Tập kích gia tăng giữa tranh cãi đảm bảo an ninh

Ngày 5.3, Hải quân Ukraine cho biết đã bắn hạ một trực thăng Ka-27 của Nga trên biển Đen, song không nêu rõ thời điểm xảy ra vụ việc. Nếu được xác nhận, đây sẽ là chiếc trực thăng thứ 349 của Nga bị Ukraine tuyên bố phá hủy kể từ khi xung đột bùng phát, theo The Kyiv Independent. Phía Nga hiện chưa bình luận về thông tin này.

Theo kênh Telegram Crimean Wind, Ka-27 là loại trực thăng chống ngầm mà Nga sử dụng tại biển Đen để giám sát hoạt động của máy bay không người lái (UAV) và lực lượng hải quân Ukraine. Kyiv cho biết đang tăng cường kiểm soát không phận khu vực biển Đen nhằm bảo vệ các thành phố cảng quan trọng như Odessa.

Trong một diễn biến khác, giới chức Ukraine ngày 5.3 cáo buộc các cuộc tấn công của Nga trong ngày 4.3 tại Donetsk, Kharkiv, Dnipropetrovsk, Odesa và Kherson khiến ít nhất 7 người thiệt mạng và 25 người bị thương.

Phía Nga cùng ngày tuyên bố đã kiểm soát khu dân cư Yarovaya ở vùng Donetsk, đồng thời cho biết lực lượng của Moscow đã phá hủy 4 UAV hải quân của Ukraine tại biển Đen trong vòng 24 giờ qua. Theo Hãng thông tấn TASS, hệ thống phòng không Nga cũng đánh chặn và phá hủy 410 UAV của Ukraine cùng 3 tên lửa HIMARS do Mỹ sản xuất.

Trong bối cảnh đó, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cảnh báo xung đột giữa Mỹ và Iran có thể khiến Ukraine dễ bị tổn thương hơn trước Nga. Trả lời phỏng vấn báo The Independent, ông cho rằng Kyiv có nguy cơ thiếu tên lửa phòng không khi Mỹ và các đồng minh phải sử dụng hàng trăm tên lửa để đối phó các cuộc tấn công bằng UAV và tên lửa từ Iran.

NATO cam kết tiếp tục hỗ trợ Ukraine

Tổng thư ký NATO Mark Rutte ngày 5.3 nói với Reuters rằng các đồng minh NATO sẽ tiếp tục hỗ trợ Ukraine bất chấp tình hình căng thẳng ở Iran. “Nhiều nhà lãnh đạo ở châu Âu, Mỹ và Canada cho rằng cần phải có sự cân bằng và đảm bảo rằng với tư cách là đồng minh, chúng tôi vẫn tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của Mỹ ở Trung Đông, và đồng thời đảm bảo rằng Ukraine có đủ những gì cần thiết để duy trì sức mạnh trong cuộc xung đột hiện tại”, theo ông.

Ông Rutte cũng hoan nghênh cam kết của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron về việc tăng cường năng lực răn đe hạt nhân của Paris, song nhấn mạnh “chiếc ô hạt nhân” của Mỹ vẫn là bảo đảm tối cao cho an ninh châu Âu.

Đầu tuần này, ông Macron tuyên bố Pháp sẽ mở rộng kho vũ khí hạt nhân và có thể cho phép các đối tác châu Âu tham gia các nhiệm vụ răn đe, trong bối cảnh một số đồng minh lo ngại về độ tin cậy của cam kết an ninh từ Mỹ.

Pháp và Đức đã thành lập một nhóm chỉ đạo hạt nhân để thảo luận về các vấn đề răn đe, dự kiến bắt đầu hợp tác cụ thể trong năm 2026. Theo ông Macron, Hy Lạp, Ba Lan, Hà Lan, Bỉ, Đan Mạch và Thụy Điển cũng có thể tham gia các cuộc tập trận hạt nhân của Pháp.

Bình luận về vụ việc, ông Rutte cho hay việc Pháp cập nhật học thuyết hạt nhân có thể khiến Nga khó đánh giá hơn năng lực răn đe và phòng thủ của châu Âu.

Ông cũng ủng hộ các cuộc thảo luận về hợp tác hạt nhân giữa Pháp và một số nước châu Âu. Tuy nhiên, ông khẳng định châu Âu vẫn không thể thiếu sự bảo vệ từ Mỹ. “Yếu tố bảo đảm tối cao, quan trọng nhất cho lối sống của chúng ta… cuối cùng vẫn là chiếc ô hạt nhân của Mỹ”, ông Rutte nói trong cuộc phỏng vấn với Reuters.

Tranh chấp liên quan Greenland hồi đầu năm nay cũng làm dấy lên nghi ngờ về cam kết của Mỹ đối với an ninh châu Âu. Tuy nhiên, ông Rutte khẳng định ông không nghi ngờ sự gắn bó của Washington với NATO. “Tôi hoàn toàn tin tưởng Mỹ vẫn cam kết mạnh mẽ với NATO. Washington hiểu rằng để bảo đảm an ninh của chính mình, cần có một Đại Tây Dương an toàn, một châu Âu an toàn và một Bắc Cực an toàn”, ông nói.

Nga bác thông tin chấp nhận đảm bảo an ninh cho Ukraine

Ngày 5.3, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov tuyên bố Moscow chưa từng thấy cũng như chưa chấp nhận bất kỳ đảm bảo an ninh nào từ phương Tây dành cho Ukraine, trái ngược với phát biểu trước đó của một quan chức cấp cao Kyiv.

Theo TASS, ông Lavrov nhấn mạnh: “Chúng tôi xuất phát từ thực tế rằng không những không chấp thuận những cam kết này, mà thậm chí còn chưa từng nhìn thấy chúng”. Tuy nhiên, ông Lavrov cho biết Nga vẫn đang duy trì đối thoại với Mỹ trong khuôn khổ các nỗ lực ngoại giao liên quan xung đột.

Trước đó, ngày 28.2, ông Kyrylo Budanov, Chánh văn phòng Tổng thống Ukraine, cho rằng Nga có thể chấp nhận các đảm bảo an ninh do Mỹ hậu thuẫn dành cho Ukraine. Theo ông Budanov, trong các cuộc đàm phán trước đây, phía Nga từng nói họ sẽ chấp nhận những đảm bảo như vậy và hiểu rằng có thể bị “buộc” phải đồng ý.

Phát biểu của ông Budanov được đưa ra vài ngày sau cuộc gặp giữa quan chức Mỹ và Ukraine tại Geneva hôm 26.2 trong khuôn khổ các nỗ lực hòa đàm với Moscow. Giới chức Nga không tham gia cuộc gặp này. Theo các nguồn tin, các bên đã thảo luận về nhu cầu tái thiết Ukraine hậu xung đột cũng như kế hoạch cho vòng đàm phán tiếp theo có thể có sự tham gia của Nga.

Ukraine vẫn tiếp tục khẳng định rằng các đảm bảo an ninh mạnh mẽ và có tính ràng buộc từ các đối tác, đặc biệt là Mỹ, là điều kiện then chốt cho bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào nhằm ngăn chặn nguy cơ Nga tấn công trong tương lai. Về phần mình, Nga bác bỏ những đề xuất liên quan an ninh của Ukraine, bao gồm việc gia nhập NATO hoặc triển khai lực lượng gìn giữ hòa bình châu Âu trên lãnh thổ Ukraine, đồng thời cũng yêu cầu các đảm bảo an ninh riêng cho Nga.