70% ở mức độ nhận biết
Sở GD&ĐT tỉnh Sơn La đang chuẩn bị kế hoạch, thông báo, tiếp thu ý kiến để tham mưu UBND tỉnh quyết định bài thi thứ 3 vào lớp 10 năm học 2026-2027.
Theo công bố mới đây, bài thi thứ 3 là tổ hợp 3 môn: Lịch sử và địa lý, khoa học tự nhiên và tiếng Anh. Bài thi 90 phút, bao gồm 80 câu trắc nghiệm.
Như vậy, nếu xét theo định dạng môn riêng lẻ, nội dung thi lớp 10 của tỉnh này sẽ bao gồm 8 nội dung kiến thức: toán, ngữ văn, lịch sử, địa lý, vật lý, hoá học, sinh học, tiếng Anh. Mỗi phần kiến thức sẽ có 10 câu trắc nghiệm.
Học sinh lớp 10 Trường THPT chuyên Sơn La trong một tiết sinh hoạt (Ảnh: Nhà trường).
Mức độ đánh giá nhận thức của từng phần chủ yếu ở mức nhận biết (chiếm 70%), đây là mức độ thấp nhất trong thang đánh giá mức độ nhận thức của học sinh.
30% còn lại bao gồm 20% thông hiểu và chỉ có 10% là vận dụng (mức độ khó hơn).
“Đề thi không yêu cầu học sinh phải học thêm kiến thức ngoài chương trình hay phải ôn luyện các kiến thức vận dụng và vận dụng cao”, Giám đốc Sở GD&ĐT Nguyễn Văn Chiến nhấn mạnh.
Theo Giám đốc Sở, bài thi tổ hợp giúp cho kỳ thi tuyển sinh lớp 10 có tính ổn định về môn thi, không phải thay đổi môn thi hàng năm; giúp học sinh yên tâm học đều các môn; chuẩn bị từ sớm và không có tâm lý chờ đợi môn thi thứ 3.
Cùng với đó, xu thế chung hiện nay là chuyển từ đánh giá nặng về kiến thức chuyên sâu sang đánh giá tổng hợp, diện rộng. Điều này giúp giảm rủi ro cho học sinh, đặc biệt là những học sinh học yếu ở một môn học nào đó.
“Bài thi tổ hợp sẽ đánh giá kiến thức ở nhiều lĩnh vực, hạn chế việc học sinh phải “đánh cược” vào một môn thi, góp phần phản ánh đầy đủ năng lực học sinh. Đây là hướng đi phù hợp với đổi mới kiểm tra, đánh giá trong giáo dục phổ thông hiện nay”, ông Nguyễn Văn Chiến cho hay.
Để học sinh, giáo viên và các trường tham khảo, làm quen, thi thử, tương đương, Sở đã ban hành một đề minh hoạ và ma trận đề, nội dung chủ yếu trong chương trình lớp 9.
Quyết tâm chống học lệch, bệnh thành tích
Sơn La là một tỉnh miền núi phía Bắc nước ta và thường nằm trong nhóm tỉnh có tỷ lệ đỗ tốt nghiệp THPT, trung bình điểm thi nằm trong top cuối.
Giám đốc Sở GD&ĐT Nguyễn Văn Chiến cho biết trong thời gian vừa qua chất lượng giáo dục của tỉnh đã có những chuyển biến tích cực. Điều này được thể hiện qua tỷ lệ đỗ tốt nghiệp THPT tăng dần, từ 72,44% vào năm 2019 lên 99,6% vào năm 2025). Số lượng thi học sinh giỏi quốc gia tăng hàng năm, lần đầu tiên sau nhiều năm đạt 34 em ở năm học 2024-2025.
Trên cơ sở đánh giá kết quả đạt được, Sở GD&ĐT tỉnh này cũng thẳng thắn chỉ ra những tồn tại hạn chế. Theo Sở, trong quá trình dạy học, việc các thầy cô vừa dạy vừa ra đề kiểm tra, vừa tự chấm và đánh giá kết quả học tập của học sinh dẫn tới kết quả chưa được công bằng, khách quan, chính xác.
Cùng với bệnh thành tích trong giáo dục, tình trạng này ở một số trường càng thể hiện rõ rệt, kết quả đánh giá ảo; có tình trạng khi xét điểm học bạ để tuyển vào học thì nhiều trường vùng cao, vùng khó khăn có kết quả cao hơn hẳn những trường ở vùng thuận lợi.
Để khắc phục các hạn chế trên và lựa chọn được học sinh có chất lượng đầu vào phù hợp, đồng thời tạo một kênh thông tin khách quan để đánh giá chất lượng giáo dục cấp THCS, từ năm học 2021-2022, tỉnh Sơn La đã quyết định triển khai tuyển sinh vào lớp 10 THPT bằng phương thức thi tuyển với 3 môn gồm toán, ngữ văn và 1 môn trong số các môn học ở cấp THCS (3 năm vừa qua chọn môn tiếng Anh).
Học sinh Trường THPT chuyên Sơn La (Ảnh: Nhà trường).
Sau một thời gian triển khai đạt được chuyển biến nhất định, song, việc cố định 3 môn thi như trên lại xuất hiện việc các nhà trường, giáo viên, học sinh tập trung cao hơn vào dạy và học các môn học có thi tuyển sinh vào lớp 10.
Các môn học còn lại bị xem nhẹ hơn, làm cho cả giáo viên và học sinh có thiên hướng dạy và học lệch, học tủ, không được phát huy năng lực của nhiều em học sinh có thiên hướng học tốt các môn học khác.
Mặt khác, nếu duy trì việc này, nhiều em bị thiệt thòi khi phải tham gia thi tuyển sinh với những môn thi không thuộc thế mạnh của mình.
Với quyết tâm tiếp tục nâng cao chất lượng dạy và học, đặc biệt quan tâm từ những lớp học dưới (từ lớp 1 trở lên), Sở GD&ĐT lên phương án bài thi tổ hợp để đánh giá tổng thể.
Sở GD&ĐT tỉnh Sơn La lên phương án cho bài thi tổ hợp được kết cấu khoa học ở từng phân môn. Đây là yếu tố rất quan trọng trong bảo vệ quyền lợi chính đáng của người học, đồng thời việc môn tiếng Anh chiếm tỷ lệ cao nhất (30/80 câu) trong bài thi tổ hợp còn góp phần thực hiện có hiệu quả mục tiêu đưa Tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
Giám đốc Sở Nguyễn Văn Chiến nhấn mạnh việc điều chỉnh bài thi trong Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 không ảnh hưởng đến cơ hội trúng tuyển vào học THPT của học sinh so với các năm trước.
Bởi vì, cơ hội trúng tuyển được quyết định bởi chỉ tiêu tuyển sinh (UBND tỉnh giao) và nguyên tắc xét tuyển (lấy từ cao xuống thấp), không phụ thuộc vào việc lựa chọn môn thi cụ thể, không có sự phân biệt hay ưu tiên theo môn thi.
“Dù có thi theo bài thi tổ hợp hay không, học sinh đều được xếp hạng trên cùng một mặt bằng điểm và cơ hội trúng tuyển của mỗi học sinh là bình đẳng như nhau; phụ thuộc vào vị trí xếp hạng tương đối, chứ không phụ thuộc vào hình thức hay nội dung môn thi”, ông Nguyễn Văn Chiến thông tin.
Nguồn: https://dantri.com.vn/giao-duc/tinh-dau-tien-du-kien-thi-kien-thuc-8-mon-de-tuyen-sinh-vao-lop-10-nam-2026-20260109120003235.htm
