Tại sao sáng sớm là ‘khung giờ tử thần’ với mạch máu?

Bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, chuyên gia mạch máu, đột quỵ, Phó giám đốc Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, cho biết khi vừa thức dậy buổi sáng, cơ thể đang ở trạng thái ngủ, dễ dẫn đến tình trạng tăng huyết áp sinh lý. Tuy nhiên, vào mùa đông, khi tỉnh dậy đột ngột hay bật dậy quá nhanh, máu trong cơ thể đang đặc qua một đêm có thể khiến tình trạng huyết áp tăng lên.

“Nếu thay đổi đột ngột môi trường như đi ra ngoài đường hoặc là chơi thể thao hay tắm vào cái khung giờ này có thể làm cho tình trạng huyết áp tăng cao hơn, tiềm ẩn nguy cơ đột quỵ”, bác sĩ nói.

Chênh lệch nhiệt độ giữa phòng ngủ ấm và không khí lạnh bên ngoài còn khiến mạch máu co đột ngột, từ đó kích hoạt biến cố nguy hiểm. Tình trạng này càng nguy hiểm đối với những cái người có cái bệnh nền, từng mắc đột quỵ, tim mạch…

Nhiều người tập luyện trong thời tiết lạnh, đặc biệt là khung giờ 5h-6h sáng cũng nguy hiểm sức khỏe. Lúc này, cơ thể cần co mạch để giữ nhiệt, khi gặp nhiệt độ lạnh có thể dẫn đến tăng huyết áp, từ đó tăng nguy cơ nhồi máu não, đặc biệt trên người già, lớn tuổi, đã có những mảng xơ vữa gây hẹp mạch máu từ trước.

Đột quỵ được xem là bệnh lý cấp tính, hay xảy ra rất đột ngột, không có dấu hiệu báo trước, gây tử vong hay tàn phế về sau. Có hai dạng đột quỵ, gồm đột quỵ do thiếu máu cục bộ và do xuất huyết não. Đối với đột quỵ thiếu máu nãochủ yếu do xơ vữa mạch máu hoặc do huyết khối từ tim làm tắc nghẽn mạch máu não. Trường hợp xuất huyết não, nguyên nhân hàng đầu lại là tăng huyết áp và chấn thương sọ não làm vỡ mạch.

Để phòng ngừa, mọi người cần kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ của đột quỵ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu, bệnh lý tim mạch hoặc rối loạn nhịp tim. Tuân thủ đều đặn điều trị dự phòng, không được tự ý ngưng thuốc,thay đổi lối sống bằng cách ăn nhiều rau củ quả. Hạn chế thức ăn nhanh hay đồ ăn mặn, chất béo động vật. Tập thể dục tối thiểu 30 phút mỗi ngày, duy trì cân nặng và vòng eo ở mức lý tưởng, không hút thuốc lá và hạn chế rượu bia.

Mọi người nên hạn chế ra ngoài vào khung giờ sáng sớm hoặc tối muộn. Nếu phải ra ngoài, bạn nên giữ ấm cơ thể. Tuyệt đối không tắm vào khung giờ này, tránh nguy cơ sốc nhiệt. Khi tập, cần căn cứ theo sức chịu đựng, không tập gắng sức. Tự theo dõi huyết áp mỗi ngày, kiểm soát sức khỏe, tránh tình trạng quên thuốc, ngưng thuốc khiến bệnh trầm trọng.

Để phát hiện sớm biểu hiện đột quỵ, có thể dựa vào dấu hiệu F.A.S.T, viết tắt của các từ Face – liệt mặt, méo miệng, Arm – yếu tay hoặc yếu nửa người, Speech – nói ngọng, nói khó, Time – thời điểm bị tai biến, được hiểu là lúc xuất hiện các triệu chứng trên. Một khi đột quỵ xảy ra, bệnh nhân cần được nhanh chóng đến bệnh viện vào các đơn vị (trung tâm) đột quỵ để điều trị kịp thời giảm tỷ lệ tử vong, tàn phế.

“Thời gian vàng để bệnh nhân nhồi máu não được tái thông mạch não bằng thuốc là trong vòng 4,5 giờ kể từ khi khởi phát. Bệnh nhân tắc mạch máu lớn có thể can thiệp trong 6 giờ kể từ khởi phát, nếu để muộn hơn thì nguy cơ di chứng nặng”, bác sĩ nói.

Miền Bắc rét đậm, rét hại từ đầu tuần, do nằm sâu trong khối không khí lạnh. Cơ quan khí tượng cảnh báo trời rét đậm, rét hại có khả năng ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng; băng giá và sương muối làm giảm sức đề kháng. Từ sáng 9/1, tình trạng ô nhiễm ở Hà Nội đã gia tăng trở lại kết hợp với không khí lạnh tạo nên hiện tượng nghịch nhiệt, đe dọa sức khỏe mọi người.

Thùy An