TP HCM tìm cách gỡ nút thắt để phát triển ngành bán dẫn

Tại hội thảo hợp tác “3 nhà” trong xây dựng chính sách, nghiên cứu, đào tạo và phát triển sản phẩm điện tử, bán dẫn tại TP HCM cuối tuần này, ông Nguyễn Trọng Nhân, Trưởng phòng Kinh tế số – Xã hội số, Sở Khoa học và Công nghệ TP HCM, cho biết thành phố đang lấy ý kiến để hoàn thiện nghị quyết hỗ trợ doanh nghiệp, thu hút chuyên gia và đào tạo nhân lực ngành.

Theo dự thảo, các dự án trung tâm dữ liệu AI hoặc nhà máy sản xuất bán dẫn có thể được hỗ trợ trực tiếp từ ngân sách với mức 10% tổng vốn đầu tư, tối đa 200 tỷ đồng mỗi dự án.

Ngoài ra, doanh nghiệp thiết kế chip được hỗ trợ 100% chi phí thử nghiệm, 70% chi phí nghiên cứu phát triển (tối đa 15 tỷ đồng) và 50% chi phí đầu tư thiết bị, công nghệ (tối đa 20 tỷ đồng).

Trong lĩnh vực sản xuất phụ trợ, doanh nghiệp có thể nhận hỗ trợ 70% chi phí làm mẫu (tối đa 2 tỷ đồng), 50% chi phí mua công nghệ (tối đa 5 tỷ đồng) và 30-40% chi phí đổi mới công nghệ, với mức hỗ trợ lên đến 20-30 tỷ đồng mỗi dự án.

Theo ông Nhân, các chính sách tài chính được thiết kế song song với việc mở rộng không gian phát triển. Thành phố đã lựa chọn 12 khu đất để hình thành khu công nghệ số tập trung, tạo quỹ đất gần 1.000 ha cho các ngành công nghệ cao. Các dự án bán dẫn tại đây sẽ được miễn tiền sử dụng đất trong toàn bộ thời gian hoạt động, cùng với ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, miễn thuế nhập khẩu thiết bị và cơ chế thông quan nhanh.

Nói thêm về hạ tầng, ông Đức Đặng, Viện trưởng R&D của Becamex, cho biết tập đoàn đang triển khai loạt chính sách và hạ tầng nhằm hỗ trợ phát triển ngành bán dẫn theo hướng hình thành hệ sinh thái khép kín, từ nghiên cứu đến sản xuất.

Doanh nghiệp nhà nước này sẽ tập trung thúc đẩy “thành phố khoa học công nghệ” tại khu vực phía Bắc TP HCM (trên nền Bình Dương cũ), quy tụ đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ và quỹ đầu tư. Hệ thống khu công nghệ số tập trung quy mô 15-100 ha, nằm trong vành đai hơn 2.000 ha công nghiệp công nghệ cao, được quy hoạch để phục vụ nghiên cứu, thiết kế và sản xuất thử chip.

Becamex đồng thời đầu tư các trung tâm nghiên cứu và đào tạo chuyên sâu. Nổi bật là Trung tâm đổi mới sáng tạo vi điện tử (MIC) hợp tác với Đức, phát triển dây chuyền đóng gói – kiểm thử (ATP) quy mô nhỏ, vừa phục vụ R&D vừa đào tạo nhân lực và chuyển giao công nghệ. Bên cạnh đó là các trung tâm xuất sắc về sản xuất thông minh, năng lượng và dự án hợp tác với Singapore.

Với startup, Becamex cung cấp hạ tầng dùng chung như Fablab, phòng thí nghiệm điện tử, trung tâm gia công chính xác để phát triển sản phẩm mẫu. Các đơn vị còn được hỗ trợ từ khâu ý tưởng, thử nghiệm đến kết nối thị trường và quỹ đầu tư.

Giải quyết bài toán chi phí đắt đỏ khi đào tạo bán dẫn

Theo ông Nguyễn Trọng Nhân, chính sách của TP HCM không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp mà còn hướng tới xây dựng hệ sinh thái hoàn chỉnh, trong đó nhà trường đóng vai trò cung cấp nguồn nhân lực. Các doanh nghiệp tham gia thiết kế chip được yêu cầu gắn với đào tạo thực tế, tiếp nhận sinh viên thực tập. Đồng thời, thành phố cũng khuyến khích thu hút giảng viên, nhà khoa học từ các cơ sở đào tạo top 500 thế giới.

Về chính sách, đại diện Sở Khoa học và Công nghệ TP HCM cho biết đang đề xuất hỗ trợ 50% chi phí thuê chuyên gia trong 3 năm và 50% chi phí đào tạo quốc tế cho nhân lực chất lượng cao.

Từ góc nhìn đào tạo, các chuyên gia cho rằng bài toán nhân lực bán dẫn không chỉ nằm ở số lượng mà còn ở khả năng tiếp cận công nghệ và môi trường thực tế.
Theo đại diện LeTuin Edu (Hàn Quốc), công nghệ thực tế ảo VR đang được xem là giải pháp đột phá trong đào tạo ngành này. VR cho phép mô phỏng toàn bộ quy trình sản xuất bán dẫn, từ thiết kế vi mạch đến đóng gói, kiểm thử, giúp người học tiếp cận chuỗi công nghệ hoàn chỉnh mà không cần đầu tư phòng lab đắt đỏ.

Đơn vị này cho biết một hệ thống thiết bị bán dẫn có thể trị giá hàng trăm tỷ đồng, khiến sinh viên thường chỉ quan sát thay vì trực tiếp thao tác. Với VR, người học có thể thực hành trên môi trường ảo với độ chính xác cao, đảm bảo an toàn và không rủi ro hư hỏng thiết bị.

Với kinh nghiệm nhiều năm đào tạo về bán dẫn tại Hàn Quốc, LeTuin Edu cho rằng công nghệ này cũng giúp rút ngắn khoảng cách giữa lý thuyết và thực tiễn, đồng thời cho phép thiết kế chương trình đào tạo theo nhu cầu riêng của từng doanh nghiệp.

Trong khi đó, PGS.TS Phạm Trần Vũ, Phó hiệu trưởng Đại học Bách khoa TP HCM, dẫn câu chuyện đào tạo nhân lực của Đức với mô hình đào tạo kép, doanh nghiệp tham gia tới 70% quá trình đào tạo, giúp sinh viên có kỹ năng thực tiễn ngay khi ra trường.

Trong quy trình đó, cần chú trọng vai trò tổ chức trung gian. Với ngành bán dẫn, hiện có Liên minh ARTSeMi (Liên minh Nghiên cứu và Đào tạo nhân lực bán dẫn, vi điện tử) hoặc các hiệp hội ngành nghề, làm cầu nối giữa ba bên. Theo ông Vũ, các tổ chức này có thể tham gia đào tạo, kết nối doanh nghiệp – nhà trường và điều phối các chương trình nghiên cứu quy mô lớn, tương tự mô hình hiệp hội nghề nghiệp tại các nước phát triển.

“Nhà nước nên tin vào hiệp hội nghề nghiệp, để họ tham gia vào quá trình xây dựng chính sách, đào tạo nghề nghiệp nhằm tạo ra nguồn nhân lực thị trường đang thực sự cần”, ông nhấn mạnh.

Lê Tuyết