Tổng thống Mỹ Donald Trump (Ảnh: AFP).
Tháng 9 năm ngoái, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đề xuất rằng 2 quốc gia có thể tự nguyện duy trì các giới hạn đối với vũ khí hạt nhân chiến lược đang triển khai, như được quy định trong hiệp ước New START, dự kiến sẽ hết hạn vào ngày 5/2. Theo phía Nga, đề xuất này nhằm tránh nguy cơ chạy đua vũ trang và nguy cơ leo thang ngoài kiểm soát.
“Nếu nó hết hạn thì cứ để nó hết hạn. Chúng tôi sẽ đơn giản là làm một thỏa thuận tốt hơn”, ông Trump nói với New York Times vào ngày 7/1 trong một phát biểu được công bố vào ngày 8/1.
Đây có thể là tín hiệu cho thấy Mỹ dường như chưa chấp nhận đề nghị của Moscow về việc tự nguyện gia hạn thỏa thuận này.
Theo New York Times, ông Trump cũng cho biết Trung Quốc cần được đưa vào bất kỳ thỏa thuận nào trong tương lai. Cả Nga và Trung Quốc đều chưa lên tiếng trước bình luận của ông Trump.
Hiệp ước cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới, hay còn gọi là New START, được Mỹ và Nga ký kết vào tháng 4/2010 và sẽ hết hạn vào ngày 5/2. Thỏa thuận này không thể được gia hạn thêm. Hiệp ước này chỉ cho phép gia hạn một lần, và Tổng thống Putin cùng cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden đã nhất trí kéo dài thêm 5 năm vào năm 2021.
Thỏa thuận này giới hạn số đầu đạn hạt nhân chiến lược mà Mỹ và Nga được phép triển khai ở mức 1.550, cùng với số phương tiện mang phóng, gồm tên lửa, máy bay và tàu ngầm, ở mức 700.
Đây cũng không phải là lần đầu tiên ông Trump mong muốn Trung Quốc cùng tham gia vào hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân với Nga và Mỹ. Ông Trump cho rằng, Mỹ đang có nhiều đầu đạn hạt nhân nhất, Nga đứng thứ hai, còn Trung Quốc thứ ba. Theo ông, Trung Quốc đang ở khá xa phía sau, nhưng “họ sẽ bắt kịp chúng tôi trong vòng 5 năm tới”.
Tháng 8 năm ngoái, Trung Quốc tuyên bố việc yêu cầu nước này tham gia các cuộc đàm phán giải trừ vũ khí hạt nhân với Mỹ và Nga là “vô lý và phi thực tế”.
Trung Quốc cho biết họ theo đuổi chính sách không sử dụng vũ khí hạt nhân trước và chiến lược hạt nhân tự vệ. Bắc Kinh khẳng định sẽ không tham gia vào một cuộc chạy đua vũ trang với bất kỳ quốc gia nào khác.
Trong khi đó, Nga kêu gọi các cường quốc nhìn nhận lại vai trò trong việc duy trì an ninh và ổn định toàn cầu, và bày tỏ mong muốn sẵn sàng gia hạn New START.
Trong nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Trump, Mỹ đã rút khỏi Hiệp ước Các Lực lượng Hạt nhân Tầm trung (INF) năm 1987 với Nga, vốn cấm các loại tên lửa phóng từ mặt đất có tầm bắn từ 500 đến 5.500km, cũng như Hiệp ước Bầu trời Mở năm 1992, cho phép các chuyến bay trinh sát trên lãnh thổ của nhau.
Nga cũng rút khỏi các hiệp ước này và cáo buộc Mỹ đang phá vỡ hệ thống kiểm soát vũ khí toàn cầu. New START là hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân cuối cùng còn hiệu lực giữa 2 cường quốc quân sự hàng đầu thế giới.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/tong-thong-my-len-tieng-ve-thoa-thuan-vu-khi-hat-nhan-cuoi-cung-voi-nga-20260109074722828.htm
