Thứ trưởng Bộ Tài chính: Cải cách thuế không đặt nặng mục tiêu tăng thu

Trong bối cảnh năm 2025 ghi nhận hàng loạt thay đổi lớn về chính sách thuế, từ việc sửa đổi, bổ sung nhiều luật quan trọng đến ban hành các nghị định hướng dẫn thi hành, câu chuyện cải cách thuế đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận và cộng đồng doanh nghiệp. Những điều chỉnh này không chỉ tác động trước mắt đến hoạt động sản xuất – kinh doanh mà còn định hình cấu trúc nguồn thu ngân sách trong trung và dài hạn.

Trao đổi với phóng viên báo Dân trí, ông Cao Anh Tuấn, Thứ trưởng Bộ Tài chính, đã chia sẻ rõ hơn về ý nghĩa của các cải cách thuế đối với nền kinh tế Việt Nam, định hướng mở rộng cơ sở thu, nuôi dưỡng nguồn thu bền vững trong giai đoạn tới, cũng như những tác động của việc bỏ thuế khoán và nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế lên 500 triệu đồng/năm đối với hộ kinh doanh từ năm 2026.

Cải cách thuế không chỉ để tăng thu mà để nuôi dưỡng nguồn thu bền vững

Một vấn đề đang được dư luận đặc biệt quan tâm thời gian qua đó là những cải cách, thay đổi chính sách về thuế – thông qua việc cụ thể hóa các luật, nghị định về thuế. Thưa Thứ trưởng, những nội dung thay đổi này có ý nghĩa quan trọng như thế nào đối với kinh tế Việt Nam trong trung và dài hạn?

– Bám sát các chủ trương, định hướng của Đảng và Nhà nước cũng như các mục tiêu của Chiến lược cải cách hệ thống thuế đến năm 2030 trong thời gian qua, Bộ Tài chính đã thực hiện nghiên cứu, rà soát đánh giá tổng thể các luật về thuế để báo cáo cấp có thẩm quyền lộ trình, định hướng sửa đổi, bổ sung các luật này một cách toàn diện.

Đến nay, đã báo cáo Chính phủ trình Quốc hội thông qua các luật thuế quan trọng là Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Quản lý thuế, Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi, Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt; Luật số 90/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của 8 Luật, trong đó có Luật Thuế xuất khẩu, nhập khẩu, Luật Thuế giá trị gia tăng; đồng thời, trình Chính phủ thông qua các nghị định hướng dẫn thi hành. 

Những cải cách, điều chỉnh chính sách thuế tại các luật và nghị định nêu trên đã và đang góp phần tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi và phát triển sản xuất, kinh doanh; thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; tạo lập môi trường kinh doanh thuận lợi, minh bạch để người nộp thuế nâng cao mức độ tuân thủ pháp luật về thuế.

Đồng thời, qua việc sửa đổi, bổ sung các luật thuế đã từng bước khắc phục những bất cập, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện chính sách thuế thời gian qua, thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về thuế, qua đó, khơi thông nguồn lực cho phát triển kinh tế – xã hội của đất nước.

Cùng với đó, quá trình cải cách, sửa đổi các luật thuế trong thời gian qua còn góp phần phát huy có hiệu quả vai trò của chính sách thuế dưới phương diện là công cụ điều tiết vĩ mô quan trọng của nền kinh tế nhằm thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội, khuyến khích đầu tư, phát triển các ngành, lĩnh vực và địa bàn ưu tiên của đất nước, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh phát triển, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy phát triển bền vững.

Ông Cao Anh Tuấn, Thứ trưởng Bộ Tài chính (Ảnh: BTC).

Dự báo tình hình kinh tế năm 2026 đặt ra nhiều thách thức, vậy đâu là những ưu tiên lớn nhất của Bộ Tài chính nhằm mở rộng cơ sở thu, nuôi dưỡng nguồn thu bền vững, hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi – phát triển trong trung và dài hạn?

– 2026 là năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV. Kinh tế trong nước đứng trước nhiều thách thức từ áp lực lạm phát, biến động địa chính trị thế giới và các rào cản thương mại mới, tuy nhiên vẫn có cơ hội từ sự phục hồi mạnh mẽ của dòng vốn FDI, tiến trình chuyển đổi số quốc gia và các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới bắt đầu đi vào chiều sâu.

