Sốt – dấu hiệu cảnh báo sớm bệnh viêm não mô cầu

Viêm não mô cầu: Diễn tiến tính bằng giờ

Khi bị sốt, nhiều người có xu hướng tự theo dõi tại nhà 1-2 ngày xem có thuyên giảm hay không. Tuy nhiên, với viêm não mô cầu, một căn bệnh có diễn tiến tính bằng giờ, khái niệm “sốt mấy ngày” gần như không tồn tại.

Viêm não mô cầu là bệnh lý cần được cấp cứu khẩn cấp (Ảnh: BVCC).

Bệnh viêm não mô cầu là tình trạng nhiễm vi khuẩn cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, có thể dẫn đến nhiễm trùng máu và viêm màng não. Bệnh lây truyền qua đường hô hấp khi tiếp xúc gần và có khả năng bùng phát thành dịch trong cộng đồng.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ngay cả khi được chẩn đoán sớm và can thiệp điều trị, vẫn có khoảng 5-10% người bệnh tử vong, thường chỉ trong vòng 24-48 giờ sau khi xuất hiện triệu chứng.

BS.CKI Hoàng Thị Yến Nhi – Bác sĩ Hồi sức tích cực – Cấp cứu, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn nhận định: “Viêm não mô cầu không cho thời gian để chờ và theo dõi. Bệnh diễn tiến rất nhanh, có thể trở nặng chỉ trong chưa đầy một ngày. Chậm trễ vài giờ cũng có thể làm mất đi cơ hội cứu sống, vì vậy cần đi khám ngay khi có dấu hiệu nghi ngờ”.

Công tác hồi sức tích cực – cấp cứu giữ vai trò then chốt trong các bệnh lý có thể chuyển nặng nhanh. Tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn, các trường hợp nghi ngờ nhiễm trùng cấp tính diễn tiến nhanh được ưu tiên thăm khám, đánh giá ban đầu và xử trí cấp cứu ngay từ thời điểm tiếp nhận. Điều này đặc biệt quan trọng với viêm não mô cầu – bệnh có thể chuyển nặng chỉ trong thời gian ngắn.

Khi nào cơn sốt trở nên nguy hiểm?

Viêm não mô cầu thường khởi phát bằng sốt cao đột ngột, rét run, ho, đau họng nên dễ bị nhầm với cảm cúm thông thường. Tuy nhiên, cần đặc biệt cảnh giác khi sốt đi kèm:

Hội chứng nhiễm trùng: Sốt cao không hạ, mệt mỏi rũ rượi, nhức đầu dữ dội, buồn nôn hoặc nôn vọt, có biểu hiện cứng cổ.

Tử ban: Đây là các nốt xuất huyết hoại tử hình sao màu đỏ thẫm hoặc tím thẫm, đôi khi kèm hoại tử trung tâm hoặc bóng nước. Những nốt này có bờ không đều, thường xuất hiện đầu tiên ở vùng hông, nách, quanh các khớp hoặc chi dưới và có xu hướng lan nhanh toàn thân như vết dầu loang.

Sự xuất hiện của tử ban là dấu hiệu muộn, cho thấy vi khuẩn đã gây nhiễm trùng huyết và người bệnh cần được cấp cứu ngay lập tức. Bởi bệnh có thể diễn tiến thành suy đa tạng nặng chỉ trong vòng 24 giờ kể từ lúc khởi phát.

Trong những tình huống này, việc nhận diện sớm dấu hiệu cảnh báo có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn, sự phối hợp giữa đội ngũ hồi sức và hệ thống cận lâm sàng như xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh giúp hỗ trợ phát hiện sớm và xử trí kịp thời các trường hợp nghi ngờ bệnh diễn tiến nhanh.

Làm cách nào để nhận biết các nốt phát ban?

Để giúp phân biệt phát ban thông thường và tử ban nguy hiểm tại nhà, BS.CKI Hoàng Thị Yến Nhi hướng dẫn cách kiểm tra bằng ly thủy tinh: “Hãy dùng một chiếc ly thủy tinh trong suốt ấn mạnh lên nốt phát ban trên da. Nếu nốt đỏ vẫn giữ nguyên màu sắc và không biến mất dưới áp lực của ly, đó chính là tử ban nguy hiểm, cần cấp cứu khẩn cấp”.

Cũng theo bác sĩ Yến Nhi, điểm khác biệt lớn nhất giữa sốt thông thường và sốt do viêm não mô cầu nằm ở trạng thái toàn thân: “Với sốt thông thường, sau khi hạ sốt, người bệnh thường tỉnh táo, đáp ứng tốt với thuốc và chỉ có các triệu chứng nhẹ như chảy nước mũi, ho. Ngược lại, trong viêm não mô cầu, thuốc hạ sốt thường kém hiệu quả. Dù thân nhiệt có giảm, cơ thể vẫn lờ đờ, mệt mỏi rũ rượi, kèm đau đầu rất dữ dội”.

Viêm não mô cầu không được phép chờ và theo dõi

Vi khuẩn não mô cầu có thể nhanh chóng tấn công máu và màng não, với tỷ lệ tử vong lên đến 15%. Ngoài ra, nếu can thiệp, điều trị chậm trễ, bệnh có thể để lại nhiều di chứng nặng nề như chậm phát triển tinh thần, điếc, động kinh hoặc khuyết tật vĩnh viễn do phải cắt cụt chi hoại tử.

Viêm não mô cầu có thể gặp ở mọi đối tượng, nhưng nguy cơ cao hơn ở:

– Trẻ dưới 5 tuổi.

– Thanh thiếu niên 14-20 tuổi.

– Người sống trong môi trường đông đúc.

– Người suy giảm miễn dịch.

Vì vậy, khi xuất hiện sốt cao kèm đau đầu dữ dội, nôn vọt, lờ đờ hoặc phát ban bất thường, người bệnh cần đến cơ sở y tế gần nhất và không nên tự theo dõi tại nhà.