Toàn cảnh chiến dịch giải cứu phi công Mỹ ở Iran gay cấn đến từng giây

Hai phi công Mỹ thoát ra ngoài khi tên lửa Iran bắn roi tiêm kích F-15E (Ảnh: Telegraph).

Giới chức Mỹ cuối tuần qua thông báo đã giải cứu thành công phi công của tiêm kích F-15E bị bắn rơi trong lãnh thổ Iran.

“Chúng ta đã có được anh ấy! Trong vài giờ qua, quân đội Mỹ đã thực hiện một trong những chiến dịch tìm kiếm và cứu nạn táo bạo nhất trong lịch sử Mỹ”, Tổng thống Trump viết trên mạng xã hội rạng sáng 5/4 sau khi dành cả ngày 4/4 để theo dõi chiến dịch từ Nhà Trắng.

Hai quan chức Mỹ sau đó đã mô tả chi tiết về chiến dịch đầy rủi ro này. Chiến dịch có sự tham gia của hàng trăm nhân viên quân sự và tình báo, bao gồm các lực lượng đặc nhiệm thực hiện sứ mệnh giải cứu thành công, và các đặc vụ CIA, những người đã triển khai một chiến dịch đánh lạc hướng Iran.

Chiến dịch cũng đi kèm với nhiều biến cố, bao gồm 2 máy bay đặc nhiệm bị hư hại mà phía Mỹ đã phải đánh bộc phá ngay trên mặt đất tại Iran trong quá trình tác chiến.

Tìm cách thoát thân trong lãnh thổ đối phương

Nhà Trắng và Lầu Năm Góc đã im lặng một cách bất thường trong vòng 36 giờ sau khi chiếc F-15E bị bắn rơi. Tuy nhiên, ở phía sau, họ đã làm việc hết công suất. Tổng thống Donald Trump vẫn ở trong Phòng Bầu dục suốt thời gian diễn ra sự việc, nhận các cập nhật liên tục từ Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth.

Cuộc đua để tìm kiếm và giải cứu sĩ quan này đã nhanh chóng trở thành một nỗ lực toàn diện của chính quyền sau khi tiêm kích F-15E bị Iran bắn hạ hôm 3/4.

Một phi công khác của tiêm kích đã được tìm thấy nhanh chóng, nhưng Nhà Trắng và Lầu Năm Góc từ chối xác nhận việc giải cứu khi một sứ mệnh thứ hai, kéo dài hơn để tìm kiếm đồng đội của anh ta, đang diễn ra.

Cả 2 đều đã nhảy dù khỏi chiếc tiêm kích trúng hỏa lực, nhưng vị trí của sĩ quan điều khiển hệ thống vũ khí chưa thể xác định ngay lập tức.

Các đoạn video từ hiện trường đã cho thấy vùng núi hiểm trở sâu trong miền nam Iran, nơi phi công đã hạ cánh sau khi kéo cần gạt màu vàng bên cạnh ghế phóng của mình.

Hệ thống phóng ghế, sử dụng nhiên liệu tên lửa rắn CKU-5 để đẩy xuyên qua nắp buồng lái với tốc độ khoảng 200m/s, là một trong những hệ thống tinh vi nhất, nhưng mang lại xác suất cao bị gãy cột sống và các chấn thương khác. Tổng thống Donald Trump xác nhận quân nhân này đã bị “thương nặng”.

Sau khi bị thương trong quá trình nhảy dù, sĩ quan này đã ẩn náu trong khe núi để tránh bị phát hiện giữa lúc các nhóm dân quân ở Iran lùng sục truy tìm. Viên sĩ quan đã thiết lập được liên lạc với quân đội Mỹ dù không thường xuyên do lo ngại bị Iran phát hiện.

Trong hơn một ngày, sĩ quan điều khiển hệ thống vũ khí Mỹ đã tránh được việc bị lực lượng Iran đang bủa vây bắt giữ, với trang bị không có gì nhiều hơn một khẩu súng lục, một thiết bị liên lạc và một đèn báo định vị.

