Trách nhiệm của nam giới và toàn xã hội

Góp ý việc hoàn thiện chính sách hỗ trợ, khuyến khích phụ nữ sinh con, TS Phạm Thị Lan, Trưởng phòng Phát triển dân số, Quỹ Dân số LHQ (UNFPA), khuyến nghị các chính sách không nên áp dụng “rập khuôn” cho tất cả địa phương, vì người dân, nhất là phụ nữ ở mỗi địa phương, sẽ gặp phải những khó khăn, rào cản riêng trong việc đưa ra quyết định sinh con.

“Mỗi địa phương phải tìm hiểu xem những yếu tố nào thực sự cản trở đến nguyện vọng sinh con của họ, từ đó đưa ra chính sách, mô hình hỗ trợ phù hợp”, TS Lan nói và cho rằng các chính sách bổ sung cần hướng tới giải quyết thực tế và toàn diện các rào cản này. Các chính sách được bổ sung có thể bao gồm các chính sách việc làm thân thiện với gia đình như thiết kế nơi giữ trẻ trong khu công nghiệp; hoặc chính sách đảm bảo việc làm cho phụ nữ sau sinh; hỗ trợ đào tạo nghề hoặc chuyển đổi công việc sau khi sinh con…

Một chuyên gia về dân số cho rằng chính sách nhà ở rất cần được các địa phương quan tâm, hỗ trợ lao động trẻ để đạt mục tiêu tăng tỷ lệ sinh. 

Nên có khu nhà cho thuê giá rẻ phù hợp thu nhập, ưu tiên cho các cặp vợ chồng trẻ thuê; các khu công nghiệp, các địa phương nên hình thành những khu nhà cho thuê giá rẻ, tương tự ký túc xá dành cho sinh viên. Các khu nhà này cũng bao gồm các tiện ích: nhà trẻ, siêu thị để vợ chồng trẻ có nhà ở, có nơi gửi con nhỏ thuận lợi với chi phí phù hợp, giúp họ yên tâm lao động, kết hôn và sinh con.

Hỗ trợ dài hạn thay vì một lần

Bà Nguyễn Thị Diệu Hồng, chuyên gia về gia đình và bình đẳng giới, góp ý cần hệ thống chính sách ổn định, dài hạn để việc sinh và nuôi dạy con cái không còn là gánh nặng mà trở thành một trải nghiệm được xã hội hỗ trợ, các gia đình trẻ mới sẵn sàng sinh đủ 2 con.

Đơn cử, theo bà Hồng, hệ thống chăm sóc trẻ nhỏ ở VN vẫn còn nhiều khoảng trống, đặc biệt đối với trẻ dưới 3 tuổi. “Nếu không có dịch vụ chăm sóc trẻ em an toàn và chi phí hợp lý, phụ nữ sẽ rất khó yên tâm quay lại làm việc và càng khó quyết định sinh thêm con”, bà Hồng nói.

TS Phạm Thị Lan cũng nhấn mạnh, UNFPA thực sự mong muốn Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ dài hơi hơn là hỗ trợ tài chính một lần. “Hỗ trợ một lần hiệu quả sẽ không được như mong muốn và tác động lâu dài sẽ hạn chế”, bà Lan nêu. 

Bà đề nghị thay vì hỗ trợ tài chính một lần cho phụ nữ sinh con, Chính phủ có thể hỗ trợ cho mỗi trẻ em sinh ra trong khoảng thời gian nhất định, 3 tháng tới 3 năm đầu đời. “1.000 ngày đầu đời trẻ vừa cần phải hỗ trợ chăm sóc về y tế, chăm sóc tinh thần và các nhu cầu khác. Do vậy, nên có một khoản hỗ trợ hằng tháng giúp trẻ được phát triển toàn diện”, bà Lan nói.

TS Phạm Thị Lan cũng lưu ý, các chính sách hỗ trợ, khuyến khích sinh con không chỉ hướng tới phụ nữ mà đây là trách nhiệm của cả nam giới và toàn xã hội. “Phụ nữ không phải không muốn sinh con mà họ không có đủ các điều kiện hỗ trợ tốt để đưa ra quyết định sinh con hay sinh thêm con. Đây cũng là trách nhiệm của nam giới và toàn xã hội chứ không chỉ riêng phụ nữ”, bà Lan nói.