Thuốc giải rượu – sát thủ thầm lặng của lá gan

“Bí quyết không phải là tửu lượng bẩm sinh mà phải có bùa hộ mệnh”, Thành, 40 tuổi, nói, chìa ra gói thuốc giải rượu luôn có sẵn bên người. Trước mỗi bữa tiệc, người đàn ông làm nghề kinh doanh vận tải ở phường Yên Hòa lại uống một gói, mục đích “tăng tửu lượng gấp đôi, bảo vệ gan tuyệt đối”.

Khi về nhà, anh uống thêm một gói nữa để thải độc tố nhanh. Anh tin “thuốc sẽ tạo ra một lớp màng ngăn cách, khiến rượu vào bao nhiêu sẽ bị tiêu diệt bấy nhiêu”. Thay vì uống chừng mực, Thành luôn “thả phanh”, uống liên tục.

“Cảm giác yên tâm khi thuốc đã trung hòa hết rượu. Tôi không thấy mệt, thấy say, cũng không choáng váng khi ngủ dậy”, anh nói.

Gần đây, những cơn đau tức vùng hạ sườn phải xuất hiện với tần suất dày đặc, kèm triệu chứng vàng da và mất ngủ. Kết quả xét nghiệm tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương cho thấy Thành bị viêm gan B tiến triển, xơ gan và men gan tăng cao gấp 5 lần mức cho phép, bác sĩ nhận định rượu là tác nhân chính gây những rối loạn này.

Trường hợp của Thành không phải là cá biệt trong văn hóa nhậu nhẹt tại Việt Nam, nơi thị trường các loại viên uống, nước giải rượu đang “nở rộ” với những lời quảng cáo hứa hẹn về khả năng “xóa sổ” nồng độ cồn và bảo vệ gan tức thì. Ông Hùng, 50 tuổi, quản lý một công trình xây dựng, cũng từng chi hàng chục triệu đồng cho các loại thuốc xách tay được quảng cáo là giúp hệ thống men gan “tăng tốc” xử lý độc tố. Ban đầu, thuốc giúp ông tỉnh táo suốt những cuộc nhậu kéo dài 4-5 tiếng, tạo động lực để ông uống nhiều hơn. Kết cục, người đàn ông phải nhập viện cấp cứu trong tình trạng ngộ độc rượu cấp tính, hạ thân nhiệt và suy kiệt, dù lý trí vẫn tin rằng mình chưa say.

Theo các chuyên gia y tế và số liệu thống kê, đây là một “cái bẫy sinh học” nguy hiểm. Thực tế, các loại thực phẩm chức năng này thường chứa vitamin B, C, Succinic acid hoặc một số chiết xuất thảo dược giúp giảm nhẹ các triệu chứng khó chịu như đau đầu, buồn nôn – vốn là tín hiệu cảnh báo tự nhiên của não bộ. Khi tín hiệu này bị cắt đứt, người uống lầm tưởng cơ thể vẫn an toàn và tiếp tục nạp cồn vượt ngưỡng chịu đựng.

Bác sĩ Nguyễn Duy Toản, Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Đa khoa Đức Giang, khẳng định bản chất của các loại thuốc này không hề “tiêu diệt” rượu hay thần tốc hóa quá trình giải độc. Ngược lại, chúng tạo gánh nặng kép lên lá gan, khi vừa phải xử lý lượng cồn khổng lồ, vừa phải vất vả đào thải các thành phần hóa học từ chính viên thuốc giải rượu.

Dưới góc độ khoa học, cơ thể con người không phải là một cỗ máy có thể ép xung vô hạn. Khoảng 90% lượng cồn hấp thụ sẽ được chuyển hóa tại gan thông qua hệ thống enzym, chủ yếu là Alcohol Dehydrogenase (ADH) và Aldehyde Dehydrogenase (ALDH). Quá trình này biến đổi Ethanol thành Acetaldehyde – một chất độc hại gấp 30 lần cồn, là nguyên nhân chính gây tổn thương tế bào gan – trước khi chuyển hóa thành các chất vô hại để đào thải.

Tuy nhiên, khả năng sản sinh enzym của gan là hữu hạn. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và các nghiên cứu về chuyển hóa, một lá gan khỏe mạnh trung bình chỉ có thể xử lý khoảng một đơn vị cồn (tương đương 10g ethanol nguyên chất, hay 200ml bia, 75ml rượu vang) mỗi giờ.

Khi lượng rượu nạp vào vượt quá tốc độ sản xuất enzym, Acetaldehyde sẽ ứ đọng trong máu, trực tiếp tàn phá tế bào gan và gây độc cho hệ thần kinh, dù người uống có cảm thấy “tỉnh” hay không. Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng thuộc Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam nhấn mạnh rằng không có bất kỳ loại thuốc nào có thể thay đổi quy luật sinh học này. Tốc độ đào thải còn phụ thuộc vào các biến số phức tạp như di truyền, tuổi tác, cân nặng và trạng thái của dạ dày. Việc lạm dụng thuốc để uống tràn lan thực chất là hành động cưỡng bức cơ thể tiếp nhận độc tố trong khi đã tê liệt hệ thống cảnh báo, dẫn đến nguy cơ ngộ độc rượu, suy gan cấp và các biến chứng tim mạch nghiêm trọng.

Thay vì tìm kiếm thuốc giải rượu để “tăng đô”, cách duy nhất là uống đúng mức, các chuyên gia khuyến nghị. Trước khi uống, nên ăn nhẹ, không để bụng rỗng. Uống nhiều nước trong và sau khi uống rượu. Tránh rượu pha hoặc rượu không rõ nguồn gốc.

Trái cây họ cam quýt, rau xanh giúp hỗ trợ cơ thể. Nghỉ ngơi đầy đủ sau khi uống. Tuyệt đối không uống thêm để “mã hồi”. WHO khuyến cáo nam giới không nên uống quá 720 ml bia, 300 ml rượu vang hoặc 60 ml whisky mỗi ngày. Với nữ giới, con số này là 360 ml bia, 150 ml rượu vang hay 30 ml whisky. Trẻ em và vị thành niên không được tiếp xúc rượu bia.

Khi xuất hiện đau đầu, đau bụng, chóng mặt, hạ thân nhiệt, hạ huyết áp, nhìn mờ sau khi uống rượu, cần đến cơ sở y tế ngay để được khám và điều trị kịp thời.

Thùy An