Sau loạt thực phẩm chức năng giả, sữa giả: Khẩn trương sửa Luật An toàn thực phẩm để gỡ vướng

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên mới đây đã chủ trì cuộc họp rà soát hồ sơ dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) để trình Chính phủ đưa vào chương trình lập pháp năm 2026.

Xây dựng 5 nhóm chính sách lớn

Thời gian qua, cơ quan chức năng liên tiếp phát hiện, khởi tố nhiều vụ việc sản xuất, buôn bán thực phẩm chức năng giả gây ảnh hưởng đến người tiêu dùng. Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do Luật An toàn thực phẩm sau 15 năm thực thi bộc lộ nhiều lỗ hổng.

Bộ Y tế đang khẩn trương xây dựng dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), trong đó Bộ Y tế đề xuất 5 nhóm chính sách lớn.

Chính sách 1: Tăng cường quản lý đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh sản phẩm thực phẩm có nguy cơ cao.

Mục tiêu chính sách nhằm siết chặt quản lý từ khâu sản xuất đến khi sản phẩm thực phẩm được lưu thông trên thị trường, kết hợp tăng cường cả “tiền kiểm” và “hậu kiểm” đối với sản phẩm nguy cơ cao.

Quy định này nhằm đảm bảo các sản phẩm lưu thông trên thị trường an toàn và chất lượng cho người sử dụng, hướng tới phương thức kiểm soát an toàn thực phẩm của các nước phát triển.

Nội dung của chính sách bắt buộc các cơ sản xuất sản phẩm thực phẩm nguy cơ cao áp dụng hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm trong suốt quá trình sản xuất và kiểm soát an toàn thực phẩm của các nước phát triển.

Chính sách 2: Phân quyền quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm ở trung ương và phân cấp trách nhiệm quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm của UBND cấp tỉnh trong việc thực hiện quyền quản lý an toàn thực phẩm tại địa phương.

Mục tiêu của chính sách là kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý nhà nước theo hướng thống nhất chỉ một đầu mối thực hiện nhiệm vụ bảo đảm an ninh, an toàn thực phẩm từ trung ương tới địa phương; phân cấp, phân quyền tối đa nhằm nâng cao vai trò của chính quyền địa phương trong quản lý nhà nước về sản phẩm thực phẩm.

Nội dung của chính sách quy định rõ về trách nhiệm quản lý sản phẩm thực phẩm của các bộ, ngành liên quan bao gồm Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương để tránh chồng chéo khi thực hiện chức năng quản lý nhà nước.

Chính sách 3: Kiểm soát các sản phẩm thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn trước khi lưu thông trên thị trường theo hướng dựa trên mức độ nguy cơ của từng loại sản phẩm thực phẩm.

Mục tiêu của chính sách nhằm phân loại sản phẩm thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn theo mức độ nguy cơ. Đồng thời sử dụng phương thức quản lý tiền kiểm kết hợp với hậu kiểm đối với các sản phẩm này. Hướng tới để người dân sử dụng sản phẩm thực phẩm an toàn, chất lượng; đơn giản hóa thủ tục hành chính; giao thêm quyền, trách nhiệm cho các tổ chức, cá nhân kinh doanh đối với sản phẩm thực phẩm mình kinh doanh.

Nội dung của chính sách quy định việc hậu kiểm theo nhóm nguy cơ nhằm bảo đảm an toàn cho người sử dụng, đồng thời tránh gây lãng phí nguồn lực nhà nước.

Đơn giản hóa thủ tục hành chính không yêu cầu phải đăng ký lưu hành đối với 100% sản phẩm thực phẩm mà chỉ yêu cầu đăng ký một số nhóm nguy cơ phải được kiểm soát chặt chẽ.

Chính sách 4: Kiểm soát các lô hàng thực phẩm khi nhập khẩu vào cửa khẩu Việt Nam theo hướng dựa trên nguy cơ của từng loại sản phẩm và lịch sử tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp.

Mục tiêu chính sách này nhằm kiểm soát chất lượng và an toàn thực phẩm đối với các lô hàng nhập khẩu theo hướng dựa trên nguy cơ để ngăn chặn các lô hàng sản phẩm thực phẩm không đảm bảo an toàn, chất lượng ngay tại cửa khẩu.

Nội dung của chính sách quy định phương thức kiểm tra nhà nước và chuyển đổi giữa các phương thức kiểm tra, hồ sơ thủ tục kiểm tra đối với sản phẩm thực phẩm nhập khẩu dựa trên nguy cơ.

Chính sách 5: Kiểm soát chặt đối với các chất đưa vào sản xuất, chế biến sản phẩm thực phẩm có khả năng sử dụng sai mục đích, dễ bị lạm dụng thành các chất nguy hại.

Mục tiêu chính sách này là kiểm soát chặt các chất đưa vào sản xuất, chế biến sản phẩm thực phẩm có khả năng sử dụng sai mục đích, dễ bị lạm dụng thành các chất nguy hại nhằm bảo đảm an toàn, sức khỏe cho người sử dụng.

Sửa luật để gỡ vướng sau 15 năm thực thi

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh việc sửa đổi Luật An toàn thực phẩm là rất cần thiết nhằm giải quyết kịp thời các hạn chế, vướng mắc, bất cập trong các quy định của Luật An toàn thực phẩm năm 2010; xác định và đề cao trách nhiệm của cơ quan quản lý, doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm, nâng cao hiệu quả bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm.

Đồng thời tăng cường công tác hậu kiểm để nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm và nâng cao chất lượng thực phẩm.

Tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền trong hoạt động về quản lý thực phẩm, bảo đảm quyền lợi của người tiêu dùng, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.