Phi công chắc hẳn đã phải lặp đi lặp lại trong đầu các hướng dẫn về sinh tồn, lẩn tránh, kháng cự và trốn thoát. Mặc dù vậy, chỉ với một khẩu súng lục, đèn tín hiệu và thiết bị liên lạc bảo mật, mọi thứ đều phụ thuộc vào việc các lực lượng đặc nhiệm Mỹ tiếp cận được anh trước khi các lực lượng Iran bao vây.

Anh đã không thể sử dụng đèn tín hiệu vì lực lượng Iran có thể phát hiện ra nó. Tuy nhiên, việc sử dụng thiết bị liên lạc mã hóa của anh đã gây ra sự bối rối.

Ông Trump nói với truyền hình Israel rằng cuộc giải cứu đã bị trì hoãn vì vị đại tá đã gửi một tin nhắn nói rằng “Tạ ơn Chúa”.

Mỹ lo ngại rằng người Iran đã bắt giữ sĩ quan của tiêm kích bị bắn rơi làm con tin và đang ép buộc anh ta cố gắng dụ các lực lượng cứu hộ Mỹ vào một trận phục kích. Ông Trump cho biết thêm, phải mất vài giờ để phía Mỹ xác định quân nhân này liên lạc theo ý chí tự nguyện của chính mình.

Mọi khoảnh khắc trôi qua đều là giây phút sinh tử

Iran đã treo thưởng cho bất kỳ ai tìm thấy sĩ quan này, và một video chia sẻ trên mạng xã hội vào hôm 3/4 cho thấy hàng chục người dân địa phương có vũ trang đang lùng sục khắp vùng nông thôn để tìm kiếm quân nhân Mỹ.

Cuộc giải cứu của Mỹ không phải là một rủi ro mang tính lý thuyết. Các máy bay trực thăng Black Hawk tham gia vào việc giải cứu phi công đầu tiên. Đoạn video cho thấy một trong 2 chiếc trực thăng kéo theo vệt khói khi nó rút lui về phía Iraq.

Nhóm Triển khai Tác chiến Hải quân Đặc biệt (Naval Special Warfare Development Group) hay còn gọi là “Seal Team 6”, đã được giao nhiệm vụ giải cứu quân nhân còn lại.

Là một đơn vị biệt kích chuyên trách thực hiện các nhiệm vụ phức tạp và đặc biệt nguy hiểm, đơn vị này được Mỹ sử dụng cho mục đích chống khủng bố, trinh sát và các hoạt động tấn công ngắn hạn cũng như các sứ mệnh giải cứu. Đơn vị được thành lập ngay sau Chiến dịch Móng vuốt Đại bàng (Operation Eagle Claw) – nỗ lực quân sự thất bại của Mỹ nhằm giải cứu 53 nhân viên đại sứ quán bị Iran bắt giữ vào năm 1980.

Trong sự việc này, việc giải cứu phi công thứ hai đã chứng minh là một tình huống nghẹt thở, và không phải mọi thứ đều diễn ra theo đúng kế hoạch.

Chiến dịch giải cứu được triển khai sau khi Cơ quan Tình báo Trung ương (CIA) xác định được vị trí của phi công và tiến hành một “chiến dịch đánh lạc hướng” để khiến người Iran tin rằng thành viên thứ hai của tiêm kích F-15E đã được tìm thấy ở nơi khác và họ đang cố gắng đưa anh ta ra khỏi Iran qua một hải cảng.

Cơ quan này đã sử dụng các tín hiệu vô tuyến giả để đánh lừa Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tin rằng phi công đang được di chuyển đến các địa điểm nghi binh khác nhau, khiến các đội tìm kiếm của Iran rời xa vùng núi nơi phi công Mỹ thực sự đang ẩn náu và tạo thêm thời gian cho đội giải cứu. Một số báo cáo gợi ý rằng họ đã sử dụng đèn tín hiệu cấp cứu làm mồi nhử để làm xao nhãng thêm lực lượng Iran trong những giờ đầu tiên khi phi công bị mất tích.

