Tài sản mã hóa: Thị trường 19.000 tỉ USD với nhiều thách thức quản trị rủi ro

(PLO)- Thị trường tài sản mã hóa có tiềm năng lên tới 19.000 tỉ USD vào năm 2033 nhưng có nhiều thách thức quản trị rủi ro ở cả 3 khía cạnh: Rủi ro về tài sản cơ sở, cấu trúc tài chính và công nghệ.

Ngày 7-4, Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) tổ chức hội thảo Giải pháp mã hóa tài sản thực (RWA): Cân bằng lợi ích và quản trị rủi ro cho nhà đầu tư.

Tài sản mã hóa có thể trở thành hạ tầng niềm tin số

Hội thảo diễn ra trong bối cảnh Việt Nam chuẩn bị triển khai thí điểm các sàn giao dịch tài sản mã hóa theo Nghị quyết 05/2025 của Chính phủ, đặt ra yêu cầu về xác lập khuôn khổ vận hành cho các nhóm tài sản dự kiến được giao dịch, đặc biệt là tài sản thực được token hóa (RWA).

Tại hội thảo, Trung tướng Đặng Vũ Sơn – nguyên Trưởng ban, Ban Cơ yếu Chính phủ, Cố vấn cấp cao Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, chia sẻ nếu được thiết kế đúng, tài sản mã hóa không chỉ mở ra một kênh đầu tư mới, mà còn có thể trở thành hạ tầng niềm tin số cho nền kinh tế trong kỷ nguyên số.

“Cơ hội lớn nhất của Việt Nam không chỉ là đi nhanh mà là đi đúng ngay từ đầu. Trong bối cảnh thị trường vốn toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ dưới tác động của công nghệ blockchain, cách tiếp cận bài bản về thể chế, tiêu chuẩn và quản trị sẽ quyết định khả năng tham gia sâu của Việt Nam vào cấu trúc tài chính số mới” – Trung tướng Sơn nhấn mạnh.

Theo Boston Consulting Group (BCG), thị trường RWA toàn cầu dự kiến đạt 19.000 tỉ USD, tương đương 10% GDP toàn cầu vào năm 2033.

Trong đó, Việt Nam được đánh giá là thị trường có dư địa tăng trưởng lớn với tiềm năng kỳ vọng đạt 70-80 tỉ USD vào năm 2030.

Nền tảng token hóa tài sản thực (RWA platform) cũng đã được xác định là một trong các sản phẩm trọng điểm trong chương trình công nghệ blockchain quốc gia theo Quyết định số 2815 của Thủ tướng Chính phủ.

3 nhóm rủi ro chính

Theo ông Nghiêm Minh Hoàng, Trưởng ban RWA – Câu lạc bộ Đầu tư Tài sản số Việt Nam (VIDA) thuộc VBA, các sản phẩm RWA, đặc biệt là các loại tài sản có tính thanh khoản cao như vàng mã hóa đối mặt với 12 rủi ro chính, được chia thành 3 nhóm: Rủi ro tài sản cơ sở, rủi ro cấu trúc tài chính và rủi ro công nghệ.

Thứ nhất, về rủi ro tài sản cơ sở, bao gồm rủi ro lưu ký, ảo giác minh bạch dự trữ và rủi ro quyền sở hữu pháp lý. Khi token hóa tài sản thực, token công bố phụ thuộc hoàn toàn vào bên lưu ký, trong khi kiểm toán dự trữ không phải cơ chế xác minh liên tục mà chỉ phản ánh tình trạng tại những thời điểm nhất định. Người nắm giữ token thường không sở hữu tài sản trực tiếp về pháp lý và phải xếp hàng sau các chủ nợ ưu tiên nên nếu đơn vị phát hành phá sản thì các nhà đầu tư token sẽ ít có cơ hội thu hồi được tài sản thực.

Thứ hai, về rủi ro cấu trúc tài chính, các mô hình RWA có thể phát sinh nhiều rủi ro nội tại. Việc thu tiền trước và mua tài sản sau tạo ra khoảng trống bảo chứng mà nhà đầu tư khó nhận diện. Người mua token có thể vô tình trao cho nhà phát hành quyền lựa chọn thời điểm mua, dẫn tới bất cân xứng lợi ích.

Trong các chu kỳ tăng giá, rủi ro tích tụ khi việc mua tài sản bị trì hoãn. Đồng thời, rủi ro đạo đức phát sinh nếu vốn không được sử dụng đúng mục đích. Đáng chú ý, tình trạng dự trữ phân đoạn có thể xảy ra khi lượng token phát hành vượt quá tài sản bảo chứng.

Thứ ba, ở lớp công nghệ và thị trường, rủi ro không chỉ nằm ở hệ thống mà còn ở cách vận hành. Thanh khoản trên nền tảng số có thể chỉ mang tính danh nghĩa, không đảm bảo khả năng chuyển đổi thành tài sản thực. Cơ chế đổi trả thường đi kèm điều kiện hạn chế, chi phí cao hoặc thời gian chờ kéo dài.

Rủi ro từ hợp đồng thông minh và hạ tầng kỹ thuật có thể phát sinh trong quá trình vận hành. Đáng chú ý, việc đánh giá quá cao vai trò của blockchain dễ dẫn tới định giá sai về công nghệ, khi hệ thống chỉ đảm bảo dữ liệu, không xác minh tài sản ngoài chuỗi.

“Trong khi đó, khung pháp lý còn đang hoàn thiện cũng làm gia tăng rủi ro tuân thủ”-ông Hoàng nhấn mạnh.