Thế giới sẽ tăng gấp ba công suất điện hạt nhân vào năm 2050

Hội nghị thượng đỉnh Hạt nhân lần thứ 2 tổ chức ngày 10/3, là diễn đàn quốc tế do Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) khởi xướng nhằm thảo luận vai trò của điện hạt nhân trong bảo đảm an ninh năng lượng và giảm phát thải. Đoàn công tác của Việt Nam do Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định dẫn đầu.

Trong lần thứ hai tổ chức, Hội nghị thượng đỉnh về năng lượng hạt nhân tập trung thảo luận về vấn đề an ninh năng lượng toàn cầu, giảm phát thải khí nhà kính và vai trò của năng lượng hạt nhân trong bối cảnh nhu cầu điện ngày càng gia tăng.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhấn mạnh vai trò của năng lượng hạt nhân trong bảo đảm an ninh năng lượng và thực hiện các mục tiêu khí hậu. Ông cũng đưa ra đề xuất thúc đẩy hài hòa hóa các tiêu chuẩn an toàn.

Theo Tổng Giám đốc IAEA Rafael Mariano Grossi, nhu cầu điện cho điện khí hóa, số hóa và trí tuệ nhân tạo đang ngày càng tăng mạnh. Ông cho rằng năng lượng hạt nhân chính là một trong các giải pháp cho các bài toán về phát triển.

Trong khi đó, bà Ursula von der Leyen, Chủ tịch Uỷ ban châu Âu khẳng định năng lượng nguyên tử có tính ổn định hơn so với các nguồn năng lượng tái tạo như năng lượng mặt trời và năng lượng gió. Bà cũng chia sẻ kế hoạch của châu Âu về việc phát triển lò phản ứng modul nhỏ (SMR) song song với các lò phản ứng hạt nhân truyền thống.

Các phiên thảo luận tại hội nghị tập trung vào ba chủ đề chính: chiến lược phát triển điện hạt nhân theo khu vực nhằm đáp ứng nhu cầu năng lượng sạch; giải pháp huy động tài chính cho các dự án hạt nhân quy mô lớn và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển các công nghệ hạt nhân thế hệ mới như lò phản ứng modul nhỏ (SMR) và các lò phản ứng thế hệ IV.

Một nội dung khác được thảo luận là mục tiêu tăng gấp ba công suất điện hạt nhân toàn cầu vào năm 2050. Để đạt mục tiêu này, các quốc gia cần giải quyết nhiều vấn đề như bảo đảm nguồn cung nhiên liệu, quản lý an toàn nhiên liệu đã qua sử dụng, chất thải phát xạ và phát triển chuỗi cung ứng, đào tạo nguồn nhân lực cho ngành.

Bên lề hội nghị, đoàn Việt Nam đã làm việc song phương với Cơ quan Năng lượng hạt nhân của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) và Cơ quan An toàn và Bức xạ hạt nhân Pháp (ASNR).

Đoàn cũng đã dành thời gian gặp gỡ mạng lưới chuyên gia năng lượng hạt nhân người Việt Nam ở nước ngoài (VIETNUC) để trao đổi về xu hướng phát triển công nghệ hạt nhân, kinh nghiệm xây dựng chính sách, đào tạo nguồn nhân lực và thúc đẩy các hoạt động hợp tác nghiên cứu.

Trong khuôn khổ chuyến công tác, đoàn còn có buổi làm việc với Tổ chức đại diện giới chủ và doanh nghiệp lớn tại Pháp (MEDEF) cùng một số doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực hạt nhân dân sự. Dưới sự chứng kiến của ông Trịnh Đức Hải, Đại sứ Việt Nam tại Pháp, các doanh nghiệp đã chia sẻ về tầm nhìn, thế mạnh cùng những mong muốn hợp tác với Việt Nam trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân.

Hội nghị đã thông qua tuyên bố chung, tái khẳng định vị trí và tầm quan trọng của năng lượng hạt nhân trong cơ cấu điện, năng lượng quốc gia, nhấn mạnh đây là giải pháp năng lượng sạch, vừa bảo đảm an ninh năng lượng, vừa giúp giảm phát thải khí nhà kính và thúc đẩy phát triển bền vững. Việc tham dự hội nghị lần này thể hiện sự quan tâm và ủng hộ của Việt Nam đối với các sáng kiến thúc đẩy phát triển năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình.

Từ cuối năm 2024, Quốc hội Việt Nam đã thông qua chủ trương tái khởi động Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận. Chính phủ sau đó đã đưa ra định hướng về việc kiện toàn bộ máy quản lý, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết để triển khai chương trình điện hạt nhân quốc gia.

Luật Năng lượng nguyên tử cũng được thông qua 2025 cùng các nghị định hướng dẫn đang được hoàn thiện theo tiêu chuẩn quốc tế để bảo đảm phát triển chương trình điện hạt nhân an toàn, an ninh, hiệu quả, bền vững.

Cuối năm 2025, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế IAEA đã cử chuyên gia đến làm việc và đánh giá cơ sở hạ tầng, chuẩn bị cho việc triển khai điện hạt nhân tại Việt Nam.

Trọng Đạt