Tại sao những chai bia nhất định phải là màu nâu hoặc xanh lá? Đằng sau nó là cả 1 sự thật thú vị

Ít ai ngờ rằng đằng sau những chiếc vỏ chai thủy tinh màu nâu hay xanh lá cây quen thuộc trên kệ hàng không đơn thuần là một lựa chọn thẩm mỹ hay nhận diện thương hiệu. Thực tế, đây là kết quả của một cuộc chiến khốc liệt giữa khoa học và tự nhiên nhằm bảo vệ hương vị của loại thức uống lâu đời nhất hành tinh. Việc chọn màu sắc cho vỏ chai chính là một giải pháp công nghệ quan trọng để chống lại kẻ thù lớn nhất của bia: ánh sáng mặt trời.

Khắc tinh mang tên ánh sáng và hiện tượng bia hôi

Để hiểu tại sao vỏ chai cần có màu, trước hết chúng ta phải tìm hiểu về một thành phần thiết yếu tạo nên linh hồn của bia là hoa bia. Hoa bia mang lại vị đắng thanh và hương thơm đặc trưng, nhưng nó cũng chứa các hợp chất cực kỳ nhạy cảm với ánh sáng gọi là iso-alpha acid. Khi bia được đựng trong những chiếc chai thủy tinh trong suốt và tiếp xúc với tia cực tím (UV) từ ánh sáng mặt trời hoặc thậm chí là ánh sáng từ đèn huỳnh quang trong siêu thị, một phản ứng quang hóa sẽ xảy ra ngay lập tức.

Các photon năng lượng cao từ ánh sáng sẽ phá vỡ cấu trúc của các acid này, tạo ra các gốc tự do có tính hoạt động mạnh. Những gốc tự do này sau đó kết hợp với các hợp chất lưu huỳnh có sẵn trong bia để tạo thành một phân tử mới mang tên 3-methyl-2-butene-1-thiol (MBT). Hợp chất này có cấu trúc hóa học gần như tương đồng với chất dịch hôi thối mà loài chồn hôi tiết ra để tự vệ. Kết quả là chỉ sau vài phút tiếp xúc với ánh sáng, mùi thơm nồng nàn của bia sẽ biến mất, thay vào đó là một mùi hôi nồng nặc và vị đắng khó chịu mà giới chuyên môn gọi là hiện tượng skunking.

Sự trỗi dậy của những chiếc chai màu nâu bảo hộ

Vào thế kỷ 19, các nhà nấu bia bắt đầu nhận ra rằng bia đựng trong chai thủy tinh trong suốt thường nhanh hỏng hơn khi để ngoài trời. Sau nhiều thử nghiệm, họ phát hiện ra rằng thủy tinh màu nâu có khả năng bảo vệ bia tốt nhất. Màu nâu đóng vai trò như một bộ lọc quang học hiệu quả, có khả năng ngăn chặn hầu hết các tia cực tím và ánh sáng xanh, những bước sóng có năng lượng cao nhất và dễ gây ra phản ứng quang hóa nhất.

Việc chuyển sang sử dụng chai màu nâu đã giúp kéo dài thời hạn sử dụng và duy trì chất lượng ổn định cho bia trong quá trình vận chuyển toàn cầu. Đây được coi là một bước tiến vĩ đại trong ngành công nghệ đóng gói, biến chiếc chai màu nâu trở thành biểu tượng cho chất lượng và sự bảo đảm hương vị nguyên bản cho người thưởng thức.

Lý do sự xuất hiện của những chiếc chai màu xanh lá

Nếu màu nâu là tốt nhất, tại sao chúng ta vẫn thấy rất nhiều thương hiệu bia nổi tiếng thế giới sử dụng chai màu xanh lá cây? Câu trả lời nằm ở một biến cố lịch sử vào khoảng thời gian Thế chiến thứ hai. Trong giai đoạn này, nguồn cung cấp thủy tinh màu nâu trở nên cực kỳ khan hiếm, buộc các nhà sản xuất bia phải tìm kiếm một phương án thay thế để không phải quay lại dùng chai trong suốt. Thủy tinh màu xanh lá cây đã được lựa chọn vì nó vẫn mang lại khả năng bảo vệ tốt hơn chai trong suốt, dù không thể sánh bằng màu nâu.

Sau khi chiến tranh kết thúc, nhiều thương hiệu bia cao cấp đã quyết định giữ nguyên thiết kế chai màu xanh lá để tạo ra sự khác biệt về đẳng cấp và hình ảnh so với các dòng bia phổ thông thường dùng chai màu nâu. Theo thời gian, màu xanh lá cây đã trở thành một biểu tượng cho sự sang trọng và tinh tế trong tâm trí người tiêu dùng. Tuy nhiên, để đảm bảo chất lượng, các hãng bia dùng chai xanh lá ngày nay thường phải sử dụng những chiết xuất hoa bia đã được biến đổi cấu trúc hóa học để không bị phản ứng với ánh sáng, hoặc sử dụng lớp phủ chống tia UV đặc biệt trên bề mặt thủy tinh.

Tương lai của bao bì và sự lên ngôi của lon nhôm

Trong những năm gần đây, lon nhôm đang dần chiếm ưu thế và trở thành lựa chọn ưu tiên của các nhà sản xuất bia thủ công (craft beer). Về mặt khoa học, lon nhôm chính là “vỏ giáp” hoàn hảo nhất vì nó ngăn chặn hoàn toàn 100% ánh sáng xâm nhập, bảo vệ tuyệt đối các hợp chất nhạy cảm bên trong. Ngoài ra, lon nhôm còn kín khí hơn, nhẹ hơn và dễ tái chế hơn so với thủy tinh.

Sự tồn tại của những chiếc chai màu nâu và xanh lá không chỉ là câu chuyện về khoa học vật liệu, mà còn là một phần di sản văn hóa của ngành bia. Mỗi khi mở một chai bia có màu, người tiêu dùng không chỉ đang thưởng thức một loại đồ uống, mà còn đang tận hưởng thành quả của hàng thế kỷ nghiên cứu nhằm bảo vệ những giá trị tinh túy nhất khỏi sự tàn phá của ánh sáng.