Để xác định các mục tiêu, định hướng cho công tác cải cách thuế với một tầm nhìn trung và dài hạn, Bộ Tài chính đã xây dựng và trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược cải cách hệ thống thuế đến năm 2030.

Chiến lược này đã xác định mở rộng cơ sở thu, nuôi dưỡng nguồn thu gắn với yêu cầu khơi thông nguồn lực, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất kinh doanh phát triển là mục tiêu xuyên suốt của quá trình cải cách hệ thống chính sách thuế của Việt Nam.

Bộ cũng sẽ tiếp tục chủ động nghiên cứu báo cáo cấp có thẩm quyền các giải pháp về cải cách hệ thống thuế phù hợp để thực hiện cơ cấu lại nguồn thu ngân sách nhà nước theo hướng bền vững, điều chỉnh hài hòa giữa thuế gián thu và thuế trực thu; triển khai chính sách tài khóa chủ động, linh hoạt và có trọng tâm.

Thời gian trước mắt là tiếp tục ưu tiên thực hiện có hiệu quả các giải pháp về thuế, phí, lệ phí cho doanh nghiệp, người dân đã được cấp có thẩm quyền ban hành gần đây nhằm hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng sản xuất, kinh doanh, tăng tổng cầu của nền kinh tế. Cùng với đó là tiếp tục đẩy mạnh hiện đại hóa công tác quản lý thu, chuyển đổi số trong lĩnh vực thuế.

Hộ kinh doanh buôn bán ở chợ truyền thống (Ảnh: Ngọc Linh).

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục theo dõi sát sao tình hình kinh tế khu vực và quốc tế, cũng như tình hình kinh tế trong nước để kịp thời tham mưu cấp có thẩm quyền các giải pháp về thuế, phí và lệ phí phù hợp với diễn biến thực tế. Qua đó, cùng với các giải pháp có liên quan thực hiện thắng lợi các mục tiêu về phát triển kinh tế – xã hội của đất nước trong năm 2026 và các năm tiếp theo.

Việc bỏ thuế khoán đối với hộ kinh doanh và nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế 500 triệu đồng/năm bắt đầu từ năm nay, Bộ Tài chính dự kiến có 90% hộ kinh doanh không phải nộp thuế? Vậy điều này ảnh hưởng như thế nào đối với số thu năm 2026 thưa Thứ trưởng?

– Ngày 10/12/2025, Quốc hội đã thông qua Luật Thuế Thu nhập cá nhân sửa đổi điều chỉnh mức doanh thu không phải nộp thuế của hộ, cá nhân kinh doanh lên 500 triệu đồng/năm và cho trừ mức này trước khi tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu.

Việc xóa bỏ thuế khoán đối với hộ kinh doanh từ năm 2026 và nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế lên 500 triệu đồng/năm là một chủ trương lớn trong cải cách chính sách thuế, phù hợp với định hướng phát triển khu vực kinh tế tư nhân theo Nghị quyết 68 của Đảng và Nghị quyết 198/2025 của Quốc hội. 

Việc nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế lên 500 triệu đồng/năm và xóa bỏ thuế khoán sẽ giảm thiểu đáng kể gánh nặng thuế cho các hộ kinh doanh nhỏ, phù hợp hơn với thực tế chi phí và mức sống hiện nay, hướng đến sự công bằng trong điều tiết thu nhập.

Trước mắt, việc điều chỉnh chính sách này có thể tác động giảm thu ngân sách trong năm 2026. Tuy nhiên, về lâu dài, việc điều chỉnh sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, hiện đại hóa công tác quản lý thuế, thúc đẩy hộ kinh doanh tăng cường đầu tư kinh doanh, nuôi dưỡng nguồn thu bền vững hơn cho ngân sách.

Cân bằng tài khóa để giữ động lực tăng trưởng

Điểm nhấn quan trọng của Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi là nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế 500 triệu đồng/năm với hộ và cá nhân kinh doanh. Thứ trưởng đánh giá việc này có tác động gì trong giảm thủ tục, chi phí tuân thủ cho cộng đồng hộ kinh doanh, góp phần phục hồi sản xuất kinh doanh?

