Thuế quan 10% của ông Trump có làm vô hiệu phán quyết của Tòa án tối cao?

Ngày 20-2 (giờ Mỹ), với tỉ lệ phiếu 6-3, Tòa án tối cao Mỹ đã tuyên bố việc chính quyền ông Trump sử dụng Đạo luật Quyền hạn kinh tế khẩn cấp quốc tế (IEEPA) năm 1977 để áp đặt thuế quan là vượt quá thẩm quyền.

Sau khi cơ chế áp thuế trên bị phá vỡ, nhà lãnh đạo Mỹ đã tìm cách gạt bỏ và dựng lên một cơ sở pháp lý khác.

Cụ thể, vài giờ sau phán quyết của Tòa án tối cao, Tổng thống Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp bãi bỏ một loạt sắc lệnh thuế quan với nhiều nước dựa trên IEEPA.

Ngoài ra, ông cũng tuyên bố sẽ áp thuế 10% đối với hầu hết hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ trong 150 ngày, miễn trừ cho một số mặt hàng nhất định bao gồm khoáng sản, kim loại và sản phẩm năng lượng thiết yếu.

Thuế quan mới có ảnh hưởng đến phán quyết của tòa?

Khi công bố mức thuế quan tạm thời 10% mới, ông Trump trở thành tổng thống đầu tiên viện dẫn điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974, cho phép tổng thống áp thuế quan lên tới 15% trong tối đa 150 ngày để giải quyết “các vấn đề cơ bản về thanh toán quốc tế”.

Ông chủ Nhà Trắng cho rằng “kế hoạch B” mới thậm chí có thể mang lại nhiều nguồn thu thuế quan cho ngân khố hơn cả “kế hoạch A” đã bị phán quyết ngăn cản.

Có thể nói rằng phán quyết Tòa án tối cao Mỹ chỉ bác bỏ thẩm quyền áp thuế quan theo IEEPA của ông Trump, chứ không tước bỏ hoàn toàn thẩm quyền áp thuế của Nhà Trắng.

Do đó, việc ông Trump tuyên bố áp thuế mới 10% theo điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 không mâu thuẫn hay làm thay đổi phán quyết trước đó của Tòa án tối cao.

Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định cơ sở pháp lý mới này nhiều khả năng sẽ tiếp tục dính vào các tranh chấp kiện tụng, cũng như có khả năng mở ra các cuộc tranh luận pháp lý mới trong tương lai.

Thuế quan đã nộp có được hoàn trả?

Sau phán quyết của Tòa án tối cao Mỹ, các thẩm phán đã không đề cập đến khoản thuế quan trị giá khoảng 130 tỉ USD mà các quốc gia đã đóng cho Mỹ.

Theo Politico, các thẩm phán không yêu cầu chính quyền Tổng thống Trump hoàn trả cho các nhà nhập khẩu khoản thuế đã nộp, cũng như không nêu rõ việc hoàn trả sẽ được thực hiện như thế nào.

“Họ mất nhiều tháng trời để viết một bản ý kiến mà thậm chí còn không thảo luận. Chẳng phải người ta sẽ nghĩ họ nên thêm vào một câu kiểu như ‘giữ lại tiền’ hoặc ‘không giữ lại tiền’ sao? Tôi đoán là chuyện này sẽ còn phải kiện tụng thêm hai năm nữa”, Tổng thống Trump bày tỏ trong họp báo hôm 20-2.

Giới quan sát cho biết đây cũng là vấn đề mà ông Trump và các cố vấn kinh tế cấp cao nhiều lần thảo luận trước khi tòa ra phán quyết.

Tuy nhiên hầu hết các chuyên gia thương mại và hải quan đều đồng ý rằng bất kỳ quy trình hoàn trả nào cũng sẽ là một “cơn ác mộng” về mặt hậu cần cho cả chính phủ liên bang, lẫn các công ty tìm kiếm bồi thường, càng không loại trừ khả năng xảy ra tranh chấp pháp lý.

“Tôi cho rằng phía ông Trump sẽ phản đối ý tưởng hoàn tiền, và đó sẽ là vấn đề tiếp theo phải lăn lộn tại các tòa án. Sẽ còn nhiều vụ kiện nữa”, cựu Bộ trưởng Thương mại Mỹ Wilbur Ross bày tỏ quan điểm.

Hiện Bộ Tư pháp Mỹ và các cơ quan liên quan trong vụ kiện về thuế quan đã yêu cầu Tòa Thương mại quốc tế thành lập một ủy ban điều phối để xử lý hơn 1.000 vụ việc liên quan đến vấn đề hoàn tiền.

Trong các hồ sơ gửi tòa, Bộ Tư pháp thừa nhận nếu cơ chế thuế quan bị phán quyết là trái luật, các nhà nhập khẩu có khả năng sẽ được hoàn tiền.

Quy trình này sẽ do Cơ quan hải quan Mỹ đảm nhận. Tuy nhiên hiện chưa có bất kỳ thông báo chính thức nào về việc hoàn tiền.