Trong năm 2025, hàng loạt vụ thực phẩm bẩn đã được cơ quan chức năng phát hiện và xử lý kịp thời, tuy nhiên những vụ việc này khiến người tiêu dùng Việt Nam hoang mang, đặt ra những lo ngại về an toàn thực phẩm và sức khỏe cộng đồng.
Giá đỗ “ngậm hóa chất”
Hàng loạt cơ sở sản xuất giá đỗ sử dụng “chất cấm” để tăng lợi nhuận được phát hiện và thu hồi trên nhiều địa bàn, đa số hóa chất được dùng là chất kích thích tăng trưởng bị cấm 6-Benzylaminopurine (6‑BAP).
Giá đỗ ngâm, tưới 6‑BAP thân đều, mập, không có rễ hoặc rễ ngắn, màu trắng bóng (Ảnh: Phạm Thủy).
6‑BAP là một loại hormone kích thích tăng trưởng tế bào, bị pháp luật Việt Nam cấm dùng trong sản xuất thực phẩm vì nguy cơ gây hại sức khỏe, bao gồm kích ứng da, hô hấp, tổn thương gan và các dị tật bẩm sinh nếu tiếp xúc lâu dài.
Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã khẳng định 6-BAP không nằm trong danh mục được phép sử dụng cho các loại rau mầm trong báo cáo chung năm 2021 về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật (JMPR).
Vụ việc “giá đỗ bẩn” không chỉ làm xói mòn lòng tin của người tiêu dùng, mà còn khiến các bếp ăn tập thể, quán ăn và nhà hàng phải kỹ lưỡng hơn trong lựa chọn nguồn cung ứng.
Dầu chăn nuôi “biến” thành thực phẩm cho người
Giữa năm 2025, một số cơ sở bị phát hiện sử dụng dầu ăn nhập khẩu với mục đích dành cho thức ăn chăn nuôi để sản xuất, chế biến thành dầu ăn cho người đã khiến dư luận bàng hoàng.
Theo Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), việc sử dụng dầu ăn chăn nuôi chế thành thực phẩm cho người vi phạm nghiêm trọng quy định về an toàn thực phẩm, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.
Dầu ăn chăn nuôi “hô biến” thành thực phẩm sử dụng cho người (Ảnh: VTV).
Theo PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện Công nghệ sinh học và Thực phẩm, Trường đại học Bách khoa Hà Nội, dầu ăn dùng trong thức ăn chăn nuôi khi chế biến cho người thường không để lại dấu hiệu rõ ràng.
“Con người không thể tự nhận biết qua mùi, vị hay màu sắc khi ăn phải dầu ăn cho thức ăn chăn nuôi. Khác với thực phẩm ôi thiu có thể phát hiện bằng giác quan, loại dầu cho chăn nuôi khi bị đưa vào chế biến món ăn thường không để lại dấu hiệu rõ ràng.
Nếu sử dụng lâu dài, loại dầu này có thể gây hại cho sức khỏe mà người dùng không hề hay biết”, PGS Thịnh chia sẻ.
Nơi tiêu thụ sản phẩm này được các đối tượng nhắm đến là những bếp ăn tập thể, nhà hàng, quán xá, kể cả những làng nghề chế biến bánh kẹo, đồ ăn vặt cho trẻ em…
“Phù phép” thịt lợn thành thịt bò
Cuối năm 2025, một nhóm đối tượng đã sử dụng thịt lợn và hóa chất công nghiệp sodium metabisulfite để “hô biến” thành hàng trăm cân thịt bò giả cung cấp ra thị trường.
Đối tượng chủ một cơ sở sản xuất thịt bò giả (Ảnh: Công an TPHCM).
BSCKII Châu Thị Anh, Phụ trách khoa Dinh dưỡng tại một bệnh viện ở TPHCM, cho biết sodium metabisulfite (Na2S2O5) là hóa chất thường được dùng để khử trùng, chống oxy hóa và bảo quản.
Trong công nghiệp thực phẩm, nó được biết đến như một phụ gia, có khả năng tẩy trắng mạnh khi hòa tan trong nước.
Việc lạm dụng sodium Na2S2O5 có thể gây ra nhiều tác hại nghiêm trọng, có thể gây độc tế bào, giảm khả năng sống sót của tế bào và gây tự chết tế bào (apoptosis).
