Trẻ em lên tiếng về nỗi sợ bị lừa đảo, xâm hại trên mạng

“Việc tạo không gian để trẻ em trực tiếp bày tỏ suy nghĩ, quan điểm và trải nghiệm của mình khi tham gia Internet, mạng xã hội và tiếp cận các công nghệ mới, trong đó có trí tuệ nhân tạo rất ý nghĩa”, ông Nguyễn Tăng Minh, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM, chia sẻ tại diễn đàn Lắng nghe tiếng nói trẻ em do Hội Bảo vệ quyền trẻ em TPHCM phối hợp với Tổ chức Cứu trợ Trẻ em Quốc tế tổ chức.

Diễn đàn với chủ đề “Xây dựng môi trường an toàn, thân thiện cho trẻ em trên không gian mạng”, có sự tham gia của 150 đại biểu trẻ em đến từ các trường học, các trung tâm công tác xã hội và cơ sở trợ giúp trẻ em trên địa bàn TPHCM, cùng đại diện các sở, ngành, chuyên gia, cán bộ làm công tác bảo vệ trẻ em.

Một em đặt câu hỏi phản biện cho các chuyên gia (Ảnh: Diệu Linh).

Theo ông Minh, trong bối cảnh công nghệ số phát triển nhanh, không gian mạng đang mang lại nhiều cơ hội học tập, kết nối và phát triển kỹ năng cho trẻ em. Tuy nhiên, môi trường này cũng tiềm ẩn không ít rủi ro, từ thông tin xấu độc, lừa đảo, xâm hại đến những ảnh hưởng tiêu cực về tâm lý và hành vi.

“Việc lắng nghe chính tiếng nói của trẻ em sẽ giúp các cơ quan chức năng, gia đình và cộng đồng xây dựng được những giải pháp phù hợp, hiệu quả và sát với thực tiễn hơn trong công tác bảo vệ trẻ em trên không gian mạng”, ông Minh nhấn mạnh.

Thông qua các phiên thảo luận nhóm và đối thoại trực tiếp, Ban tổ chức kỳ vọng những ý kiến, đề xuất của trẻ em sẽ được ghi nhận đầy đủ, trở thành cơ sở quan trọng để hoàn thiện các chính sách, chương trình hành động vì trẻ em trên địa bàn thành phố.

Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM phát biểu tại diễn đàn (Ảnh: Diệu Linh).

Nguy cơ rình rập trên mạng và những “lá chắn” cần thiết

Tại diễn đàn, Trung tá Bùi Thái Đức, Công an TPHCM chia sẻ, mạng xã hội và Internet đều mang tính hai mặt, vừa có lợi ích, vừa tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Mạng xã hội tốt hay xấu phụ thuộc rất lớn vào cách chúng ta sử dụng. Nếu sử dụng thông minh, chủ động, Internet sẽ hỗ trợ việc học tập và kết nối; ngược lại, nếu thiếu kỹ năng, trẻ em rất dễ trở thành đối tượng bị lợi dụng.

Một trong những nguy cơ lớn hiện nay là thông tin xấu, độc và tin giả được lan truyền với tốc độ nhanh, trong đó trẻ em và thanh thiếu niên là nhóm dễ bị tác động nhất. Khác với người trưởng thành, nhiều học sinh còn thiếu kinh nghiệm sống và kỹ năng phân biệt thông tin, nên khó nhận biết đâu là nội dung độc hại, đâu là thông tin sai sự thật.

Đáng lo ngại hơn, sự phát triển của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) khiến hình ảnh, video giả mạo ngày càng tinh vi, có độ chân thực cao.

“Ngay cả các chuyên gia cũng phải sử dụng kỹ thuật chuyên sâu để phân tích, trong khi trẻ em có thể dễ dàng tin đó là thật”, Trung tá Bùi Thái Đức cảnh báo.

Bên cạnh đó, các đối tượng xấu còn lợi dụng không gian mạng để lừa đảo, giả danh cơ quan chức năng, thậm chí lôi kéo trẻ em tham gia các hành vi vi phạm pháp luật. Trung tá Đức nhấn mạnh, các cơ quan chức năng không bao giờ làm việc với người dân qua điện thoại, Zalo hay cuộc gọi video, càng không yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân hoặc chuyển tiền.

Một nguy cơ khác ít được chú ý là việc trẻ em bắt chước các hành vi nguy hiểm trên mạng. Thực tế đã ghi nhận những trường hợp học sinh chế tạo pháo, vật nổ theo hướng dẫn trên Internet, dẫn đến tai nạn nghiêm trọng.

“Đây là hậu quả rất đau lòng bắt nguồn từ việc tiếp cận nội dung độc hại trên mạng”, Trung tá Đức nói.

Đại diện Công an TPHCM đưa ra nhiều khuyến cáo an toàn cho trẻ em khi tham gia mạng xã hội (Ảnh: Diệu Linh).