Trên đỉnh có di tích quốc gia gần 1000 tuổi

Giữa vùng đồng bằng Bắc Bộ bằng phẳng, có một ngọn núi đất nhô lên giữa ruộng đồng, cao chưa đến 100m nhưng từ lâu đã được người xưa gọi bằng cái tên đầy hình tượng: “núi rồng”. Trên đỉnh ngọn núi ấy, một ngôi chùa cổ gần 1.000 năm tuổi vẫn lặng lẽ tồn tại, trở thành dấu mốc đặc biệt trong không gian văn hóa – tâm linh của Ninh Bình ngày nay.

Ngọn núi được nhắc tới là Núi Đọi Sơn, một địa danh quen thuộc trong sử sách và các công trình nghiên cứu văn hóa vùng châu thổ sông Hồng.

Ngọn núi giữa đồng bằng, cao chưa đến 100m nhưng mang dáng “long mạch”

Theo các tài liệu địa lý và giới thiệu di tích do cơ quan văn hóa địa phương công bố, núi Đọi Sơn có độ cao khoảng 79m so với mực nước biển. Đây là một trong số rất ít ngọn núi đất nổi bật giữa vùng đồng bằng thấp trũng, xung quanh là ruộng lúa và làng mạc. Chính sự xuất hiện đơn lẻ, trồi lên giữa không gian bằng phẳng ấy khiến núi Đọi từ sớm đã được gắn với hình ảnh long mạch trong tư duy phong thủy cổ.

Tên gọi Long Đọi Sơn – theo các tài liệu lịch sử địa phương – xuất phát từ quan niệm cho rằng dáng núi như rồng nổi lên giữa đồng bằng, là nơi hội tụ linh khí. Trong xã hội xưa, những thế đất như vậy thường được lựa chọn để dựng chùa, dựng tháp, vừa mang ý nghĩa tín ngưỡng, vừa thể hiện khát vọng “an dân, hộ quốc” của triều đình và cộng đồng cư dân quanh vùng.

Ngôi chùa gần 1000 năm tuổi trên đỉnh núi: Dấu ấn Phật giáo thời Lý

Trên đỉnh núi Đọi Sơn là Chùa Long Đọi Sơn (còn gọi là chùa Đọi, Diên Linh Tự) – một trong những ngôi chùa cổ tiêu biểu của Phật giáo thời Lý. Theo thông tin từ Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, chùa được xây dựng vào năm 1121, dưới triều vua Lý Nhân Tông, giai đoạn Phật giáo giữ vị trí trung tâm trong đời sống tinh thần và chính trị của Đại Việt.

Ngôi chùa gắn liền với tháp Sùng Thiện Diên Linh, từng là công trình Phật giáo lớn của vùng đồng bằng Bắc Bộ. Văn bia Sùng Thiện Diên Linh, hiện vẫn còn lưu giữ tại di tích, được giới nghiên cứu đánh giá là một trong những văn bia thời Lý có giá trị đặc biệt về lịch sử, tư tưởng và nghệ thuật thư pháp. 

Theo hồ sơ xếp hạng di tích, nội dung bia phản ánh rõ mối quan hệ gắn bó giữa Phật giáo và vương quyền, cũng như vai trò của chùa Long Đọi Sơn trong đời sống xã hội đương thời.

Về kiến trúc, dù đã trải qua nhiều lần trùng tu, chùa vẫn giữ được bố cục tọa sơn – hướng đồng bằng, cùng nhiều chi tiết mang phong cách điêu khắc thời Lý như chân tảng đá, hoa sen, linh thú, rồng đá. Chính những giá trị nổi bật đó đã giúp chùa Long Đọi Sơn được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt, theo quyết định của cơ quan quản lý di sản văn hóa.

Điểm đến tâm linh được quan tâm dịp Tết

Những năm gần đây, núi Đọi Sơn và chùa Long Đọi Sơn không chỉ là điểm đến của giới nghiên cứu mà còn dần trở thành địa chỉ du xuân, lễ Phật quen thuộc của người dân và du khách mỗi dịp Tết Nguyên đán. Theo ghi nhận từ các chuyên trang du lịch địa phương, lượng khách tìm về đây vào đầu năm có xu hướng tăng, trong bối cảnh nhu cầu du lịch tâm linh ngày càng được quan tâm.

So với những điểm đến nổi tiếng của Ninh Bình như Chùa Bái Đính hay quần thể danh thắng Tràng An, chùa Long Đọi Sơn mang đến một trải nghiệm khác biệt hơn. Không gian trên đỉnh núi yên tĩnh, tầm nhìn mở rộng xuống đồng bằng, tạo cảm giác tách biệt khỏi sự ồn ào, đông đúc thường thấy ở các điểm du lịch lớn.

Nhiều du khách lựa chọn hành trình lên núi Đọi Sơn vào đầu năm không chỉ để lễ Phật, cầu an mà còn để tìm lại cảm giác chậm rãi, tĩnh tại giữa thiên nhiên và lịch sử. Theo đánh giá của ngành du lịch địa phương, những địa danh như núi Đọi Sơn đang góp phần làm phong phú thêm bức tranh du lịch tâm linh của Ninh Bình, bên cạnh các điểm đến đã quá quen thuộc.

Không cao, không đồ sộ, núi Đọi Sơn chỉ lặng lẽ hiện diện giữa đồng bằng với chiều cao chưa đến 100m. Thế nhưng trên đỉnh ngọn “núi rồng” ấy, gần một thiên niên kỷ lịch sử vẫn được gìn giữ qua từng dấu tích kiến trúc và văn bia đá. Trong dòng chảy du lịch hiện đại, khi du khách ngày càng tìm đến những nơi giàu chiều sâu văn hóa, núi Đọi Sơn đang dần khẳng định lại vị trí đặc biệt của mình trên bản đồ du lịch Ninh Bình.