Sức nóng tại Geneva khi đàm phán Nga – Ukraine và Mỹ – Iran diễn ra cùng ngày

Lãnh thổ là tâm điểm trong đàm phán Nga – Ukraine

Theo Hãng tin AFP và Reuters, phái đoàn Nga và Ukraine dự kiến sẽ bắt đầu vòng đàm phán thứ ba tại Geneva do Mỹ làm trung gian vào các ngày 17 và 18-2, sau khi hai vòng đàm phán trước đó tại Abu Dhabi không tạo ra nhiều đột phá.

Điện Kremlin cho biết phái đoàn Nga sẽ được dẫn đầu bởi trợ lý tổng thống Tổng thống Nga Vladimir Putin, ông Vladimir Medinsky, với sự tham dự của Giám đốc tình báo quân sự Igor Kostyukov. 

Đặc phái viên kinh tế Kirill Dmitriev sẽ tham gia một nhóm công tác riêng về các vấn đề kinh tế. Các cuộc đàm phán sẽ diễn ra kín, không có truyền thông tham dự.

Phái đoàn Ukraine được dẫn đầu bởi ông Rustem Umerov – Thư ký Hội đồng An ninh và quốc phòng Ukraine. Cùng tham dự có Chánh văn phòng Tổng thống Kyrylo Budanov và Cố vấn cấp cao Serhiy Kyslytsya.

Trước khi lên đường sang Geneva, ông Umerov nhấn mạnh mục tiêu của Ukraine về “một nền hòa bình bền vững và lâu dài” không thay đổi.

Mỹ sẽ cử các đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner đại diện cho chính quyền Trump tham dự đàm phán.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đang gây sức ép để Nga và Ukraine kết thúc cuộc xung đột đã kéo dài 4 năm qua. Khi được hỏi về điều kỳ vọng từ các cuộc đàm phán, ông Trump nói trên chuyên cơ Air Force One vào ngày 16-2: “Chúng ta sẽ có các cuộc đàm phán lớn. Sẽ rất dễ dàng. Nhưng cho đến nay, Ukraine nên nhanh chóng ngồi vào bàn đàm phán”.

Lãnh thổ sẽ trở thành tâm điểm trong vòng đàm phán của Nga – Ukraine ở Geneva.

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết lần này các bên dự kiến thảo luận phạm vi vấn đề rộng hơn, bao gồm các vấn đề cốt lõi liên quan đến lãnh thổ và những yêu cầu mà Nga đã đưa ra.

Nga hiện đang kiểm soát khoảng 20% lãnh thổ của Ukraine, bao gồm bán đảo Crimea và một phần vùng Donbass (gồm hai tỉnh Donetsk và Luhansk) mà Nga đã tuyên bố sáp nhập. 

Nga yêu cầu Ukraine công nhận quyền kiểm soát 20% phần lãnh thổ còn lại ở khu vực Donetsk mà nước này chưa kiểm soát được, song Kiev kiên quyết bác bỏ. 

Ngoài ra, hai bên còn bất đồng sâu sắc về việc kiểm soát nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia và khả năng triển khai quân đội phương Tây tại Ukraine hậu chiến.

Về phần mình, Ukraine cho rằng Nga không sẵn sàng nhượng bộ với các yêu cầu về lãnh thổ và chính trị, đồng thời cáo buộc Matxcơva muốn tiếp tục chiến sự.

“Tối trước thềm các cuộc gặp ba bên tại Geneva, quân đội Nga vẫn không có mệnh lệnh nào khác ngoài việc tiếp tục tấn công Ukraine. Điều này cho thấy cách mà Nga nhìn nhận về nỗ lực ngoại giao của các đối tác”, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky viết trên mạng xã hội vào ngày 16-2, đồng thời nhấn mạnh chỉ khi gây đủ sức ép lên Nga và có các bảo đảm an ninh rõ ràng cho Ukraine thì xung đột mới có thể chấm dứt.

Ông Trump cảnh báo “hậu quả” với Iran

Mỹ và Iran cũng sẽ bước vào vòng đàm phán mới tại Geneva do Oman làm trung gian vào ngày 17-2, nhằm ngăn nguy cơ Washington thực hiện hành động quân sự ở Tehran.

Nhà Trắng xác nhận đã cử đặc phái viên về Trung Đông Steve Witkoff và con rể ông Trump là ông Jared Kushner tham gia đàm phán.

“Tôi không nghĩ là họ muốn đối mặt với hậu quả của việc không đạt được thỏa thuận”, Tổng thống Donald Trump nói trên chuyên cơ Air Force One.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói Mỹ hy vọng sẽ đạt được một thỏa thuận và khẳng định Tổng thống luôn ưu tiên các giải pháp hòa bình và đàm phán.

Iran khẳng định các cuộc thảo luận chỉ giới hạn ở vấn đề hạt nhân, song Washington trước đó muốn mở rộng bàn luận sang các chủ đề khác như tên lửa đạn đạo và sự ủng hộ của Tehran đối với các nhóm vũ trang trong khu vực.

Theo Hãng tin IRNA của Iran, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết từ các cuộc thảo luận tại Muscat đến nay, lập trường của Mỹ về vấn đề hạt nhân Iran đã trở nên thực tế hơn.

Ngày 16-2, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã gặp người đồng cấp Oman Badr Albusaidi tại Geneva để trao đổi về quan điểm của Tehran “liên quan đến vấn đề hạt nhân và việc dỡ bỏ trừng phạt”. 

Ông cũng cho biết đã có cuộc gặp và thảo luận kỹ thuật chuyên sâu với Tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) Rafael Grossi.

Ông Araghchi nhấn mạnh Iran nghiêm túc theo đuổi ngoại giao hướng tới kết quả, nhằm bảo đảm các lợi ích và quyền hợp pháp của người dân Iran, cũng như duy trì hòa bình trong khu vực.

Ông cũng khẳng định ông đến Geneva với những ý tưởng thực chất để đạt thỏa thuận công bằng, bình đẳng và sẽ không nhượng bộ trước các lời đe dọa.

Trong bối cảnh chuẩn bị đàm phán, truyền hình nhà nước Iran đưa tin Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran đã bắt đầu loạt tập trận tại eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển dầu khí trọng yếu. Giới chức Iran đã nhiều lần dọa phong tỏa eo biển này.