Tiêm vaccine vì sợ nhiễm virus gây dại

Cuối tháng 3, bà Ước đọc báo thấy thông tin một con chó nghi mắc dại cắn nhiều người trong khu phố. Lo ngại virus có thể lây qua vết thương hở, mắt, mũi, miệng và không biết chính xác con chó nào nhiễm bệnh, bà đã thúc giục con cháu đi tiêm phòng. Họ hẹn nhau đến tiêm vaccine vào đầu tháng 4 tại VNVC Phan Thiết, gồm 6 người, mỗi người được chỉ định tiêm trước phơi nhiễm với phác đồ 3 mũi.

Tương tự, ngày 29/3 tại VNVC La Gi, chị Mỹ Nga đưa con gái 4 tuổi đi tiêm vaccine dại. Chị giải thích CDC tỉnh cảnh báo nhiều ca mắc do không tiêm phòng, lo ngại con hiếu động dễ bị chó cắn khi ở với ông bà. Bên cạnh đó, nhiều nhà trong xóm vẫn thả rông chó, không rọ mõm, không tiêm vaccine.

Bác sĩ Lê Trần Thắng, bác sĩ trưởng Trung tâm tiêm chủng VNVC Phan Thiết, Lâm Đồng, cho biết từ tháng 2 đến nay, số người đến trung tâm tiêm vaccine dại tăng cao. Bên cạnh số người bị chó thả rông nghi dại hoặc chó, mèo nhà nuôi cắn, cào, trung tâm cũng ghi nhận nhiều người tiêm trước phơi nhiễm do lo ngại tiếp xúc với virus dại như gia đình của bà Ước.

Theo bác sĩ Thắng, các lý do người đến tiêm vaccine dại là lo ngại ở trong thôn, khu phố có người tử vong do do mắc bệnh dại, kiến thức phòng bệnh ngày càng được nâng cao.

Dại là bệnh truyền nhiễm cấp tính, do virus dại gây ra, lây truyền sang người qua vết cắn, cào, liếm lên vết thương hở, niêm mạc mắt, mũi, miệng của động vật có vú máu nóng. Trong đó, chó, mèo là động vật gần gũi với con người, được nhiều người nuôi làm thú cưng, bầu bạn, trông giữ nhà.

Điều kiện thời tiết nắng nóng tạo điều kiện cho các loại vi khuẩn, virus, trong đó có virus dại phát triển. Trong khi điều kiện thời tiết này dễ làm chó mèo mệt mỏi, mất nước, hệ miễn dịch suy giảm tạo điều kiện cho mầm bệnh dại tấn công. Khi chó, mèo nghi dại cắn cào người, nguy cơ phơi nhiễm dại cao.

Theo thống kê của CDC Lâm Đồng, trong vòng 12 tháng từ tháng 3/2025 đến tháng 2/2026, khu vực Bình Thuận (cũ) ghi nhận 31.570 trường hợp bị chó, mèo cắn phải tiêm phòng. Số người tiêm tăng hơn so với cùng kỳ năm 2024 là 22.516 người, trong đó có 6 trường hợp tử vong khi không tiêm vaccine sau phơi nhiễm. Tỷ lệ người bỏ dở phác đồ tiêm phòng dại còn ở mức 9,8%.

Bác sĩ Thắng cho biết tiêm vaccine dại là biện pháp phòng bệnh dại duy nhất. Vaccine cần tiêm sớm và cần tiêm đủ phác đồ theo chỉ định của bác sĩ và thông tin kê toa của nhà sản xuất. Việc chỉ tiêm một mũi, hoặc tiêm không đủ liều vaccine sẽ không giúp cơ thể tạo miễn dịch đủ để chống lại virus dại, nguy cơ mắc bệnh dại vẫn tiềm ẩn. Trường hợp bị cắn, cào sau sẽ phải tiêm lại phác đồ nếu lần trước tiêm không đủ mũi gây tốn kém chi phí.

Hiện Việt Nam lưu hành hai loại vaccine dại của Ấn Độ và của Pháp, có thể tiêm trước và tiêm sau phơi nhiễm. Trường hợp tiêm trước phơi nhiễm, phác đồ gồm 3 mũi vào các ngày 0, 7, 21 hoặc 28. Trường hợp tiêm sau phơi nhiễm phác đồ gồm 5 mũi ở đường tiêm bắp và 4 mũi tiêm trong da. Trường hợp vết thương lớn, gần hệ thần kinh trung ương như đầu, mặt, cổ, đầu chi… bác sĩ sẽ chỉ định tiêm thêm huyết thanh kháng dại.

Người đã tiêm đủ phác đồ trước phơi nhiễm và sau phơi nhiễm, lần cắn cào sau chỉ cần tiêm 2 mũi vào ngày 0, 3 và không cần tiêm huyết thanh dù có vết thương nặng. Các trường hợp chó mèo nhà nuôi dù đã tiêm vaccine, theo hướng dẫn của Bộ Y tế vẫn phải tiêm vaccine khi có vết thương, người dân không nên chủ quan.

Bên cạnh tiêm vaccine, khi có vết thương do chó, mèo cắn cào, mọi người nên xử lý đúng cách như rửa vết thương dưới vòi nước chảy liên tục trong 15 phút; sát khuẩn bằng cồn 45-70 độ hoặc cồn i-ốt để làm giảm thiểu lượng virus dại tại vết cắn và đến cơ sở y tế tiêm vaccine dại. Mọi người không nên đắp các loại lá, thuốc nam lên vết thương và nặn, chích ở vết thương để tránh nhiễm trùng và nguy cơ mắc bệnh dại.

Hoàng Minh