Thượng viện Mỹ ‘quay xe’, ông Trump thắng thế trong vấn đề Venezuela

Cuộc bỏ phiếu kết thúc với tỷ lệ 51-50, trong đó Phó tổng thống Mỹ JD Vance bỏ phiếu quyết định giúp phe Cộng hòa bác nghị quyết, sau khi ông Trump trực tiếp vận động và gây sức ép lên các thượng nghị sĩ thuộc đảng Cộng hòa bất đồng ý kiến.

Chỉ một tuần trước đó, một số nghị sĩ đảng Cộng hòa đã bỏ phiếu ủng hộ nghị quyết nhằm hạn chế quyền lực quân sự của tổng thống, theo Reuters.

Phe phản đối nghị quyết, chủ yếu là các nghị sĩ Cộng hòa, lập luận rằng văn bản này không phù hợp về mặt thủ tục vì Mỹ chưa tham gia một cuộc xung đột quân sự chính thức tại Venezuela. Họ cho rằng sau khi lực lượng Mỹ tiến vào Caracas ngày 3.1 để bắt giữ lãnh đạo Venezuela Nicolas Maduro, Washington hiện không khai quân đội thường trực trên lãnh thổ nước này.

“Hiện tại Mỹ không tiến hành các hoạt động quân sự tại Venezuela”, lãnh đạo phe đa số Thượng viện John Thune tuyên bố khi khai mạc phiên họp ngày 14.1. Theo lập luận của chính quyền Trump, việc bắt giữ ông Maduro là một chiến dịch thực thi pháp luật nhằm dẫn độ sang Mỹ xét xử các cáo buộc buôn bán ma túy, chứ không phải một hành động quân sự.

Tổng thống Trump sau đó công khai chỉ trích các thượng nghị sĩ Cộng hòa bất đồng, gọi họ là “đáng xấu hổ” và “không nên được tái cử”. Trong số 5 nghị sĩ từng ủng hộ nghị quyết, 2 người là Josh Hawley và Todd Young đã đổi lá phiếu sau khi nhận được các cuộc gọi trực tiếp từ ông Trump và cam kết từ Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio rằng Mỹ không có kế hoạch triển khai bộ binh tới Venezuela.

Ở chiều ngược lại, những người ủng hộ nghị quyết về quyền lực quân sự phản bác rằng Mỹ trên thực tế đã tiến hành các hành động thù địch. Họ dẫn chứng việc Mỹ duy trì một hạm đội tàu chiến lớn phong tỏa Venezuela, đồng thời tấn công các tàu bị cáo buộc vận chuyển ma túy tại vùng biển phía nam Caribbean và Thái Bình Dương trong nhiều tháng qua, cùng với các tuyên bố đe dọa leo thang quân sự từ ông Trump.

“Việc cho rằng chiến dịch tại Venezuela không phải là hành động thù địch sắp xảy ra theo định nghĩa của nghị quyết về quyền lực quân sự là trái với mọi cách hiểu hợp lý của thuật ngữ này”, Thượng nghị sĩ Dân chủ Tim Kaine, một trong những người bảo trợ chính của nghị quyết, phát biểu trước cuộc bỏ phiếu.

Động thái đảo chiều của Thượng viện đánh dấu thất bại đáng kể của một trong những nỗ lực hiếm hoi tại Quốc hội Mỹ nhằm kiềm chế quyền lực hành pháp của Tổng thống Donald Trump kể từ khi ông trở lại Nhà Trắng, theo Bloomberg.

Kết quả bỏ phiếu sít sao phản ánh những lo ngại ngày càng gia tăng trong Quốc hội Mỹ (kể cả trong nội bộ đảng Cộng hòa) về chính sách đối ngoại của ông Trump và quan điểm cho rằng Quốc hội – chứ không phải tổng thống – mới là cơ quan có thẩm quyền hiến định trong việc quyết định sử dụng lực lượng quân sự.

Những lo ngại này càng được khoét sâu khi ông Trump gần đây tuyên bố Mỹ có thể “kiểm soát Venezuela trong nhiều năm”, đồng thời đưa ra các phát ngôn gây tranh cãi khác, bao gồm đe dọa hành động quân sự để kiểm soát Greenland.

Ngay cả nếu được Thượng viện thông qua, nghị quyết này vẫn phải vượt qua Hạ viện do đảng Cộng hòa kiểm soát và đạt đa số 2/3 ở cả 2 viện để tránh bị Tổng thống Trump phủ quyết – một kịch bản được đánh giá là rất khó xảy ra.