Sự kỳ thị và áp lực phải che giấu bản sắc giới âm thầm để lại những dấu ấn sinh học rõ rệt, gây các chứng bệnh phức tạp ở nhiều thanh niên cộng đồng LGBTQ+.
Một sinh viên 20 tuổi đến phòng khám trong tình trạng mất ngủ kéo dài, hồi hộp và đôi lúc xuất hiện những cơn đau thắt ngực. Trải qua nhiều bước thăm khám tim mạch, các bác sĩ không ghi nhận bất kỳ tổn thương thực thể nào đối với bệnh nhân.
Bác sĩ tham vấn tâm lý, sự thật mới dần hé mở: nam thanh niên đang sống trong nỗi sợ hãi bị gia đình phát hiện xu hướng tính dục và thường xuyên phải chịu đựng những lời trêu chọc tại trường học.
TS.BS.CK2 Trà Anh Duy, giảng viên khoa Tâm lý học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP HCM, nhận định đây là biểu hiện của stress mạn tính do kỳ thị và việc phải “gồng mình” che giấu bản thân. Khi một người buộc phải sống trong trạng thái đề phòng, cơ thể sẽ lên tiếng bằng những triệu chứng vật lý rất thật.
Sự kỳ thị và áp lực phải che giấu bản sắc đang âm thầm để lại những dấu ấn sinh học rõ rệt, gây ra các chứng bệnh tâm thần phức tạp ở nhiều thanh niên LGBTQ+. Ảnh minh họa: AFP
Tương tự, một thanh niên 23 tuổi tìm kiếm sự giúp đỡ vì cảm giác trống rỗng, giảm động lực sống và tự đánh giá thấp bản thân. Sau nhiều năm tiếp nhận những định kiến tiêu cực về LGBTQ+, anh dần tin rằng mình kém giá trị. Theo bác sĩ Duy, đây là hiện tượng nội hóa kỳ thị – khi định kiến xã hội “ngấm” vào bên trong và trở thành niềm tin cá nhân, là ngòi nổ cho các hội chứng trầm cảm và lo âu.
Trong y văn, kỳ thị được xác định là một nguồn stress xã hội mạn tính. Khác với áp lực thi cử hay công việc vốn chỉ mang tính nhất thời, stress do kỳ thị thường lặp lại và khó tránh khỏi.
Cơ chế này tác động trực tiếp đến trục hạ đồi – tuyến yên – tuyến thượng thận (HPA), nơi điều tiết hormone stress cortisol. Khi cortisol duy trì ở mức cao trong thời gian dài, cơ thể rơi vào trạng thái “báo động đỏ” liên tục, dẫn đến mệt mỏi, suy giảm miễn dịch và rối loạn giấc ngủ.
Nghiên cứu trên Psychological Bulletin cho thấy các nhóm thiểu số tính dục đối mặt với mức stress cao hơn hẳn dân số chung. Chính áp lực kéo dài này mới là thủ phạm gây ra trầm cảm, chứ không phải bản dạng giới hay xu hướng tính dục của họ.
Khi sống trong môi trường thiếu an toàn, não bộ phải liên tục đánh giá nguy cơ, tiêu tốn một lượng năng lượng tinh thần khổng lồ. Theo nghiên cứu trên American Journal of Public Health, trạng thái này làm tăng các chỉ số viêm và rối loạn cảm xúc trong cơ thể.
Bác sĩ Duy cho biết nhiều người trẻ LGBTQ+ nhập viện vì đau đầu, rối loạn tiêu hóa hay tim đập nhanh nhưng các xét nghiệm lâm sàng đều bình thường. Y học gọi đây là hiện tượng cơ thể hóa.
Nghiên cứu trên Psychoneuroendocrinology chỉ ra rằng cortisol tăng cao kéo dài làm rối loạn mối liên hệ giữa não bộ và hệ tiêu hóa, ảnh hưởng trực tiếp đến nhịp tim. Cơ thể đang phản ứng một cách logic trước một môi trường gây tổn thương.
Các số liệu thống kê từ Annual Review of Clinical Psychology cũng cho thấy thanh niên LGBTQ+ có nguy cơ trầm cảm, lo âu và ý tưởng tự sát cao hơn nhóm dị tính từ 1,5 đến 2 lần. Tuy nhiên, các chỉ số này cải thiện rõ rệt khi môi trường xung quanh trở nên chấp nhận hơn.
Những tổn thương là có thật, nhưng tin tích cực là cơ thể con người có khả năng tự chữa lành đáng kinh ngạc, theo bác sĩ Duy. Khi môi trường sống trở nên an toàn hơn, trục hormone stress sẽ dần ổn định, trả lại giấc ngủ và năng lượng cho cá nhân. Sau một thời gian can thiệp tâm lý – tập trung vào việc tháo gỡ niềm tin tiêu cực, xây dựng mạng lưới hỗ trợ và củng cố bản sắc tích cực – các triệu chứng cơ thể của những bệnh nhân trên đã cải thiện rõ rệt.
Theo nghiên cứu trên JAMA Pediatrics, môi trường học đường và gia đình thân thiện là yếu tố bảo vệ sức khỏe quan trọng nhất. Sự chấp nhận không chỉ dừng lại ở vấn đề nhân văn, mà còn là phương thức chăm sóc sức khỏe dự phòng thiết yếu cho thế hệ trẻ.
“Khi xã hội bớt đi một ánh nhìn định kiến, cơ thể của một người trẻ sẽ bớt đi một cơn đau thắt ngực”, bác sĩ Duy nói.
Mỹ Ý
Nguồn: https://vnexpress.net/su-ky-thi-gioi-tinh-hien-hinh-qua-nhung-con-dau-co-the-5045636.html
