Sự cố khiến đạn pháo 155 mm phát nổ trên cao tốc California

Hãng thông tấn AP ngày 18/3 công bố kết quả điều tra của Thủy quân Lục chiến Mỹ về sự cố viên đạn pháo M795 phát nổ ngay phía trên đường cao tốc I-5 tại California, tạo ra vô số mảnh văng trúng hai xe của lực lượng tuần tra cao tốc bang này.

Theo kết quả điều tra, sự cố xảy ra khi căn cứ Camp Pendleton tổ chức lễ kỷ niệm 250 năm thành lập Thủy quân Lục chiến Mỹ vào ngày 18/10/2025, với sự tham gia của Phó tổng thống JD Vance và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth.

Ban tổ chức dự kiến bắn 60 quả đạn pháo M795 bằng 6 lựu pháo M777 trong vòng 5 phút. Đây là những viên đạn thật cỡ 155 mm, không phải pháo lễ vốn không có đầu đạn.

Một ngày trước sự kiện, Thống đốc bang California Gavin Newsom, thành viên đảng Dân chủ, đã gọi kế hoạch bắn đạn thật của căn cứ Camp Pendleton là “nguy hiểm và không cần thiết”, đồng thời ra lệnh phong tỏa tuyến cao tốc I-5 trong thời gian diễn ra buổi lễ.

Quyết định đóng cửa cao tốc I-5 khi đó bị Nhà Trắng và nhiều chính trị gia Cộng hòa chỉ trích, nhưng giới quan sát cho rằng nó đã giúp giảm thiểu thương vong khi sự cố xảy ra.

Ban tổ chức buổi lễ tính toán rằng những quả đạn pháo sẽ bay qua khu vực phía trên cao tốc, phát nổ tại khu vực đồi núi phía đối diện. Thủy quân Lục chiến Mỹ khẳng định cuộc biểu diễn sẽ không gây nguy hiểm cho người đi đường.

Nhưng ngay từ loạt bắn đầu tiên, một viên đạn pháo đã phát nổ sớm trên không ở độ cao 450 m, khiến hàng loạt mảnh đạn văng xuống đường cao tốc huyết mạch nối Los Angeles với San Diego. Toàn bộ những loạt bắn sau đó đã bị hủy.

Các điều tra viên kết luận không có dấu hiệu bất cẩn hay sai phạm từ phía binh sĩ thuộc quân chủng này, và cũng “không có câu trả lời dứt khoát” về nguyên nhân quả đạn phát nổ.

Theo báo cáo, vụ nổ sớm như vậy “nằm ngoài mọi dự liệu, đáng ra không được phép xảy ra, nhưng cuối cùng đã xảy ra”, và loại đạn này được sản xuất với mức dung sai là “một lỗi trên một triệu sản phẩm”.

Vài ngày sau sự cố, giới chức California đã gửi thư cho ông Hegseth, đặt câu hỏi ai là người phê duyệt kế hoạch bắn đạn thật qua khu vực cao tốc, đồng thời đề nghị làm rõ ban tổ chức đã chuẩn bị ra sao trước những rủi ro an toàn liên quan.

Báo cáo của Thủy quân lục chiến Mỹ cho rằng sự cố có thể xuất phát từ nhiều yếu tố, trong đó có việc các khẩu lựu pháo được bố trí quá gần nhau khi khai hỏa, cũng như “khả năng tồn tại năng lượng điện từ bất thường trong khu vực”.

“Điều gì đã khác so với hàng nghìn lần trước đây, khi cùng sử dụng tổ hợp vũ khí và lực lượng được huấn luyện bài bản? Không có câu trả lời dứt khoát”, báo cáo kết luận.

Đức Trung (Theo AP, Washington Post, Los Angeles Times)