Tổng thống Mỹ Donald Trump (Ảnh: New York Times).
Hiệp ước cắt giảm vũ khí hạt nhân New START giữa Mỹ và Nga chính thức hết hiệu lực vào ngày 5/2. Trong bình luận đầu tiên về việc này, Tổng thống Mỹ Donald Trump gọi đây là “một thỏa thuận tồi” và cho rằng thỏa thuận này đã bị “vi phạm nghiêm trọng”.
“Thay vì gia hạn New START, chúng ta nên để các chuyên gia hạt nhân của mình xây dựng một hiệp ước mới, được cải thiện và hiện đại hóa, có thể tồn tại lâu dài trong tương lai”, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên Truth Social hôm 5/2.
Ngay sau bài đăng của ông Trump, người phát ngôn Nhà Trắng Karoline Leavitt nói với các nhà báo rằng Mỹ có kế hoạch thảo luận với Nga về một hiệp ước mới. Bà cũng bác bỏ thông tin Moscow và Washington đã đạt được bất kỳ thỏa thuận tạm thời nào về việc tiếp tục tuân thủ các điều khoản của hiệp ước đã hết hạn.
Hiệp ước hạt nhân cuối cùng giữa Mỹ và Nga hết hạn làm dấy lên quan ngại tại Nga, Trung Quốc và Liên hợp quốc.
Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres nói, việc New START hết hiệu lực là “một thời khắc nghiêm trọng đối với hòa bình và an ninh quốc tế”.
Theo tuyên bố của ông Guterres, lần đầu tiên trong hơn 50 năm, 2 cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới không còn bất kỳ giới hạn nào đối với kho vũ khí của mình. Hiện nay, các biện pháp bảo đảm nhằm ngăn chặn một “sai lầm tính toán mang tính hủy diệt” còn ít hơn so với thời Chiến tranh Lạnh và giai đoạn sau đó.
“Việc tan rã của những thành tựu tích lũy suốt nhiều thập kỷ này không thể đến vào thời điểm tồi tệ hơn, nguy cơ vũ khí hạt nhân bị sử dụng hiện ở mức cao nhất trong nhiều thập niên”, ông Guterres cảnh báo. Ông kêu gọi Washington và Moscow đàm phán để xây dựng một khuôn khổ kế nhiệm cho hiệp ước.
Được ký năm 2010, hiệp ước New START đặt ra trần giới hạn đối với số lượng đầu đạn hạt nhân chiến lược và các phương tiện phóng được triển khai, đồng thời thiết lập các cơ chế giám sát đối với kho vũ khí của cả Nga và Mỹ. Ban đầu hiệp ước dự kiến hết hạn vào năm 2021, nhưng đã được gia hạn thêm 5 năm vào thời điểm đó.
Moscow đã đình chỉ các cơ chế kiểm chứng của hiệp ước vào năm 2023, với lý do các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào các thành phần của lực lượng răn đe hạt nhân Nga, đồng thời cáo buộc phương Tây can dự tích cực. Tuy vậy, cho đến nay không có báo cáo nào cho thấy bất kỳ bên nào vi phạm các giới hạn do hiệp ước đặt ra.
Trước đó cùng ngày, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết Moscow đã đề xuất tiếp tục tuân thủ các điều khoản của hiệp ước thêm một năm nữa, nhưng sáng kiến này đã “không nhận được hồi đáp”.
Tổng thống Mỹ trước đây từng nói ông muốn một thỏa thuận “tốt hơn”, có sự tham gia của Trung Quốc. Tuy nhiên, ông Peskov cho biết Trung Quốc coi việc tham gia các cuộc đàm phán về một hiệp ước mới là “vô nghĩa”, bởi kho vũ khí hạt nhân của Bắc Kinh không tương thích với quy mô của Nga và Mỹ. “Chúng tôi tôn trọng lập trường này”, ông nói.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/tong-thong-trump-len-tieng-khi-hiep-uoc-hat-nhan-my-nga-cuoi-cung-het-han-20260206061521696.htm