Khoảng cách từ vị trí tiêm kích rơi đến đường băng dã chiến (Ảnh: Telegraph).

Sứ mệnh cứu hộ thực tế có sự tham gia của hơn 100 biệt kích thuộc lực lượng đặc nhiệm, được đưa đến trên các máy bay vận tải chuyên dụng MC-130J, hạ cánh xuống một đường băng dã chiến thường được dùng cho máy bay phun thuốc trừ sâu và các loại máy bay nhẹ khác.

Đường băng đó chỉ cách Isfahan vài chục km, một trong những cơ sở hạt nhân quan trọng nhất của Iran. Các máy bay không người lái MQ-9 Reaper và máy bay phản lực tốc độ cao đã cung cấp sự bảo vệ từ trên không, tấn công bất kỳ nam giới trong độ tuổi quân ngũ nào được tin là mối đe dọa trong bán kính 3km.

Quân nhân Mỹ đã leo lên một sườn núi cao hơn 2.000m so với mực nước biển trong khi các lực lượng Mỹ ném bom và nổ súng vào các máy bay chiến đấu Iran đang tiếp cận. Anh chỉ rời khỏi nơi ẩn náu vào những giây phút cuối cùng và thực hiện một “động thái táo bạo để gặp đội cứu hộ của mình”.

Đòn nghi binh đã có hiệu quả, nhưng một kịch bản kịch tính cuối cùng đã xảy ra khi 2 chiếc MC-130J có giá 100 triệu USD/chiếc bị sa lầy trên đường băng chưa trải nhựa và phải bị phá hủy để ngăn chúng rơi vào tay Iran.

“Một chiếc Little Bird (trực thăng MH-6) đã bay đến khu vực đỉnh núi đó, giải cứu sĩ quan hệ thống vũ khí và đưa anh ta trở lại đường băng. Dĩ nhiên, càng trước của 2 chiếc C-130 đã bị kẹt dưới bùn đất. Vì vậy, sau vài giờ, họ đã phải điều 3 chiếc Dash-8 của AFSOC (Bộ chỉ huy Đặc nhiệm Không quân) đến để đưa vị sĩ quan được giải cứu cùng khoảng 100 nhân viên tham gia chiến dịch ra ngoài”, một quan chức quân sự Mỹ nói.

Phía Mỹ không chịu thương vong nào

“Chiến dịch về cơ bản tiêu tốn 300 triệu USD vì họ phải bỏ lại 2 chiếc C-130 và 4 chiếc MH-6 Little Bird. Sau đó, Không quân Mỹ phải sử dụng nhiều quả bom để cho nổ tung tất cả các máy bay họ đã bỏ lại tại đường băng. Trong khi đó, phía Iran đã bắn hạ 2 chiếc MQ-9 tham gia chiến dịch giải cứu”, quan chức Mỹ cho hay.

Quan chức này nói thêm: “May mắn là Mỹ không chịu thương vong nào và chúng ta đã phải sử dụng nhiều bom và tên lửa để cho nổ tung các phương tiện của IRGC cố gắng leo lên núi và cả những xe cố gắng tiếp cận đường băng”.

Sau khi phi công được đưa ra ngoài, anh được cho là đã lập tức được chuyển đến một bệnh viện ở Kuwait để điều trị.

Hãng tin Tasnim của Iran ban đầu tuyên bố rằng “nhiều máy bay của Mỹ tại khu vực nam Isfahan đã bị các chiến binh Hồi giáo phá hủy, và chiến dịch giải cứu phi công đã thất bại”.

Các quan chức Iran cũng đăng tải hình ảnh về xác máy bay MC-130J của Mỹ cháy rụi.

Những động thái này chứng minh điều ngược lại với tuyên bố của Tổng thống Trump rằng Iran “không có thiết bị phòng không” và “radar của họ đã bị phá hủy 100%”.

Người Iran chỉ đơn giản là “đã gặp may” khi bắn hạ được chiếc tiêm kích F-15E, ông nói thêm với hãng tin Axios rằng họ chẳng dùng gì hơn ngoài một “tên lửa vác vai”.