Thông điệp của Nga khi phóng tên lửa Oreshnik vào Ukraine

Bộ Quốc phòng Nga ngày 9/1 thông báo quân đội nước này đã tập kích quy mô lớn vào các mục tiêu trong lãnh thổ của Ukraine. Trong số các vũ khí được sử dụng có tên lửa đạn đạo mang đầu đạn siêu vượt âm Oreshnik.

Moskva tuyên bố cuộc tấn công là động thái đáp trả vụ Kiev dùng máy bay không người lái (UAV) tập kích dinh thự của Tổng thống Vladimir Putin ở tỉnh Novgorod hồi cuối tháng 12/2025. Theo Bộ Quốc phòng Nga, tên lửa Oreshnik đã phá hủy các cơ sở sản xuất drone và hạ tầng năng lượng phục vụ ngành quốc phòng Ukraine.

Ukraine cùng ngày xác nhận Nga đã phóng tên lửa Oreshnik vào tỉnh miền tây Lviv, sát biên giới với Liên minh châu Âu (EU). Theo giới chuyên gia, với động thái này, Tổng thống Putin muốn tiếp tục phô diễn sức mạnh quân sự của Nga, đồng thời phát thông điệp cứng rắn với phương Tây trong vấn đề Ukraine.

Nga lần đầu sử dụng Oreshnik vào tháng 11/2024 để tập kích thành phố Dnipro, miền trung Ukraine, tuyên bố tên lửa đạt tốc độ gấp hơn 10 lần âm thanh (Mach 10), tương đương hơn 12.000 km/h. Trong đợt tập kích ngày 9/1, Bộ tư lệnh miền Tây thuộc không quân Ukraine cho biết tên lửa Nga di chuyển với tốc độ khoảng 13.000 km/h, tương đương Mach 11.

Ngoài tốc độ cao, quả đạn Oreshnik được trang bị công nghệ phương tiện hồi quyển tấn công đa mục tiêu độc lập (MIRV), cho phép mỗi tên lửa mang tới 36 đầu đạn, khiến lưới phòng không đối phương gần như không có biện pháp đối phó.

“Oreshnik ẩn chứa thông điệp hướng đến phương Tây, bởi Nga vốn dĩ hoàn toàn có thể đạt được hiệu quả tác chiến tương tự ở Ukraine mà không cần sử dụng loại tên lửa này”, Cyrille Bret, chuyên gia về Nga tại Viện Montaigne, trụ sở ở Pháp, nói với AFP. “Trong bối cảnh châu Âu đang phát triển năng lực phòng không, đây là cách thích hợp để nhắc nhở rằng họ vẫn rất dễ tổn thương”.

Cách Nga răn đe châu Âu được thể hiện rõ ở việc các mục tiêu bị tên lửa Oreshnik nhắm đến ở Ukraine chỉ cách biên giới Ba Lan, quốc gia thành viên EU và NATO, hơn 60 km.

Nga tuyên bố phóng tên lửa Oreshnik để trả đũa Ukraine

Anh và Pháp, đều thuộc NATO, trong tuần cho biết họ sẵn sàng đưa binh sĩ đến Ukraine để đảm bảo hòa bình, khi Kiev và Moskva đạt thỏa thuận chấm dứt chiến sự. Nếu London và Paris thực hiện đúng cam kết, lực lượng của họ sẽ đóng quân ở chính khu vực bị Moskva tập kích ngày 9/1. Đức cũng sẵn sàng cử lực lượng đến các quốc gia NATO giáp với Ukraine.

Những tuyên bố này là vấn đề nhạy cảm với Nga, bởi Moskva từ lâu đã coi việc NATO hướng đông là mối đe dọa đến an ninh quốc gia. Nga đã nhiều lần cảnh báo bất kỳ lực lượng nào của NATO hiện diện trên đất Ukraine sẽ đều là mục tiêu hợp pháp và với đòn tập kích bằng Oreshnik, Moskva cho thấy họ đủ sức biến lời nói thành hành động và hơn thế nữa.

