Quyền Bộ trưởng Công Thương: Hệ thống điện Việt Nam đứng đầu Đông Nam Á

Quyền Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng thay mặt Đảng bộ Công Thương trình bày tham luận về phát triển công nghiệp và thương mại tại Đại hội Đảng XIV, ngày 21/1. Theo ông Hùng, ngành công thương có vai trò trụ cột chiến lược – một trong những động lực chính thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội.

Nhiệm kỳ qua, sản xuất công nghiệp phục hồi rõ nét, tăng trưởng khá (bình quân 6,1% mỗi năm). Trong đó, lĩnh vực năng lượng phát triển mạnh mẽ, vươn lên đứng đầu khu vực Đông Nam Á về quy mô hệ thống điện.

“An ninh năng lượng quốc gia được bảo đảm, cơ bản đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội”, ông nói, thêm rằng cơ cấu năng lượng đang chuyển dịch tích cực, theo hướng phát triển xanh, bền vững.

Thực tế, đến cuối 2025, tổng công suất nguồn điện toàn hệ thống (không gồm công suất nhập khẩu điện) đạt khoảng 87.600 MW, tăng khoảng 6.400 MW so với năm 2024. Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia 2021-2030 (Quy hoạch điện VIII) điều chỉnh đặt mục tiêu bảo đảm cung ứng đủ điện cho yêu cầu tăng trưởng GDP bình quân 10% mỗi năm giai đoạn 2026-2030, và khoảng 7,5% thời kỳ 2031-2050. Theo đó, tổng công suất các nhà máy điện phục vụ nhu cầu trong nước (không gồm xuất khẩu) là 183.291-236.363 MW.

Ước tính, tổng vốn đầu tư phát triển nguồn và lưới điện truyền tải khoảng 136,3 tỷ USD giai đoạn 2026-2030 và cần thêm 130 tỷ USD những năm 2031-2035. Từ 2036 đến 2050, Việt Nam tiếp tục cần đầu tư thêm 569,1 tỷ USD cho hoạt động này.

Cùng với lĩnh vực năng lượng, theo Quyền Bộ trưởng, công nghiệp chế biến, chế tạo tăng trưởng trung bình 6,9% mỗi năm, tạo động lực thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Tỷ lệ nội địa hóa được cải thiện, một số ngành công nghiệp mũi nhọn khẳng định vị trí trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Xuất nhập khẩu luôn là điểm sáng, tăng trưởng bình quân 10,9% một năm. Thặng dư thương mại liên tục duy trì ở mức cao, góp phần bổ sung dự trữ ngoại hối, ổn định kinh tế vĩ mô.

Thị trường trong nước phát triển tích cực với tốc độ tăng trưởng bình quân 7,7% một năm, là “bệ đỡ” giúp nền kinh tế đứng vững và phục hồi nhanh trước các cú sốc bên ngoài. Thương mại điện tử phát triển mạnh, với tốc độ bình quân trên 20% một năm, dẫn dắt chuyển đổi số trong doanh nghiệp. Hội nhập kinh tế quốc tế đồng bộ qua 17 Hiệp định thương mại tự do (FTA) với gần 6 tỷ người tiêu dùng.

Bên cạnh những kết quả đạt được, ngành công nghiệp và thương mại còn một số hạn chế. Chẳng hạn, mức độ tự chủ công nghệ và giá trị gia tăng thấp, chuyển đổi xanh, thông minh chậm. Trong khi đó, hạ tầng năng lượng chưa theo kịp, cơ cấu nguồn điện mất cân đối. Xuất khẩu phụ thuộc lớn vào nhập khẩu và khu vực FDI, trong khi hạ tầng thương mại, logistics chưa đồng bộ, chi phí cao.

Giai đoạn tới, Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng. Để đẩy mạnh phát triển công nghiệp, thương mại, Quyền Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết Bộ Công Thương sẽ tập trung hoàn thiện thể chế, chính sách, tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi, tháo gỡ điểm nghẽn, huy động nguồn lực phát triển.

Ngành công thương đặt mục tiêu cơ cấu lại công nghiệp, thương mại gắn với khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo nhằm nâng năng suất, chất lượng, năng lực cạnh tranh. Theo đó, nhà điều hành ưu tiên làm chủ các ngành công nghiệp mới nổi, xây dựng một số doanh nghiệp lớn trong nước có khả năng dẫn dắt các lĩnh vực trọng yếu. Hạ tầng năng lượng, công nghiệp, thương mại và các trung tâm logistics được phát triển đồng bộ theo hướng xanh, thông minh.

“Ngành công thương cam kết chuyển đổi tư duy từ quản lý sang kiến tạo, đồng hành cùng doanh nghiệp, biến thách thức thành cơ hội bứt phá”, ông Hùng nói thêm.

Phương Dung