Thời của lao động gen Z: Doanh nghiệp đỏ mắt tìm gen Z

Theo hãng Manpower, dự báo đến năm 2030, lực lượng lao động này sẽ chiếm khoảng 1/3 lực lượng lao động toàn cầu.

Và lúc này khái niệm “thời của gen Z” đã không còn quá xa lạ với chúng ta, không chỉ trong lĩnh vực lao động.

Ghi nhận thị trường tuyển dụng cuối 2025 đầu 2026 cần tuyển gần 360.000 lao động, trong đó khá nhiều vị trí phù hợp với nhóm lao động độ tuổi gen Z hơn cả.

Ông Ngô Xuân Liễu – Giám đốc Trung tâm Quốc gia về dịch vụ việc làm (Cục Việc làm, Bộ Nội vụ) – cho hay khảo sát tại các địa phương cho thấy nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp giai đoạn này đang tiếp tục duy trì ở mức cao.

Sôi động nhưng khó tìm người

Con số 360.000 là nhu cầu đăng ký tuyển của hơn 12.700 doanh nghiệp. Trong đó nhiều công ty săn đón lao động trẻ gen Z (từ 1997-2012). Điều này phần nào phản ánh rõ nhịp sản xuất, kinh doanh sôi động, đặc biệt tập trung ở các ngành dệt may, da giày, điện – điện tử, đồ gỗ, lắp ráp…

Nhu cầu tuyển dụng rải đều ở các bậc trình độ, kỹ năng song lao động phổ thông chiếm tỉ trọng cao nhất với hơn 70% chỉ tiêu. Tuy nhiên đà tăng tuyển dụng bị ảnh hưởng bởi các chính sách thuế quan của thị trường lớn. Cộng với xung đột địa chính trị và biến động giá năng lượng đang tạo thêm áp lực chi phí khiến doanh nghiệp thận trọng hơn trong mở rộng sản xuất.

“Nhu cầu tuyển lao động có trình độ ĐH và trên ĐH chỉ gần 7,4% tổng nhu cầu. Tỉ lệ này không cao nhưng mang ý nghĩa đặc biệt khi đó là nhu cầu tuyển nhân lực chất lượng cao, có kiến thức chuyên môn khá ổn định, đặc biệt trong các khối ngành công nghệ, quản lý và kỹ thuật cao”, ông Liễu phân tích.

Đáng chú ý nhóm lao động có chứng chỉ, bằng cấp nghề (sơ cấp, trung cấp, cao đẳng, chứng chỉ nghề) chiếm 22,6% tổng nhu cầu. Nhu cầu này phản ánh sự thiếu hụt lao động có tay nghề kỹ thuật là lực lượng nòng cốt cho hoạt động sản xuất chế biến, chế tạo.

Thực tế là doanh nghiệp vẫn cần một lực lượng lớn lao động đã qua đào tạo để vận hành bộ máy, nhất là ở cấp độ chứng chỉ nghề và bậc cao.

“Thủ phủ” công nghiệp thiếu lao động

Ông Vũ Quang Thành – Phó giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội – nói nhu cầu tuyển dụng đầu năm 2026 tăng mạnh, tập trung vào các lĩnh vực bán buôn, bán lẻ, thương mại – dịch vụ, sản xuất chế biến – chế tạo. Trong đó lao động phổ thông khoảng 30-35% chủ yếu mang tính thời vụ như đóng gói, giao hàng, bảo vệ, công nhân sản xuất…

Trong khi nhu cầu lao động qua đào tạo chiếm tới 65-70% gồm nhân viên văn phòng, kỹ thuật viên, sales, marketing… . Lý giải, ông Thành cho rằng do Hà Nội đang định hướng phát triển kinh tế tri thức và dịch vụ chất lượng cao, các công ty tăng cường tự động hóa. Các doanh nghiệp đòi hỏi ứng viên không chỉ biết việc mà còn có kỹ năng mềm, ngoại ngữ, sử dụng công nghệ.

Theo bà Ngô Thị Hồng Thịnh – Phó giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Bắc Ninh số 1 (cũ), kế hoạch tuyển dụng năm 2026 vào khoảng 180.000 lao động, chủ yếu ở các ngành điện tử, may mặc với 80-85% lao động phổ thông. Nhóm lao động được doanh nghiệp săn nhiều nhất là gen Z (18-35 tuổi) chiếm tới 80-90%.

Ông Thành phân tích tình trạng khan hiếm lao động gay gắt nhất ở khối sản xuất trực tiếp tại khu công nghiệp và ngành dịch vụ thực phẩm và đồ uống (F&B), bán lẻ. Nguyên do không chỉ bởi các tập đoàn đa quốc gia mở rộng sản xuất mà còn vì từ sự “lệch pha” trong tư duy thế hệ.

“Gen Z không còn đặt sự ổn định lên hàng đầu mà cần linh hoạt, cân bằng cuộc sống. Điều này khiến doanh nghiệp truyền thống phải cạnh tranh trực tiếp với nền kinh tế Gig (xe công nghệ, sáng tạo nội dung, freelancer) vốn mang lại sự tự do về thời gian và hình thức làm việc.

Việc thiếu định hướng nghề nghiệp cùng sự kỳ vọng quá cao của các bạn mới ra trường cũng khiến doanh nghiệp khó tìm được lao động trẻ sẵn sàng gắn bó lâu dài”, ông Thành nhận định.

Còn việc thiếu hụt lao động tại Bắc Ninh do doanh nghiệp, nhất là khối FDI mở rộng nhanh mà nguồn cung tại địa phương (khoảng 1,9 triệu lao động) chưa đáp ứng kịp. Chưa kể cạnh tranh lương thưởng, chế độ đãi ngộ giữa các doanh nghiệp khiến lao động trẻ dễ nhảy việc cũng là một lý do.

(còn tiếp)