Thị trường năng lượng toàn cầu vừa trải qua một tháng 3 đầy biến động với những mốc giá chưa từng có trong nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, thay vì hoảng loạn chờ đợi một giải pháp can thiệp rốt ráo, giới kinh doanh đang dần thích nghi với một “bình thường mới”.
Tuyến hàng hải chiếm 20% lượng dầu thế giới giờ đây đang được thị trường định giá lại, không còn là bài toán bắt buộc phải giải quyết ngay lập tức.
“Cú sốc lịch sử” và hiệu ứng domino hàng hóa
Theo MarketWatch, giá dầu toàn cầu vừa khép lại tháng 3 với mức tăng theo tháng lớn nhất trong lịch sử. Dầu Brent giao tháng gần nhất tăng lên 118,35 USD/thùng, tương đương mức tăng 63,3% – kỷ lục chưa từng thấy kể từ năm 1988. Cùng lúc, dầu WTI của Mỹ cũng chạm mốc 101,38 USD/thùng, ghi nhận đà tăng 51,3% mạnh nhất kể từ tháng 5/2020.
Sự gián đoạn tại eo biển Hormuz đã làm thay đổi hoàn toàn bức tranh cung cầu năng lượng. Trước đây, trung bình mỗi ngày có hơn 100 chuyến tàu đi qua nút thắt này nhưng từ cuối tháng 2 đến cuối tháng 3, con số này rơi tự do xuống vỏn vẹn 251 tàu.
Eo biển Hormuz từng là “van điều tiết” dầu mỏ toàn cầu, nhưng thị trường đang dần thích nghi ngay cả khi tuyến đường này gián đoạn (Ảnh: Bloomberg).
Theo cảnh báo từ Giám đốc điều hành Viện Dầu khí Mỹ (API) Mike Sommers, tình trạng ách tắc kéo dài đang tạo áp lực lớn, đẩy giá xăng bán lẻ tại Mỹ vượt mốc 4 USD/gallon lần đầu tiên kể từ tháng 8/2022.
Không chỉ dừng lại ở nhiên liệu, làn sóng chi phí đang lan rộng ra mọi ngóc ngách của nền kinh tế. Điển hình là giá khí tự nhiên toàn cầu đã tăng vọt 57% chỉ trong một tháng.
Chuyên gia Jake Hanley từ Teucrium phân tích, câu chuyện năng lượng đang “viết lại” cán cân cung cầu hàng hóa giai đoạn 2026-2027. Khí tự nhiên là đầu vào của phân bón, phân bón nuôi cây trồng, và cây trồng lại nuôi gia súc.
Chuyên gia Edward Meir từ Marex nhận định, cú sốc lần này có quy mô khổng lồ bởi dầu thô liên quan trực tiếp và gián tiếp đến khoảng 6.000 sản phẩm. Ngay cả những ngành hàng như ngô, đường, nhôm hay heli không dùng dầu cũng đang phải gánh chi phí vận tải đội lên đáng kể.
Gần như không có lĩnh vực nào hoàn toàn “miễn nhiễm” trước làn sóng biến động này.
Thị trường tìm điểm cân bằng mới
Thực tế cho thấy, dòng chảy thương mại luôn biết cách tự tìm lối thoát. Dữ liệu theo dõi tàu biển do Bloomberg tổng hợp hé lộ một tín hiệu tích cực, đó là số lượng tàu bật tín hiệu đi qua eo biển đang nhích dần lên.
Đầu tuần này, tần suất đã đạt trung bình 7 chuyến/tuần, cải thiện đáng kể so với mức 5 chuyến của tuần trước đó. Đáng chú ý, nhiều chuyến hàng thương mại đã bắt đầu được lưu thông bình thường với sự chấp thuận của các bên liên quan.
Theo The Wall Street Journal, ông Trump sẵn sàng kết thúc chiến dịch tại Iran, ngay cả khi Eo biển Hormuz vẫn chưa được mở lại (Ảnh: MW).
Sự hoảng loạn ban đầu đã nhường chỗ cho những tính toán lý trí hơn từ giới đầu tư. Các doanh nghiệp bắt đầu nhận ra rằng, việc “sống chung với gián đoạn” hoàn toàn khả thi khi các bên đều có chung lợi ích kinh tế cốt lõi là duy trì dòng chảy thương mại. Chuỗi cung ứng toàn cầu đang tự phân bổ lại rủi ro, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào một tuyến đường hay một nhà bảo vệ duy nhất.
Bức tranh năng lượng thế giới đang bước vào một chu kỳ mới, nơi sự linh hoạt lên ngôi. Ông Dennis Kissler, Phó chủ tịch phụ trách giao dịch tại BOK Financial Securities, nhận định: “Sự phóng đại và hoảng loạn đang dần rút khỏi đường cong giá dầu kỳ hạn. Thị trường đang cảm nhận được tín hiệu hạ nhiệt trong ngắn hạn, và có thể là các cuộc đàm phán tiếp theo”.
Diễn biến giá cũng phần nào phản ánh sự chuyển trạng thái này. Chốt phiên đầu tháng 4, dầu WTI đã lùi về dưới mốc 100 USD/thùng sau nhịp tăng mạnh trong tháng 3, dù thị trường vẫn duy trì sự thận trọng trước những biến số khó lường, báo hiệu xu hướng biến động còn tiếp diễn trong ngắn hạn.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/song-chung-gian-doan-khi-hormuz-khong-la-nut-that-buoc-thao-bang-moi-gia-20260401145935754.htm
