Review – ‘Bugonia’ – hoài nghi về thế giới

* Bài viết tiết lộ nội dung phim

Phim lấy cảm hứng từ tác phẩm điện ảnh Hàn Quốc Save the Green Planet! (2003) của Jang Joon Hwan. Emma Stone thủ vai Michelle, CEO tập đoàn dược phẩm Anxolith. Cuộc đời Michelle đảo lộn khi bị Teddy (Jesse Plemons) và Don (Aidan Delbis) bắt cóc. Teddy tìm hiểu thông tin trên internet về chủ nghĩa tư bản và những thuyết âm mưu liên quan đến giới tinh hoa. Những mảnh thông tin rời rạc và khó kiểm chứng khiến anh tin rằng Michelle là một sinh vật ngoài hành tinh từ thiên hà Andromeda, được cử đến Trái Đất để diệt vong nhân loại. Teddy giam cô dưới tầng hầm, cạo trọc đầu vì cho rằng tóc là “ăng-ten liên lạc với tàu mẹ”, bôi kem kháng histamine để ngăn cô thao túng cảm xúc.

Nhà làm phim xây dựng tình huống kịch tính, pha trộn yếu tố kinh dị với chất hài đen. Lanthimos biến một vụ bắt cóc thông thường thành màn đấu trí giữa tầng lớp tinh hoa và những cá nhân bị gạt ra lề xã hội. Michelle tượng trưng quyền lực, lý trí và khoa học. Còn Teddy là kẻ yếu thế, tin vào thuyết âm mưu cực đoan.

Ở hồi ba, đạo diễn Yorgos Lanthimos và biên kịch Will Tracy đặt khán giả vào trạng thái lưỡng lự, khi ranh giới đúng – sai giữa các nhân vật trở nên khó phân định. Michelle gây thương xót khi bị Teddy tra tấn bằng điện nhưng phim cũng không biến Teddy thành kẻ ác hoàn toàn. Quá khứ với người mẹ nghiện ma túy bị hôn mê sau khi dùng thuốc thử nghiệm lỗi của công ty Michelle phần nào lý giải hành động của anh.

Cả hai lần lượt đưa ra những lập luận về chủ nghĩa tư bản. Teddy cho rằng hệ thống khai thác sức lao động như cách ong thợ làm việc trong tổ, còn Michelle khẳng định công ty cô tạo giá trị qua nghiên cứu y học. Mặt khác, hai người thao túng đối phương bằng lời nói, thể hiện trong phân đoạn bữa tối và cuộc cãi vã sau đó. “Dần dần, khán giả không còn chỉ đứng ngoài quan sát mà bị cuốn vào cách các nhân vật tự biện minh cho hành động của bản thân”, Variety bình luận.

Tác phẩm phản ánh nhiều vấn đề của xã hội đương đại, như khủng hoảng niềm tin, sự lan rộng của tin giả và cách các thuyết âm mưu “bám rễ” trong tâm trí. Teddy nghĩ người ngoài hành tinh hủy diệt sinh thái, nhưng sự thật là chính con người mới gây ra chiến tranh, biến đổi khí hậu, tự khổ đau vì lòng tham không đáy. Hình ảnh những con ong ở cảnh cuối ám chỉ Trái Đất, sau khi loài người diệt vong, đang tái sinh.

Phần thể hiện của ba diễn viên được giới chuyên môn đánh giá cao. Tạp chí Hollywood Reporter nhận xét Jesse Plemons “thổi hồn” vào vai Teddy, bộc lộ nét nguy hiểm và khó lường, nhất là trong các cảnh nhân vật đối đầu Michelle. Tài tử lột tả Teddy như tín đồ cuồng tín nhưng ẩn sau đó là tâm hồn yếu đuối. “Lối diễn của Plemons khiến những thuyết âm mưu tưởng chừng phi lý trở nên thuyết phục”, trang này viết.

Emma Stone gây ấn tượng khi khắc họa Michelle bằng nét sắc sảo, mưu mô. Theo Variety, ngoài tập trung kỹ thuật diễn xuất, diễn viên cạo trọc đầu để nhập vai trọn vẹn. Màn hóa thân giúp Emma Stone nhận đề cử Oscar lần năm, tranh giải hạng mục Nữ diễn viên chính xuất sắc. Aidan Delbis – trong vai Don – tròn vai người đàn ông chất phác bị kéo vào vòng xoáy tội lỗi.

Nhịp phim dồn dập, liên tục chuyển từ những khoảnh khắc hài hước sang bầu không khí căng thẳng. Nhà quay phim Robbie Ryan sử dụng kỹ thuật ghi hình trên định dạng VistaVision để đặc tả căn nhà bừa bộn của Teddy và Don. Hình ảnh này đối lập với trụ sở Anxolith hiện đại và biệt thự xa hoa của Michelle, phơi bày khoảng cách giai cấp, đặc quyền kinh tế.

Cây bút Pete Hammond của Deadline gọi bộ phim là trải nghiệm táo bạo, cho rằng phong độ đạo diễn người Hy Lạp đạt tới đỉnh cao. “Bugonia là một câu chuyện kỳ dị, gây choáng ngợp, sánh ngang những tác phẩm trước đó như Poor Things hay The Lobster. Phim có màu sắc siêu thực nhưng cũng mang tính thời sự khi phản ánh thời đại nhiễu loạn thông tin, nơi những kẻ cuồng tín và thuyết âm mưu ẩn mình trên internet”, trang này bình luận.

Guardian nhận xét đoạn kết của Bugonia gây sốc nhưng chưa thuyết phục. Cú ngoặt bi kịch ở những phút cuối có phần gượng ép, chưa tương xứng với những diễn biến trước đó.

Thu Giang