Tổng Bí thư, Chủ tịch nước: Đã phân quyền phải thực chất, đã giao quyền phải ràng buộc trách nhiệm

Chiều 8-4, nêu ý kiến góp ý tại tổ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này không chỉ đơn thuần hoàn thiện một đạo luật cụ thể, mà đây là cơ hội thực chất, bước đi chiến lược nhằm kiến tạo mô hình phát triển mới cho thủ đô.

Tháo gỡ điểm nghẽn để Hà Nội phát triển

Tinh thần xuyên suốt được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh xây dựng Luật Thủ đô trở thành thiết chế pháp lý đặc thù, vượt trội, có tính dẫn dắt và đủ mạnh nhằm tháo gỡ điểm nghẽn để Hà Nội phát triển.

Nhưng vẫn phải đảm bảo tính kỷ cương, kỷ luật và thống nhất cao của hệ thống pháp luật, vì lợi ích chung.

Yêu cầu đặt ra rất rõ, phải trao quyền mạnh hơn, phân cấp phân quyền triệt để hơn, đi kèm là trách nhiệm giải trình phải rõ ràng hơn, cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ hơn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ việc giao quyền rồi phải kiểm soát, chứ không thể buông lỏng.

Dẫn ra vấn đề quy hoạch, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhắc lại trong mấy nhiệm kỳ ông góp ý cho quy hoạch Hà Nội nhưng không được quan tâm.

Theo ông, “quy hoạch phát triển làm sao phải có tầm nhìn, để toàn dân được biết rõ”. Khi quy hoạch rõ ràng, người dân và doanh nghiệp sẽ vui vẻ ủng hộ.

Tuy nhiên “quy hoạch phải có tính bền vững, không phải quy hoạch nhiệm kỳ 5 năm, ông này làm quy hoạch, ông kia lên chủ tịch lại đảo lại. Để thấy Hà Nội 10 năm sau, 50 năm sau, 100 năm sau thế nào”.

Nhắc lại buổi làm việc với Hà Nội trước đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói từng đặt vấn đề: “Tại sao ngày xưa người Pháp quy hoạch Hà Nội hay thế, không bao giờ có tắc đường, không bao giờ có ngập lụt. Giờ xây dựng thế nào mà xây đến đâu tắc đường đến đấy.

Các khu trung tâm, đô thị mới đi lại rất khó khăn vì không anh nào lo đường sá cả, rồi ngập lụt vì không có hệ thống ngầm thoát nước, cứ xây nhà lên để bán mà không có quy hoạch”.

Cho biết đây là vấn đề bức xúc từ lâu, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, cần quy hoạch rõ vùng lõi thế nào, đô thị vệ tinh ra sao, bao nhiêu khu mới hiện đại, đầy đủ tiêu chuẩn bệnh viện, nhà văn hóa, trường học, sân vận động, vườn hoa.

Hay đi bằng đường gì, tàu điện ngầm, đường sắt đô thị, phải kết nối từ các thành phố đó về trung tâm trong vòng 30 phút.

Có quy hoạch rõ thì “dân thích, sẵn sàng từ bỏ gác xép phố cổ để ra bên ngoài. Nếu đi vào trung tâm trong vòng 30 phút thì người dân sẵn sàng vui vẻ rời khỏi nội đô”.

Phải chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang kiến tạo, phát triển

Nêu định hướng chung về định hướng xây dựng luật, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh phải chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang kiến tạo, phát triển.

Luật không chỉ quy định cấm hay hạn chế, mà phải tạo không gian thể chế để thủ đô chủ động thiết kế, thử nghiệm và triển khai các chính sách đặc thù.

Luật chỉ nên quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc ổn định, còn những gì mang tính linh hoạt biến động nhanh thì giao cho Chính phủ, thậm chí giao cho chính quyền thành phố quy định để bảo đảm thích ứng với thực tiễn.

Nếu đưa vào luật những việc cụ thể thì 1 năm sau đã khác rồi, lại phải sửa luật, sức bền của luật không được bao lâu.

Bên cạnh đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý nghiên cứu kỹ cơ chế phân cấp, phân quyền vì đây là nội dung then chốt.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng không chỉ là phân quyền nhiều hơn mà phải phân quyền rõ ràng, thực chất và có kiểm soát, bởi phân quyền nhiều nhưng không rõ ràng rất khó thực hiện.

“Phân quyền phải đi đôi với năng lực thực thi và nguồn lực tài chính. Tránh tình trạng giao quyền nhưng không đủ điều kiện thực hiện thì rất rủi ro trong quản lý, thực thi nhiệm vụ, làm nửa chừng, không hoàn thành được”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng chỉ rõ cần làm rõ giới hạn của việc cho phép ban hành các cơ chế chính sách khác với quy định hiện hành, hay còn gọi là cơ chế thử nghiệm vì nội dung này liên quan trực tiếp đến nguyên tắc thống nhất của hệ thống pháp luật.

“Việc áp dụng cơ chế khác luật chỉ nên giới hạn ở những lĩnh vực thực sự đặc thù, cần có thí điểm, đánh giá và kiểm soát chặt chẽ của các cơ quan”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, cơ chế thí nghiệm và thử nghiệm chính sách rất cần thiết, không chỉ là động lực phát triển mà còn là nơi thử nghiệm những chính sách tốt để đổi mới sáng tạo.

Nhưng cơ chế này phải thiết kế đầy đủ điều kiện áp dụng, thời hạn thực hiện, có cơ chế giám sát, đánh giá hiệu quả, không thể để thí nghiệm kéo dài không kiểm soát, hoặc hợp thức hóa cho những bất cập.

“Xây dựng luật không được để lưng chừng. Đã phân quyền phải thực chất, đã giao quyền phải ràng buộc trách nhiệm, đã thí điểm phải kiểm soát được rủi ro”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Đồng thời Hà Nội phải là hình mẫu về quản trị hiện đại, kỷ luật nghiêm minh và trách nhiệm. Nếu làm tốt, thủ đô không chỉ đột phá cho Hà Nội mà còn trở thành mô hình thể chế tiêu biểu cho cả nước.