Binh sĩ lữ đoàn cơ giới số 47 Ukraine tác chiến cùng xe M2 Bradley (Ảnh: Facebook đơn vị).
Từ thành công của các phương tiện chiến đấu bộ binh (BMP) Liên Xô, Mỹ và phương Tây đã phát triển dòng sản phẩm tương tự, đặt nền móng cho sự ra đời của xe chiến đấu bộ binh (IFV) với những yêu cầu đặc biệt.
Trong khi BMP của Liên Xô ưu tiên khả năng cơ động, hỏa lực và hy sinh vỏ giáp để bám sát đội hình xe tăng, thì các dòng IFV của Mỹ và NATO, điển hình là M2/M3 Bradley, lại đề cao khả năng bảo vệ, trang bị cảm biến tối tân, có thể tác chiến ngày đêm và vũ khí mạnh mẽ, bao gồm cả loại chống tăng.
Xe thiết giáp Bradley liên tục được hoàn thiện qua thực tế chiến trường Iraq, Afghanistan. Tại Ukraine, nơi các phương tiện cơ giới phải đối mặt với mìn, tên lửa chống tăng có điều khiển (ATGM), pháo binh và UAV tự sát, dòng xe chiến đấu bộ binh của Mỹ vẫn chứng minh sự tin cậy.
Thiết giáp M2 Bradley của Mỹ được đánh giá có nhiều đặc tính vượt trội, đã thử lửa ở Ukraine và có lần khiến xe tăng T-90 Nga “toát mồ hôi hột” (Video: HACI).
Xe chiến đấu bộ binh Mỹ và tư duy chiến đấu chuẩn NATO
Theo Tạp chí quân sự Army Recognition, quân đội Mỹ yêu cầu một dòng xe mới với các đặc tính kỹ – chiến thuật ưu việt hơn xe bọc thép chở quân M113, do đó Bradley được chế tạo vào nửa cuối thập niên 1970, dựa trên mô hình BMP-1 (Liên Xô) kết hợp với đặc điểm của dòng Marder (Đức).
M2 Bradley – có trọng lượng 32 tấn – bắt đầu phục vụ năm 1981, với tổng cộng 9.753 chiếc được sản xuất và là trang bị tiêu chuẩn của Quân đội Mỹ, từng tham gia nhiều hoạt động quân sự trên thế giới.
Dòng xe của Mỹ này vượt trội hơn hẳn so với BMP-1 và BMP-2. Đạn pháo 30mm của xe chiến đấu bộ binh Liên Xô và Nga không xuyên thủng được giáp trước của M2 Bradley; chỉ có BMP-3 với pháo chính 100mm mới có thể đối phó sòng phẳng.
BMP-1 và BMP-2 ra đời theo tư duy tác chiến bộ binh cơ giới phải đi cùng xe tăng, có thể bắn khi đang hành tiến, bơi vượt sông, tạo “làn sóng” tiến công nhanh. Vì vậy, chúng ưu tiên trọng lượng thấp, cơ động, nhanh, có khả năng lội nước, chấp nhận giáp mỏng hơn ở nhiều góc.
Trong khi đó, Bradley có sự kết hợp siêu hạng giữa “cảm biến – giáp – hỏa lực chống tăng”, được phát triển để đối đầu trực tiếp với các xe BMP của Liên Xô trong bối cảnh NATO dự liệu chiến tranh cơ giới quy mô lớn ở châu Âu.
Về thiết kế, các kỹ sư Mỹ tập trung vào 3 yếu tố chính: đảm bảo khả năng sống còn cao nhất của binh lính nhờ hệ thống giáp dày, bố trí khoang chiến đấu thông minh và khả năng kháng mìn.
Nó cũng nằm trong số ít xe chiến đấu ngay từ khi phát triển đã được tích hợp tên lửa chống tăng để tấn công và tiêu diệt các mục tiêu hạng nặng ở khoảng cách lớn. Một điểm quan trọng nữa là, tất cả các thế hệ Bradley đều được ưu tiên trang bị hệ thống cảm biến hỗ trợ quan sát ngày/đêm mạnh mẽ để đảm bảo ưu thế “thấy trước – bắn trước” trong đội hình cơ giới.
Giới chuyên gia quân sự đánh giá, M2 Bradley thường được xem như đại diện tiêu biểu cho cách NATO phát triển xe chiến đấu bộ binh là không chạy theo “nhẹ để bơi”, mà chấp nhận nặng hơn để tăng khả năng sống còn và hiệu quả hỏa lực.
Không “bất tử” nhưng hoàn toàn vượt trội
Tạp chí quân sự Topwar đánh giá, các biến thể Bradley liên tục được nâng cấp để phù hợp với yêu cầu chiến trường.
Trên thực tế, Bradley không “bất tử” khi giáp bảo vệ cơ bản vẫn có giới hạn trước ATGM hiện đại, đạn xuyên động năng cỡ lớn hay các đòn tấn công vào nóc. Tuy nhiên, so với các thế hệ BMP, xe chiến đấu bộ binh của Mỹ thường được đánh giá rất “lì lợm” với khung thân, bố trí khoang và các gói giáp dạng module liên tục được thay thế.
