Rào cản ít ai ngờ của xe điện BYD

Qua trải nghiệm thực tế hơn 14 tháng với quãng đường di chuyển lên tới 10 vạn km, anh Nguyễn Huy Khoa – một tài xế dịch vụ đang chạy BYD M6 – đánh giá xe rất tích cực về độ bền bỉ khi chưa từng xảy ra lỗi vặt, chi phí bảo dưỡng thấp cùng các tính năng hỗ trợ vận hành hoạt động ổn định. Tuy nhiên, bên cạnh những ưu điểm vượt trội về mặt phương tiện, một rào cản lớn đang hiện hữu và gây ra không ít trở ngại cho quá trình sử dụng thực tế: đó chính là hạ tầng trạm sạc.

Theo anh Khoa đánh giá, BYD khác với các đối thủ trên thị trường đang nỗ lực xây dựng hệ sinh thái trạm sạc đồng bộ, BYD lại chỉ tập trung vào chất lượng sản phẩm và việc bán xe. Mảng phát triển hạ tầng trạm sạc được hãng hoàn toàn chuyển giao cho các đơn vị thứ ba đảm nhận.

Chính sách này khiến người dùng BYD rơi vào thế bị động về năng lượng, đặc biệt là khi di chuyển trên các tuyến đường dài hay khu vực đèo dốc, điển hình như tuyến đường đi các vùng cao vẫn đang thưa thớt trạm sạc.

Anh Nguyễn Huy Khoa chia sẻ về chuyện sạc điện cho xe BYD.

Mối quan hệ cộng sinh không thể tách rời giữa xe điện và trạm sạc đang khiến cho những phương tiện đặc thù như “xe điện nhập ngoại” lâm vào thế khó. Một mặt, xe điện cần mạng lưới trạm sạc phủ rộng để mang lại tính thực tiễn cho người dùng, đặc biệt là những khách hàng ở khu vực thành thị không có mặt bằng để lắp đặt trụ sạc tại nhà.

Mặt khác, các nhà đầu tư trạm sạc lại cần một lượng xe đủ lớn lưu thông trên đường để đảm bảo nguồn doanh thu bù đắp chi phí. Thực tế cho thấy, việc nâng công suất trạm sạc đòi hỏi các đơn vị đầu tư phải trang bị thêm trạm biến áp với chi phí vô cùng đắt đỏ. Vì vậy, họ buộc phải hạn chế quy mô, dẫn đến tình trạng đa số các trạm chỉ được lắp đặt một trụ duy nhất với hai cổng sạc.

Chính vòng luẩn quẩn của mối quan hệ cộng sinh này đã kìm hãm cả hai phía. Khi số lượng xe điện BYD được sử dụng tại một số khu vực (đặc biệt là miền Bắc) còn hạn chế, nguồn thu không đủ để các đại lý và nhà đầu tư chi trả chi phí mặt bằng và nhân sự, dẫn đến việc nhiều đại lý hoặc trạm sạc phải đóng cửa.

Đáng nói hơn, bài toán hạ tầng không chỉ dừng lại ở các trạm sạc công cộng. Ngay cả khi người dùng cá nhân có đủ mặt bằng và muốn tự bỏ tiền nâng cấp trụ sạc công suất lớn (30-40 kW) tại nhà để rút ngắn thời gian sạc, họ vẫn vấp phải rào cản từ lưới điện quốc gia khi phía điện lực xác nhận không đủ tải điện để lắp đặt.

Theo chia sẻ của anh Khoa, việc lắp trụ sạc tại nhà không hề đơn giản.

Ngược lại, khi mối quan hệ cộng sinh này được duy trì và đầu tư bài bản, hệ sinh thái xe điện sẽ mang lại lợi ích khổng lồ. Với các hãng xe tự tay đổ tiền xây dựng trạm sạc, mật độ điểm sạc trở nên dày đặc, xuất hiện trong bán kính chỉ 5 km ở các thành phố lớn hoặc cách nhau 2-3 km đối với các trạm tư nhân liên kết ở ngoại ô. Hạ tầng đồng bộ cho phép người lái xe điện có thể sạc pin nhanh chóng, vừa sạc vừa có thể bật điều hòa làm mát, nghe nhạc và nghỉ ngơi mà không làm gián đoạn hành trình hay gây khó chịu cho hành khách.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng chỉ ra rằng, ngay cả khi hệ thống trạm sạc đã phát triển mạnh, nó vẫn phải đối mặt với áp lực quá tải cục bộ vào các dịp lễ, Tết tại các khu du lịch, hoặc tình trạng thiếu hụt trụ sạc tại một số trung tâm thương mại lớn đông đúc. Điều này chứng minh trạm sạc và xe điện phải luôn vận động và mở rộng quy mô song hành cùng nhau để tránh tình trạng “nghẽn cổ chai” năng lượng.

Có thể khẳng định, dù một chiếc xe điện có chất lượng tốt và chi phí vận hành rẻ đến đâu, sự thiếu hụt dịch vụ hạ tầng đi kèm vẫn là một rào cản đáng bận tâm. Dựa trên thực tế sử dụng của những tài xế đi trước, những dòng xe chưa có hệ sinh thái trạm sạc hoàn thiện sẽ có lợi thế thiết kế bắt mắt và phù hợp nhất với nhóm khách hàng ở khu vực nông thôn, nơi họ sở hữu không gian đỗ xe rộng rãi để chủ động lắp đặt trụ sạc tại nhà.

Đối với người dân khu vực thành thị không có mặt bằng đỗ xe, hoặc những khách hàng có nhu cầu chạy đường dài, đi đèo dốc liên tục, trải nghiệm vận hành sẽ bị hạn chế đi nhiều và người mua cần phải tính toán kỹ lưỡng bài toán năng lượng trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.