“Oreshnik không chỉ là khí tài để đối phó Ukraine, mà còn là cả châu Âu”, Sergei Markov, nhà phân tích chính trị có quan điểm ủng hộ Điện Kremlin, bình luận. “Vị trí bị tập kích đã cho thấy điều đó”.

Phương Tây lập tức phản ứng gay gắt với cuộc tập kích của Nga vào miền tây Ukraine. Lãnh đạo Anh, Pháp, Đức mô tả hành động của Nga là “leo thang và không thể chấp nhận được”. Quan chức đối ngoại EU Kaja Kallas tố Nga “đang đe dọa châu Âu và Mỹ”.

Theo Gerhard Mangott, chuyên gia về Nga tại Đại học Innsbruck ở Áo, Nga còn muốn được phương Tây nhìn nhận một cách nghiêm túc và lập trường nước này cần được châu Âu cùng Mỹ tôn trọng trong các cuộc đàm phán chấm dứt chiến sự với Ukraine.

Phó chủ tịch Hội đồng An ninh Nga Dmitry Medvedev ngày 9/1 cho rằng phóng Oreshnik chính là ví dụ về cách Moskva đối phó với “những kẻ điên rồ nguy hiểm”. Theo ông Medvedev, đòn đánh này sẽ khiến các đối thủ của Nga “tỉnh ngộ”.

Tổng thống Putin từng tuyên bố Nga đang trên đà chiến thắng ở Ukraine và sẽ tiếp tục chiến dịch cho đến khi đạt toàn bộ mục tiêu đề ra. Giới phân tích nhận định Nga đang muốn chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump, bên trung gian thúc đẩy thỏa thuận hòa bình Nga – Ukraine, hiểu rằng chiến sự chỉ kết thúc khi Washington cùng đồng minh châu Âu buộc Kiev phải nhượng bộ.

“Đó là thông điệp họ gửi đến Mỹ và châu Âu khi thể hiện sức mạnh quân sự”, Mangott nói với Reuters.

Giới quan sát thêm rằng khai hỏa Oreshnik còn giúp Nga tái khẳng định hình ảnh, trong bối cảnh một số đồng minh của Moskva gần đây gặp nhiều bất ổn. Mỹ rạng sáng 3/1 mở chiến dịch đột kích vào Caracas để bắt Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro, động thái Nga mô tả là “xâm lược vũ trang”.

Tại Trung Đông, một quốc gia nhận được nhiều hậu thuẫn của Nga là Iran đang chật vật đối phó làn sóng biểu tình chống chính phủ. Truyền thông nhà nước Iran cho rằng “những đặc vụ khủng bố” của Mỹ và Israel đã kích động bạo lực và các hành vi phóng hỏa, trong khi Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei, cáo buộc người biểu tình “đang phá hoại chính đất nước để làm hài lòng tổng thống của một quốc gia khác”, ám chỉ ông Trump.

“Có lẽ Nga muốn phát tín hiệu tới chính quyền Tổng thống Trump rằng họ nhìn chung không hài lòng với cục diện hiện nay của thế giới”, Timothy Ash, chuyên gia kinh tế về các thị trường mới nổi, bình luận.

Tổng thống Putin tháng 8/2025 cho biết Nga bắt đầu sản xuất hàng loạt tên lửa đạn đạo Oreshnik và quân đội nước này đã nhận tổ hợp đầu tiên. Hiện chưa rõ Nga đang sở hữu bao nhiêu hệ thống Oreshnik. Nga đã triển khai một số hệ thống Oreshnik tới Belarus, quốc gia láng giềng và cũng là đồng minh thân thiết của Moskva.

Theo blogger quân sự Nga Fighterbomber, Oreshnik là công cụ mạnh mẽ để truyền tải thông điệp, nhưng Moskva sẽ không sử dụng thường xuyên. Người này cho rằng Oreshnik khá đắt đỏ và nguồn cung “không phải là vô tận”.

“Chúng ta có thể giả định rằng Nga đủ khả năng phô diễn như vậy hai hoặc ba lần một năm”, Fighterbomber viết, thêm rằng lúc này Nga chưa cần phải phóng thêm Oreshnik. “Thông điệp đã được gửi đi và ghi nhận”.

Như Tâm (Theo Reuters, AFP, TASS)