Hỏa lực đa năng kết hợp giữa pháo bắn nhanh 25mm với ATGM TOW của Bradley đáp ứng yêu cầu tấn công từ gần tới xa, từ chống bộ binh tới phương tiện cơ giới rất hiệu quả.
Điểm khác biệt cốt lõi so với BMP là việc Bradley coi tên lửa chống tăng là vũ khí chống thiết giáp chủ yếu, trong khi pháo chính để xử lý các mục tiêu mềm hoặc được bảo vệ kém. Cách phối hợp này phù hợp tư duy tác chiến của NATO là chống tăng từ xa, giảm nguy cơ tiếp cận gần trong môi trường có nhiều hỏa lực.
Một trong những điểm tạo ra khác biệt giữa Bradley và các dòng BMP chính là sự tiện nghi. Xe của Mỹ luôn có khoang rộng rãi và trang bị đủ để kíp chiến đấu có thể hoạt động nhiều giờ, góc quan sát rộng. Hầu hết các binh sĩ từng lái Bradley đều đánh giá cao chúng trong thực chiến.
Tuy nhiên, tất cả những lợi thế đều có giá, để có sự rộng rãi và khả năng bảo vệ, xe Bradley có trọng lượng ngang bằng một chiếc xe tăng hạng trung, không có khả năng bơi và sẽ là ác mộng khi gặp bùn lầy. Cùng với đó, khối lượng nặng và các loại vũ khí chuyên biệt cho từng nhiệm vụ của Bradley cần công tác hậu cần, bảo dưỡng phức tạp. Và thực tế chiến trường ở Ukraine là minh chứng rõ ràng.
Xe tăng T-90 Nga cũng “toát mồ hôi”
Trong các gói viện trợ của đồng minh cho Ukraine, Bradley là một trong những loại phương tiện chiến đấu được cung cấp nhiều nhất. Bắt đầu xuất hiện từ năm 2023, chúng góp mặt rộng rãi trong chiến dịch phản công quy mô lớn của Ukraine.
Chính trên chiến trường khốc liệt này, xe chiến đấu bộ binh Mỹ đã chứng minh khả năng chiến đấu và phòng vệ của mình khi gặp đối thủ ngang tầm là quân đội Nga, lực lượng quân sự kế thừa của Liên Xô.
Theo con số thống kê của OSINT, rất nhiều hình ảnh ghi lại việc Bradley bị trúng đạn, nhưng kíp chiến đấu vẫn thoát ly an toàn, kể cả trong môi trường chiến đấu tràn ngập mìn, hào chống tăng, pháo binh, tên lửa chống tăng.
Thậm chí có hình ảnh ấn tượng là các xe Bradley đã hợp vây tấn công và phá hủy một xe tăng chiến đấu chủ lực T-90M của Nga trên chiến trường miền Đông.
Xe thiết giáp Bradley của Ukraine phá hủy siêu tăng T-90 Nga (Video: The Telegraph).
Tại chiến trường Ukraine, giống như nhiều phương tiện chiến đấu hạng nặng khác, Bradley phải đối mặt với UAV tự sát, FPV điều khiển từ xa. Mật độ của loại vũ khí giá rẻ này hết sức dày đặc, được sử dụng để tấn công vào các điểm yếu, góc chết (nóc, hông sau, khoang động cơ…), chọn đúng “điểm yếu” của xe bọc thép. Đây là điều mà cả BMP lẫn Bradley đều không được thiết kế để đối phó.
Dù sau đó, các phương tiện được trang bị một số giải pháp tạm thời bằng giáp lồng, lưới thép hay bổ sung công tác cảnh giới và phương thức tác chiến cũng không giúp mang lại điều gì thiết thực hơn. Những biện pháp tình thế này có thể giúp kíp xe Bradley thoát hiểm qua một số tình huống, nhưng UAV và pháo binh vẫn là cơn ác mộng.
Mặc dù có hiệu quả hạn chế ở Ukraine, nhưng qua thực chiến, Bradley vẫn chứng minh nó là thiết kế có hiệu quả cao trong bảo vệ sự an toàn của kíp chiến đấu, vốn là “linh hồn” của bất kỳ phương tiện cơ giới nào.
Có thể nói, Bradley là “xe chiến đấu bộ binh kiểu NATO” điển hình với đặc điểm chính là ưu tiên khả năng tồn tại và hỏa lực, nhưng chúng cũng cần phải tiến hóa trước kỷ nguyên UAV.
Chiến trường Ukraine đã chứng minh, trước các đòn tấn công bão hòa, phi đối xứng bằng UAV, ai không thay đổi kịp thời sẽ nhanh chóng bị loại bỏ.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/thiet-giap-bradley-ukraine-li-lom-khien-xe-tang-t-90-nga-toat-mo-hoi-20260109220504827.htm
