cụ thể hóa trình tự, thủ tục hiến mô, bộ phận cơ thể người của phạm nhân.

Điều 8 của dự thảo quy định quá trình từ khi phạm nhân viết đơn, đến khi được duyệt và thực hiện phẫu thuật y tế, chỉ trong 16 ngày làm việc. Cụ thể, phạm nhân đủ điều kiện, phải tự viết đơn, ghi rõ các thông tin về tội danh, mức án, nguyện vọng cụ thể và cam kết các nội dung theo Luật Thi hành án hình sự.

Quy định yêu cầu phải có đơn đề nghị của người thân thích và xác nhận của cơ sở y tế về tình trạng bệnh của người nhận. Điều này nhằm ngăn chặn các hành vi trục lợi hoặc ép buộc hiến tặng không vì mục đích nhân đạo.

>>Xem cụ thể trình tự hiến tạng được đề xuất tại dự thảo

Sau khi thực hiện hiến tặng, cơ sở y tế phải thông báo về tình trạng sức khỏe của phạm nhân cho trại giam để đảm bảo họ đủ điều kiện tiếp tục chấp hành án. Trại giam sẽ tổ chức đưa phạm nhân về tiếp tục chấp hành án trong vòng 3 ngày từ khi nhận thông báo của bệnh viện.

Phân tích dự thảo, luật sư Trịnh Văn Tuyến (Văn phòng Luật sư Giang Thanh, Hà Nội) cho rằng việc công nhận quyền được hiến mô, tạng của phạm nhân cho người thân thể hiện tinh thần nhân đạo của chính sách pháp luật. Nhà nước luôn mở ra con đường hoàn lương, bắt đầu từ việc tôn trọng những nhu cầu tinh thần và nghĩa cử cao đẹp nhất của con người, ngay cả khi họ đang trong vòng lao lý, theo luật sư.

Luật sư đánh giá hồ sơ yêu cầu rất “chặt chẽ, khắt khe”: phải hiến cho người thân thích, có xác nhận bệnh lý của người nhận và phải được cấp Bộ phê duyệt. Như vậy sẽ ngăn chặn việc mua bán bộ phận cơ thể hoặc ép buộc hiến tặng dưới mọi hình thức.

Ngoài ra, việc yêu cầu bệnh viện xác nhận phạm nhân “bảo đảm sức khỏe để tiếp tục chấp hành án” trước khi đưa về trại giam cho thấy Nhà nước vẫn chịu trách nhiệm cao nhất với quyền được sống và quyền sức khỏe của phạm nhân.

“Việc pháp điển hóa trình tự này vào Nghị định là minh chứng cho việc thực hiện cam kết bảo vệ quyền con người theo Hiến pháp, giúp phạm nhân thực hiện nghĩa cử nhân đạo một cách minh bạch và nhanh chóng”, luật sư nêu quan điểm.

Dự thảo đang được lấy ý kiến công khai đến hết 14/2.

Khi nào phạm nhân được hiến tặng mô, tạng?

Khoản 1, điều 53, Luật thi hành án Hình sự 2025 quy định phạm nhân được hiến mô, bộ phận cơ thể khi bảo đảm đủ các điều kiện sau:

a) Tự nguyện hiến mô, bộ phận cơ thể;

b) Hiến mô, bộ phận cơ thể cho người thân thích của phạm nhân;

c) Đủ điều kiện sức khỏe để hiến mô, bộ phận cơ thể và bảo đảm sức khỏe để tiếp tục chấp hành án sau khi hiến mô, bộ phận cơ thể;

d) Tự chịu các chi phí hiến mô, bộ phận cơ thể và chăm sóc sức khỏe bản thân sau khi hiến mô, bộ phận cơ thể;

đ) Là người bị kết án về tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng thuộc trường hợp phạm tội lần đầu và thời gian chấp hành án còn lại dưới 3 năm.

2. Chính phủ quy định chi tiết trình tự, thủ tục giải quyết trường hợp phạm nhân có nguyện vọng hiến mô, bộ phận cơ thể.

Hải Thư