Trên thế giới, các nhà đầu tư ráo riết đi tìm tài sản thân thiện với khí hậu, bất chấp những đợt thoái lui về chính sách tại Mỹ và châu Âu.
Tín dụng xanh thế giới chạm kỷ lục 947 tỷ USD
Theo dữ liệu từ Bloomberg Intelligence, tổng giá trị phát hành trái phiếu và các khoản vay xanh trên toàn cầu đã chạm mức kỷ lục 947 tỷ USD trong năm 2025.
“Các khoản đầu tư xanh đang ngày càng được nhìn nhận như những quân bài chiến lược về công nghiệp và hạ tầng cốt lõi, thay vì chỉ là các giao dịch ESG ngách,” bà Melissa Cheok, Giám đốc nghiên cứu đầu tư ESG tại Sustainable Fitch cho biết.
Tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương, các công ty và tổ chức phát hành liên kết với chính phủ đã huy động được 261 tỷ USD từ nợ xanh, tăng khoảng 20% so với năm trước, trong đó Trung Quốc và Ấn Độ là hai quốc gia chủ lực thúc đẩy triển khai năng lượng tái tạo.
Riêng Trung Quốc ghi nhận mức kỷ lục 138 tỷ USD phát hành trái phiếu xanh, dẫn đầu bởi các ngân hàng lớn nhất nước này. Quốc gia này cũng đã lần đầu ra mắt trái phiếu chính phủ xanh tại thị trường London vào đầu năm nay.
Nhìn chung, xu hướng xanh, sạch, bền vững là kim chỉ nam chung của nền kinh tế, và lĩnh vực tài chính nói riêng. Tại Việt Nam, hành lang pháp lý cho tăng trưởng xanh cũng đã bắt đầu được chú trọng từ năm 2015.
Việt Nam đang ra sao?
Hiện nay, thêm nhiều nghị định, chỉ thị và quyết định về phát triển xanh đã được ban hành để phê duyệt chiến lược về phát triển tăng trưởng xanh, như vào lĩnh vực năng lượng tái tạo, nông nghiệp sạch và công nghệ cao.
Có thể kể đến Quyết định 622, 69, 68 về chiến lược phát triển ngành ngân hàng với yêu cầu huy động vốn an toàn và bền vững. Tiếp đó là Chỉ thị 44 và Quyết định 1658 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng không (Net Zero).
Ngân hàng Nhà nước cũng đã ban hành nhiều quy định liên quan đến chiến lược tăng trưởng xanh của ngành, các sổ tay quản lý rủi ro về môi trường và đối tượng rủi ro để định hướng các ngân hàng đầu tư hiệu quả, đảm bảo hàng hóa sản xuất ra có thể tiêu thụ được.
Sự thay đổi này không chỉ đến từ chính sách mà còn từ áp lực thị trường. Sau đại dịch Covid-19, người tiêu dùng thế giới chỉ ưu tiên những sản phẩm “sạch” từ khâu nguyên liệu đầu vào.
Theo một thống kê, số lượng tổ chức tín dụng tham gia lĩnh vực này đã tăng gấp 4 lần (từ 15 đơn vị năm 2017 lên khoảng 60 đơn vị hiện nay). Các ngân hàng lớn như Agribank, BIDV, HDBank đã chủ động lồng ghép quản lý rủi ro môi trường và xây dựng danh mục từ chối cấp vốn cho các dự án gây ô nhiễm.
Tín dụng xanh thế giới chạm kỷ lục 947 tỷ USD, Việt Nam cũng đang tăng trưởng song còn khiêm tốn (Ảnh: DT).
Vẫn còn khiêm tốn, do đâu?
Tuy nhiên, con số thực tế vẫn còn khiêm tốn: Trong tổng dư nợ 18,2 triệu tỷ đồng của toàn nền kinh tế, dư nợ lĩnh vực xanh mới chỉ đạt 750.000 tỷ đồng (chưa tới 1 triệu tỷ đồng). Dù tốc độ tăng trưởng bình quân từ năm 2017 đến nay đạt 21%, cao hơn mức tăng trưởng dư nợ bình quân chung của cả nước, song chuyên gia cho rằng mức khởi đầu vẫn còn thấp. Có nhiều rào cản lớn để tín dụng xanh phát triển mạnh hơn tại Việt Nam.
Thứ nhất, vốn đầu tư xanh đòi hỏi thời gian dài và lãi suất thấp, trong khi thực tế lãi suất hiện nay vẫn còn cao, gây khó khăn cho việc đảm bảo lợi nhuận của doanh nghiệp.
Thứ hai, hành lang pháp lý hiện còn thiếu đồng bộ, chưa đầy đủ các quy định gây khó khăn cho việc thẩm định và báo cáo.
Thứ ba, tổ chức tín dụng đang thiếu chuyên gia và đơn vị tư vấn nội địa có năng lực đánh giá môi trường – xã hội, dẫn đến việc phải thuê chuyên gia quốc tế với chi phí rất cao.
Bên cạnh đó, việc tiếp cận và khai thác dữ liệu để thẩm định, đánh giá rủi ro môi trường vẫn còn hạn chế.
Như vậy, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10% từ năm 2026 với vai trò then chốt của kinh tế xanh, Việt Nam cần một lộ trình giải pháp tổng thể. Trong đó, Ngân hàng Nhà nước cần có cơ chế xếp hạng và ưu tiên cho các tổ chức tín dụng có dư nợ xanh cao, đồng thời dành nguồn lực cho vay tái cấp vốn để hỗ trợ lĩnh vực này.
Các bộ, ngành cũng cần đẩy mạnh việc xây dựng tiêu chí cụ thể cho từng lĩnh vực để ngân hàng yên tâm đầu tư, đào tạo cán bộ ngân hàng về các bộ tiêu chí đầu tư xanh song song lập Quỹ bảo lãnh tín dụng xanh (theo mô hình hợp tác công – tư) để giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn dễ dàng hơn.
Chuyên gia cũng kiến nghị Chính phủ sớm vận hành sàn giao dịch chứng chỉ carbon để tạo động lực cho các dự án xanh và phát triển các dịch vụ tài chính liên quan, như xem xét giảm thuế thu nhập doanh nghiệp cho cả dự án xanh và các tổ chức tín dụng cho vay lĩnh vực này….
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/tin-dung-xanh-the-gioi-cham-ky-luc-947-ty-usd-viet-nam-ra-sao-20260101153542780.htm