– Luật Thuế Thu nhập cá nhân số 109/2025 đã có điều chỉnh quan trọng theo hướng nâng mức doanh thu không phải nộp thuế của hộ, cá nhân kinh doanh từ 200 triệu đồng/năm lên 500 triệu đồng/năm, đồng thời cho phép khấu trừ mức doanh thu này trước khi xác định số thuế phải nộp theo tỷ lệ trên doanh thu.

Quy định này đã giảm đáng kể số lượng hộ, cá nhân kinh doanh thuộc diện phải nộp thuế, trực tiếp giảm nghĩa vụ thuế và các thủ tục hành chính liên quan.

Hộ kinh doanh buôn bán tại TPHCM (Ảnh: Hải Long).

Chỉ các hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 500 triệu đồng/năm mới phát sinh nghĩa vụ thuế, tạo điều kiện để các hộ, cá nhân kinh doanh có thêm dư địa tài chính, tăng khả năng xoay vòng vốn, tái đầu tư mở rộng hoạt động sản xuất – kinh doanh, qua đó củng cố động lực phục hồi và phát triển trong giai đoạn trung và dài hạn.

Bên cạnh tác động về tài chính, quy định này còn giúp giảm chi phí tuân thủ cho hộ, cá nhân kinh doanh, bao gồm chi phí kê khai, nộp thuế, quyết toán và chi phí thời gian trong việc thực hiện nghĩa vụ với ngân sách nhà nước.

Đồng thời, việc điều chỉnh mức doanh thu không chịu thuế thu nhập cá nhân lên 500 triệu đồng/năm cũng bảo đảm tính đồng bộ với chính sách thuế giá trị gia tăng, khi nâng mức doanh thu năm không chịu thuế giá trị gia tăng của hộ, cá nhân sản xuất, kinh doanh lên cùng ngưỡng. Qua đó, góp phần đơn giản hóa chính sách, tạo thuận lợi trong quá trình thực hiện.

Ngoài ra, Bộ Tài chính đang xây dựng các văn bản hướng dẫn đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh theo hướng quy định đơn giản, thuận tiện, giảm thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ cho các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh góp phần giúp các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh phục hồi và phát triển sản xuất kinh doanh theo đúng chủ trương phát triển kinh tế tư nhân tại Nghị quyết số 68 của Bộ Chính trị.

Thực tế cho thấy khi thuế, phí bị đẩy lên quá cao, doanh nghiệp có xu hướng chuyển chi phí sang người lao động hoặc thu hẹp sản xuất. Làm sao để có thể vừa mở rộng nguồn thu ngân sách mà vẫn bảo đảm được động lực kinh doanh và làm việc của người dân? 

– Việc sửa đổi, hoàn thiện, ban hành các chính sách thuế, phí, lệ phí trong thời gian qua không đặt trọng tâm vào việc tăng thu từ thuế, phí, lệ phí, mà được được thực hiện theo hướng bao quát đầy đủ các nguồn thu, thu hẹp các lĩnh vực còn bỏ sót hoặc chưa được điều tiết phù hợp, đồng thời điều chỉnh theo hướng giảm thuế suất, tăng ngưỡng chịu thuế, qua đó vừa đảm bảo mở rộng phù hợp nguồn thu ngân sách Nhà nước vừa hạn chế tối đa việc gia tăng gánh nặng thuế đối với doanh nghiệp và người dân.

Bên cạnh đó, song song với mục tiêu mở rộng và cơ cấu lại nguồn thu ngân sách nhà nước theo hướng bền vững, trong bối cảnh nền kinh tế còn nhiều khó khăn, Bộ Tài chính đã kịp thời tham mưu cấp có thẩm quyền và ban hành theo thẩm quyền các giải pháp hỗ trợ về thuế, phí và lệ phí cho người dân và doanh nghiệp.

Việc này vừa góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi và phát triển sản xuất, kinh doanh, vừa tạo dư địa để duy trì và mở rộng nguồn thu ngân sách một cách bền vững trong trung và dài hạn.

Cùng với đó, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục nghiên cứu tham mưu Chính phủ báo cáo Quốc hội việc sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các luật thuế theo hướng mở rộng cơ sở thu, phát triển nguồn thu bền vững, đảm bảo hài hòa giữa thuế trực thu, gián thu, khai thác tốt thuế thu vào tài sản, tài nguyên gắn với việc triển khai chính sách tài khóa chủ động, linh hoạt để thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội của đất nước.

Xin trân trọng cảm ơn Thứ trưởng!