Tỉ phú Elon Musk “tắt” Starlink với Nga, Ukraine đảo chiều giao tranh

Quyết định hạn chế quyền truy cập mạng vệ tinh Starlink đối với Nga của tỉ phú Mỹ Elon Musk đang tạo ra bước ngoặt đáng kể trong xung đột tại Ukraine.

Các chỉ huy quân đội Kiev cho hay hiệu quả tác chiến bằng máy bay không người lái (UAV) của Nga đã giảm mạnh, mở ra cơ hội để Ukraine giành lại thế chủ động trên nhiều khu vực giao tranh.

Chỉ huy quân đoàn 3 Ukraine Andrii Biletski khẳng định việc Nga mất quyền truy cập Starlink đã tạo ra tác động “khổng lồ” đối với năng lực chiến đấu của Moscow.

Ông nhấn mạnh hiệu quả các cuộc tấn công của Nga đã giảm từ 20% đến 40% trong 2 tuần gần đây, đặc biệt trong các hoạt động sử dụng UAV.

“Sau khi Starlink bị chặn, mức độ hiệu quả của họ so với chúng tôi giảm rõ rệt, bởi đây gần như là hệ thống liên lạc chiến đấu không thể thay thế” – báo Anh Independent dẫn lời vị tướng Ukraine quả quyết – “Starlink chỉ có thể được thay thế bằng một Starlink khác. Vì vậy, tác động của nó đối với cục diện xung đột hiện tại vô cùng lớn”. 

Vị chỉ huy Ukraine nhận định Nga có thể tìm cách khôi phục một phần năng lực trong 1–2 tháng tới thông qua các hệ thống vệ tinh khác. Tuy nhiên, trong tương lai gần, thậm chí 3-5 năm tới họ “khó có thể đạt lại hiệu quả như trước”. 

Hệ thống Starlink do công ty SpaceX của tỉ phú Elon Musk phát triển hiện đóng vai trò “xương sống” trong liên lạc chiến trường.

Các thiết bị đầu cuối nhỏ gọn không chỉ giúp duy trì kết nối giữa các đơn vị mà còn được tích hợp trên UAV, hỗ trợ dẫn đường và điều phối tác chiến theo thời gian thực. Khi Nga bị cắt quyền truy cập, khả năng phối hợp và độ chính xác trong các đòn tấn công lập tức suy giảm.

Chiến trường Ukraine hiện được mô tả là “vùng tiêu diệt” rộng 15–20 km, nơi UAV thống trị không gian tác chiến.

Các loại thiết bị bay không người lái liên tục trinh sát, phát hiện mục tiêu và tấn công với tốc độ phản ứng rất nhanh khiến các cuộc tiến công bằng xe bọc thép quy mô lớn gần như không còn hiệu quả.

“Các cuộc tấn công bằng xe tăng hay thiết giáp quy mô lớn giờ không còn phù hợp với tác chiến hiện đại. Khi mục tiêu bị phát hiện đến lúc bị tấn công cực kỳ ngắn” – một phi công điều khiển UAV của Ukraine cho biết.

Thực tế, chỉ một nhóm 10 binh sĩ điều khiển UAV cũng có thể phá hủy 17 xe bọc thép, làm hư hại thêm 30 phương tiện khác, đủ sức làm tê liệt cả một đơn vị tấn công lớn của đối phương.

Tận dụng lợi thế từ việc Nga suy giảm năng lực UAV, Ukraine đã giành lại một số khu vực chiến lược gần Pokrovsk, phía Bắc Lyman và khu vực Huliaipole.

Tuy nhiên, theo tướng Biletski, lợi thế này của Ukraine có thể chỉ mang tính tạm thời khi Nga đang tìm cách thích nghi với điều kiện mới.

Vị tướng Ukraine cũng cảnh báo mức độ phụ thuộc lớn vào Starlink: “Nếu cả Ukraine cũng mất hệ thống này, chúng tôi sẽ quay lại ngang bằng với Nga như vài tuần trước”. Ông cho rằng Mỹ hiện nắm “lợi thế tuyệt đối” trên chiến trường hiện đại nhờ sở hữu công nghệ này.

Trong bối cảnh đó, Ukraine đã bắt đầu xây dựng các phương án dự phòng, phối hợp với các đối tác châu Âu để phát triển các kênh liên lạc vệ tinh thay thế.

Đồng thời, các đơn vị tiền tuyến Ukraine cũng liên tục cải tiến, sửa chữa và nâng cấp UAV ngay sát chiến trường để thích nghi với tốc độ thay đổi chóng mặt của công nghệ.

Cuộc xung đột tại Ukraine đang cho thấy một thực tế rất rõ ràng rằng giao tranh hiện đại không chỉ là cuộc đối đầu về quân sự mà còn là cuộc cạnh tranh công nghệ.

Chỉ một thay đổi trong hệ thống liên lạc như Starlink cũng có thể tạo ra ảnh hưởng chiến lược, làm thay đổi cục diện chiến trường trong thời gian rất ngắn.