Ông Trump yêu cầu Iran “đầu hàng vô điều kiện”, làm dấy lên nghi ngại về một cuộc chiến tiêu hao kéo dài ngoài dự tính ban đầu.
6 ngày sau khi phát động chiến dịch tập kích Iran, ông Trump ngày 6/3 đưa ra thông điệp cứng rắn mới với Tehran. “Sẽ không có thỏa thuận nào với Iran ngoài đầu hàng vô điều kiện”, ông viết trên mạng xã hội Truth Social.
Tổng thống Mỹ cho biết Washington sau đó sẽ tham gia quá trình lựa chọn lãnh đạo “tuyệt vời và được chấp nhận” cho Iran, đồng thời tiến hành tái thiết quốc gia Trung Đông.
Yêu cầu “đầu hàng vô điều kiện” là bước leo thang mới nhất trong chuỗi mục tiêu liên tục thay đổi mà ông Trump đưa ra cho cuộc chiến với Iran.
Tổng thống Donald Trump tại Nhà Trắng ngày 6/3. Ảnh: AP
Mục tiêu chiến dịch bất nhất
Trong những giờ đầu của cuộc tấn công Mỹ hôm 28/2, ông Trump tuyên bố mục tiêu là phá hủy hệ thống lãnh đạo hiện tại của Iran và trao cơ hội cho người dân nước này thay đổi chính phủ.
Tuy nhiên, trong những ngày sau đó, các quan chức cấp cao Mỹ lại phát tín hiệu thận trọng hơn.
Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đều tránh nhắc tới mục tiêu thay đổi chế độ, thay vào đó nhấn mạnh rằng Washington chỉ tập trung vào nhiệm vụ là phá hủy vĩnh viễn chương trình hạt nhân của Iran và làm tê liệt năng lực tên lửa của nước này, vốn bị xem là mối đe dọa với Israel, các nước Arab và cả Mỹ.
Dù vậy, ông Trump vẫn nhiều lần quay lại ý tưởng buộc Tehran phải thay đổi bộ máy lãnh đạo.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt sau đó giải thích rằng “đầu hàng vô điều kiện” có nghĩa là thời điểm Tổng thống xác định Iran không còn gây ra mối đe dọa với Mỹ và các mục tiêu của chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng đã đạt được đầy đủ.
Trong cuộc phỏng vấn sau đó với Axios, ông Trump cũng đưa ra cách hiểu khá linh hoạt. Theo ông, “đầu hàng vô điều kiện” có thể là việc Tehran chính thức tuyên bố đầu hàng, nhưng cũng có thể đơn giản là Iran không còn khả năng chiến đấu.
Tham vọng định hình lãnh đạo Iran
Ông Trump nói với phóng viên ABC News ngày 5/3 rằng mình cần tham gia vào việc lựa chọn lãnh đạo tiếp theo của Iran.
Bà Leavitt ngày 6/3 xác nhận ông Trump đang “thảo luận và cân nhắc” về việc ai có thể trở thành lãnh đạo tiếp theo của Iran, đồng thời khẳng định Tổng thống cam kết tham gia vào quá trình này.
Ông Mojtaba Khamenei. Ảnh: Reuters
Mojtaba Khamenei, con trai cố Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei, hiện được xem là ứng viên thay thế tiềm năng. Tuy nhiên, ông Trump nói với Axios rằng đây sẽ là lựa chọn “không thể chấp nhận”. Ông cũng đã bác bỏ khả năng Reza Pahlavi, con trai quốc vương cuối cùng của Iran, trở thành lãnh đạo đất nước.
Ông chủ Nhà Trắng từng nói kịch bản tệ nhất của cuộc chiến với Iran là “chúng ta làm tất cả chuyện này rồi lại có ai đó lên nắm quyền cũng tệ hại như người trước. Điều đó có thể xảy ra”.
Dù vậy, ông chủ Nhà Trắng nói “không thấy phiền” nếu Iran tiếp tục do các giáo sĩ lãnh đạo, miễn là họ hành xử thân thiện với Israel và Mỹ.
Lo ngại xung đột kéo dài
Yêu cầu Iran “đầu hàng vô điều kiện” mới được ông Trump đưa ra đang làm dấy lên câu hỏi Mỹ sẽ phải tiếp tục chiến dịch trong bao lâu và với cái giá nào, theo giới quan sát. Ban đầu ông Trump ước tính chiến dịch kéo dài 4-5 tuần, nhưng sau đó nói rằng mất “bao lâu cũng được”.
Trong lịch sử, những trường hợp “đầu hàng vô điều kiện” mà Washington từng áp đặt thường kéo theo nhiều năm chiếm đóng quân sự. Cuộc chiếm đóng Nhật Bản do tướng Douglas MacArthur dẫn đầu kéo dài 7 năm sau Thế chiến II là một minh chứng, theo giới quan sát. Mỹ khi đó đã viết hiến pháp cho Nhật, giải thể rồi tái xây dựng quân đội và thiết lập lại toàn bộ bộ máy nhà nước.
Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích cho rằng kịch bản tương tự khó có thể lặp lại ở Iran, khi Tehran chưa cho thấy dấu hiệu nhượng bộ. Tehran vẫn mở rộng chiến sự sang các quốc gia Arab có căn cứ quân sự Mỹ, phóng tên lửa và UAV vào các mục tiêu tại đây.
Hệ thống phòng không Israel được kích hoạt để chặn tên lửa từ Iran ngày 3/3. Ảnh: Reuters
Phát ngôn viên Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) Alimohammad Naini ngày 6/3 thách thức hải quân Mỹ điều chiến hạm đến hộ tống tàu chở dầu qua eo biển Hormuz đang bị lực lượng này phong tỏa.
“Mục tiêu của họ là gì? Có lẽ họ đến đây để thay đổi chế độ, giành chiến thắng nhanh chóng và kiểm soát mọi thứ. Nhưng họ đã thất bại”, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nói về Mỹ trong cuộc phỏng vấn với NBC News ngày 5/3.
Ông Araghchi thêm rằng Iran không yêu cầu ngừng bắn và cũng không đề nghị đàm phán với Mỹ. “Chúng tôi chưa bao giờ gửi bất kỳ thông điệp nào cho họ”, ông nói.
Thanh Tâm (Theo NY Times, ABC News, Guardian, Axios)
Nguồn: https://vnexpress.net/tham-vong-khien-iran-dau-hang-vo-dieu-kien-cua-ong-trump-5047639.html
