Thực phẩm ‘mình trần, ba không’

Nhan nhản hàng Tết “3 không”

Trưa 6/1, tại khu chợ trên đường Nguyễn Đình Chiểu (phường Bàn Cờ, TPHCM), nhiều sạp hàng đã bắt đầu bày bán đủ các thực phẩm Tết như bánh mứt, các loại hạt chế biến sẵn, tôm khô, cá khô, lạp xưởng… Hàng hóa được chế biến bắt mắt, màu sắc hấp dẫn cùng giá cả phải chăng nên thu hút đông đảo người đi chợ.

Những dây lạp xưởng đỏ au, căng tròn; rổ tôm khô vàng ươm, con to đều tăm tắp khiến chị Hà (34 tuổi, nhân viên văn phòng) không thể không dừng lại hỏi giá. Chị càng bất ngờ hơn bởi giá khá mềm, như tôm khô chỉ tầm 500.000 đồng/kg, lạp xưởng chỉ nhỉnh hơn 300.000 đồng/kg. “Đây là hàng “nhà làm”, tôi mang đi bán dạo không qua khâu trung gian, không thuê quầy sạp nên bán giá rẻ cho khách mua ăn Tết, làm quà biếu tặng” – người bán đon đả nói và khẳng định hàng rất an toàn, không chất bảo quản.

Tại một sạp đồ khô khác trên đường An Dương Vương (phường An Lạc), người bán vô tư dùng tay trần bốc lạp xưởng, khô cá dứa cho khách xem rồi cầm tiền, thối tiền và tiếp tục vun lại hàng hóa mà không mang găng tay. “Hàng khô phơi nắng chang chang thế này thì con virus nào sống nổi. Mua về chiên, nướng lửa lớn là yên tâm” – người phụ nữ bán hàng nói.

Điểm chung của toàn bộ tôm, cá khô tại những quầy hàng này đều “mình trần” phơi giữa trời nắng nóng, mặc kệ gió bụi, ruồi nhặng… Khi hỏi nhãn mác, người bán cho biết do “tự làm tự bán” nên không có bao bì, thương hiệu. Dù vậy, nhiều người tiêu dùng vẫn ghé mua vì tâm lý chuộng đồ “nhà làm”, giá rẻ.

Ở nhiều chợ khác như Bà Chiểu, Thị Nghè, Gò Vấp, Tân Định, Hòa Hưng, Nguyễn Tri Phương… thực phẩm “nhiều không”: không nhãn mác, không thương hiệu, không rõ thành phần, hạn sử dụng được bày bán nhan nhản.

Tại chợ Bình Tây (phường Chợ Lớn) – một trong những chợ sỉ thực phẩm lớn nhất TPHCM, bánh kẹo, mứt Tết đã được bày bán tại nhiều quầy sạp, không khí mua sắm dần sôi động. Phần lớn bánh kẹo, hạt khô đều được đựng trong hũ lớn, bịch nilông thô sơ, không có thông tin nơi sản xuất, hạn sử dụng, thành phần mà chỉ được ghi sơ sài thông tin bằng bút lông. Những loại mứt như dừa, mận, chà là… được đậy sơ sài bằng tấm ni-lon mỏng. Hàng hóa chủ yếu bán xá (cân ký), giá từ vài chục đến vài trăm nghìn đồng/kg, tùy loại.

Ở những khu chợ công nhân gần Khu công nghiệp Tân Tạo, khu chế xuất Linh Trung, Linh Xuân… thực phẩm tươi sống, rau củ, bánh kẹo bày bán la liệt trên nền đất hoặc trên những sạp hàng sơ sài, không che chắn. Nhiều loại bánh, mứt Tết được nhuộm màu sắc sặc sỡ, “phơi trần” bên lề đường bụi bặm nhưng vẫn được mua bán rôm rả.

Trên đường Võ Văn Kiệt (phường Phú Định), nhiều người trải tấm bạt ngồi ngay vỉa hè bày bán thịt heo sống, giới thiệu “heo mọi nhà nuôi” với giá chỉ từ 50.000 đồng/kg; nhiều hũ kiệu, dưa món trắng tươi, giòn rụm “nhà làm” cũng có giá chỉ 30.000 – 50.000 đồng/hũ…

Không chỉ ở chợ, các hội chợ cuối năm tại TPHCM cũng trở thành điểm nóng về an toàn thực phẩm (ATTP). Nhiều quầy hàng ẩm thực bán trà sữa đủ màu xanh, vàng, tím… giá chỉ tầm 15.000 – 20.000 đồng/ly; quầy hàng khác đổ đống đủ loại kẹo dẻo trên khay có giá 25.000 đồng/100gram cho khách thoải mái lựa chọn.