“Chất này có giới hạn sử dụng rất rõ ràng, nếu vượt quá hàm lượng cho phép sẽ gây ngộ độc”, ThS.BS Bùi Thị Duyên, Phụ trách khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Quân y 175 nhấn mạnh.
Loại thịt bò “phù phép” này đã được cung cấp cho khoảng 75 quán ăn trên địa bàn TPHCM và các tỉnh lân cận trước khi được Công an TPHCM vừa triệt phá.
Dùng lợn nhiễm bệnh làm đồ hộp
Đầu năm nay, thông tin 130 tấn thịt lợn nhiễm bệnh được phát hiện tại kho của Công ty cổ phần Đồ hộp Hạ Long (Halong Canfoco), trong đó 2 tấn đã được “phù phép” thành các sản phẩm khiến nhiều người tiêu dùng hoang mang.
Hình ảnh đồ hộp trong phóng sự của VTV (Ảnh: chụp màn hình).
Đáng chú ý, nhiều mẫu thịt lợn nguyên liệu chưa qua chế biến có dương tính với virus gây bệnh dịch tả lợn châu Phi.
Theo BSCKI Lê Văn Thiệu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bệnh tả lợn châu Phi do virus ASFV gây ra, là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, lây lan nhanh trong đàn lợn và có thể gây tử vong đến 100%. Virus chủ yếu truyền qua máu và dịch tiết của lợn bệnh.
BSCKI Lê Văn Thiệu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương (Ảnh: Hải Long).
Khi lợn nhiễm tả châu Phi, sức đề kháng của chúng giảm rõ rệt, khiến đàn lợn dễ mắc thêm các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm khác như tai xanh, cúm, thương hàn, liên cầu khuẩn lợn hay lở mồm long móng.
Ngoài ra, chúng có thể chứa ký sinh trùng như giun xoắn, sán dây, gây tổn thương cơ, mắt hoặc tác động đến hệ thần kinh trung ương.
Các độc tố trong thịt lợn chết hoặc ôi thiu, như histamine, endotoxin hay mycotoxin, dù được nấu ở nhiệt độ 100°C cũng không bị tiêu hủy hoàn toàn.
Trong môi trường kín như thực phẩm đóng hộp, có nguy cơ vi khuẩn Clostridium botulinum, tác nhân gây ngộ độc botulinum, có thể dẫn đến liệt cơ, suy hô hấp và tử vong nếu không được xử trí kịp thời.
“Khi ăn phải thực phẩm chứa độc tố, người tiêu dùng có thể xuất hiện các triệu chứng ngộ độc cấp tính như nôn mửa dữ dội, đau bụng, tiêu chảy, sốt cao, tụt huyết áp, trường hợp nặng có thể dẫn đến sốc nhiễm độc, đe dọa tính mạng.
Những nhóm đối tượng dễ bị biến chứng nặng nhất là trẻ nhỏ, người già và phụ nữ mang thai”, BS Thiệu nhấn mạnh.
Trên mạng xã hội, thông tin liên quan đến vụ việc nhanh chóng lan truyền và thu hút sự quan tâm của dư luận.
Dưới nhiều bài đăng, không ít ý kiến bày tỏ sự lo lắng và băn khoăn, phản ánh tâm lý thận trọng của người tiêu dùng trước những thông tin đang được cơ quan chức năng xác minh, làm rõ.
Trước hàng loạt vụ thực phẩm bẩn bị cơ quan chức năng phát hiện từ thịt lợn nhiễm dịch tả châu Phi, giá đỗ tẩm hóa chất 6‑BAP, dầu ăn giả, người tiêu dùng không còn dễ dàng phân biệt đâu là sản phẩm an toàn, đâu là mối nguy tiềm ẩn.
Đáng chú ý, những thực phẩm trên đều là món ăn quen thuộc, dễ tiếp cận và thường xuất hiện trong căn bếp của mọi gia đình.
Nguồn: https://dantri.com.vn/suc-khoe/thit-heo-nhiem-dich-ta-chau-phi-va-loat-vu-thuc-pham-ban-tung-bi-phat-hien-20260109082641212.htm