Thị trường thực phẩm phục vụ ngày Tết trên mạng xã hội, sàn thương mại điện tử cũng dần sôi động. Đủ các sản phẩm từ bánh chưng, bánh tét, khô bò, khô gà, khô hải sản… được tiểu thương online khẳng định là đặc sản Đà Lạt, Tây Bắc, bánh mứt nhà làm theo phương thức thủ công, công thức bí truyền của gia đình…đồng thời cam kết “không ngon trả lại” cũng thu hút nhiều khách đặt hàng.

Xử lý không xuể

Trước thực trạng trên, lực lượng chức năng đã liên tục phát hiện, xử lý nhiều vụ vi phạm. Mới đây, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TPHCM đã triệt phá hàng loạt kho lạnh chứa nội tạng động vật không rõ nguồn gốc, xử lý các cơ sở ăn uống vi phạm quy chuẩn ATTP.

Cụ thể, lực lượng chức năng đã kiểm tra Công ty TNHH thương mại N.N.F, phường Bình Hưng Hòa; Hộ kinh doanh M.P tại xã Bình Lợi; Công ty TNHH thực phẩm X.H tại phường Thủ Đức; Công ty TNHH DV T.L T.D tại phường An Phú Đông, Công ty TNHH Thực phẩm đông lạnh V.T tại phường Linh Xuân, Công ty TNHH thương mại Đ.N.F tại xã Bà Điểm, Công ty Thương mại và chế biến thực phẩm L tại xã Tân Nhựt và Công ty TNHH C.P.F tại xã Vĩnh Lộc, Công ty TNHH NT Food (xã Vĩnh Lộc) và cơ sở kinh doanh H.M.H (phường Tam Bình).

Qua kiểm tra, cơ quan chức năng phát hiện các cơ sở đang lưu chứa hơn 30,5 tấn nội tạng và thịt động vật các loại gồm: 4,5 tấn vú heo đông lạnh; 3,7 tấn dồi trường heo đông lạnh; 4,3 tấn trứng gà non đông lạnh; 1,5 tấn sụn gà đông lạnh; 5,5 tấn thịt trâu, bò, heo đông lạnh, 3,5 tấn chân gà, khô bò, chả lụa và 7 tấn thủy hải sản các loại. Tất cả hàng hoá được đựng trong các thùng carton, dán nhãn in chữ nước ngoài, không có nhãn phụ tiếng Việt và không có hoá đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ; được chủ cơ sở thu mua trôi nổi trên thị trường để bán lại kiếm lời.

Bên cạnh đó, qua kiểm tra các hộ kinh doanh ăn uống mì, hủ tiếu… lực lượng chức năng phát hiện hộ Đ.N.M.K tại phường Thủ Đức có hai mẫu thực phẩm (thịt heo xá xíu, thịt ba rọi heo) có vấn đề. Qua kiểm nghiệm, cả hai mẫu sản phẩm thịt đều có chỉ tiêu vi sinh vật hiếu khí, Salmonella spp, Escherichia coli không phù hợp quy chuẩn của Bộ Y tế đối với ô nhiễm vi sinh vật trong thực phẩm; gây nguy cơ mất ATTP cho người sử dụng. Phòng Cảnh sát Kinh tế đã quyết định xử phạt vi phạm hành chính 66,5 triệu đồng, đình chỉ hoạt động chế biến trong hai tháng.

Tại phường Bình Trị Đông, Đội Quản lý thị trường (QLTT) số 11 Chi Cục QLTT TPHCM đã phát hiện 150 kg kẹo dẻo là món ăn yêu thích của trẻ em chuẩn bị tung vào thị trường Tết đều không nhãn hiệu, không hóa đơn chứng từ, không ghi ngày sản xuất hay hạn sử dụng. Lực lượng chức năng tiếp tục phát hiện hơn 5.000 thực phẩm các loại tại phường An Lạc gồm bánh phở, mì căn, bánh mochi… đều không có nhãn phụ tiếng Việt, không nguồn gốc, xuất xứ, không ngày sản xuất, hạn sử dụng. Những sản phẩm này còn nguyên bao bì nhưng hoàn toàn không có tài liệu chứng minh chất lượng.