Triệt phá Xôi Lạc TV: Lời cảnh báo với các trang web thể thao lậu

* Luật sư Phạm Đức Huy:

Nâng cao ý thức người dùng là giải pháp lâu dài

Việc cơ quan chức năng khởi tố vụ án Xôi Lạc TV cho thấy xu hướng siết chặt xử lý các hành vi xâm phạm bản quyền trên môi trường số. Tuy vậy vẫn còn không ít khó khăn trong thực thi.

Một trong những “kẽ hở” lớn là yếu tố công nghệ. Các trang web vi phạm thường đặt máy chủ ở nước ngoài, liên tục thay đổi tên miền, sử dụng kỹ thuật phát lại (restream) hoặc mạng phân phối nội dung để tránh bị chặn.

Bên cạnh đó, việc thu thập chứng cứ và xác định người đứng sau hệ thống cũng mất nhiều thời gian. Thực tế cho thấy không ít website phát sóng lậu đã tồn tại nhiều năm trước khi bị triệt phá.

Ở góc độ chủ sở hữu nội dung, luật sư khuyến nghị cần chủ động hơn trong việc bảo vệ quyền lợi của mình. Ngoài việc đăng ký quyền tác giả, các đơn vị nắm giữ bản quyền nên áp dụng các giải pháp công nghệ, sử dụng hệ thống quản lý bản quyền số và thường xuyên giám sát môi trường mạng để kịp thời phát hiện vi phạm.

Khi phát hiện hành vi xâm phạm, cần nhanh chóng gửi yêu cầu gỡ bỏ hoặc đề nghị cơ quan chức năng xử lý. Đối với người dùng, việc lựa chọn các nền tảng hợp pháp cũng là yếu tố quan trọng góp phần bảo vệ bản quyền. Thói quen sử dụng các website xem miễn phí nhưng vi phạm bản quyền không chỉ gây thiệt hại cho đơn vị sở hữu nội dung mà còn làm méo mó thị trường nội dung số.

Vì vậy cùng với sự hoàn thiện của pháp luật và nỗ lực của cơ quan quản lý, nâng cao ý thức của người dùng được xem là giải pháp lâu dài để hạn chế tình trạng vi phạm bản quyền tại Việt Nam.

* Luật sư Hà Hải (Phó chủ nhiệm Đoàn luật sư TP.HCM):

Vi phạm bản quyền trên không gian mạng ở Việt Nam diễn ra với quy mô lớn và tinh vi

Vụ án liên quan đến hệ thống phát sóng bóng đá lậu “Xôi Lạc TV” cho thấy tình trạng vi phạm bản quyền trên không gian mạng tại Việt Nam đang diễn ra với quy mô lớn, tổ chức chặt chẽ và ngày càng tinh vi.

Theo quy định của pháp luật Việt Nam, thuật ngữ thường được người dân gọi là “bản quyền” thực chất là quyền tác giả theo Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam 2005 (đã được sửa đổi, bổ sung). Quyền này phát sinh tự động khi tác phẩm được sáng tạo và thể hiện dưới hình thức vật chất nhất định, bao gồm quyền nhân thân và quyền tài sản của tác giả hoặc chủ sở hữu.

Trong lĩnh vực phát sóng thể thao, quyền tài sản đặc biệt quan trọng, bởi chủ sở hữu có quyền độc quyền truyền đạt tác phẩm đến công chúng thông qua các phương tiện như truyền hình, Internet hoặc nền tảng số.

Việc các trang web như “Xôi Lạc TV” tự ý phát sóng các trận đấu bóng đá có bản quyền mà không được phép của chủ sở hữu đã xâm phạm trực tiếp quyền này. Nếu hành vi vi phạm được thực hiện có tổ chức, thu lợi bất chính lớn hoặc gây thiệt hại đáng kể, người vi phạm có thể bị xử lý hình sự theo Điều 225 của Bộ luật Hình sự Việt Nam 2015 về tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc xử lý các hành vi vi phạm bản quyền trên Internet không hề đơn giản. Các đối tượng thường sử dụng máy chủ đặt ở nước ngoài, liên tục thay đổi tên miền, vận hành hệ thống ẩn danh và tổ chức hoạt động theo mô hình doanh nghiệp để che giấu hành vi phạm tội.

Bên cạnh đó, lợi nhuận từ quảng cáo, cá độ trực tuyến và lượng truy cập lớn đã tạo ra nguồn thu hàng trăm tỉ đồng, khiến loại tội phạm này ngày càng hấp dẫn đối với các nhóm tội phạm công nghệ cao.

Từ góc độ pháp lý, để bảo vệ hiệu quả quyền tác giả trên môi trường số cần sự phối hợp đồng bộ giữa nhiều chủ thể. Các đơn vị nắm giữ bản quyền cần chủ động áp dụng công nghệ bảo vệ nội dung, phát hiện và yêu cầu gỡ bỏ các nguồn phát sóng trái phép. Cơ quan chức năng cần tăng cường hợp tác quốc tế trong thu thập chứng cứ điện tử và xử lý các hệ thống đặt máy chủ ở nước ngoài.

Thay đổi nhận thức của người dùng cũng là yếu tố quan trọng. Việc truy cập các trang phát sóng lậu không chỉ vi phạm bản quyền mà còn có thể tiếp tay cho các đường dây cá độ, đánh bạc và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thông tin cá nhân. Vì vậy, nâng cao ý thức tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ và sử dụng các nền tảng hợp pháp là điều cần thiết để xây dựng môi trường nội dung số lành mạnh.

* Luật sư Phan Vũ Tuấn:

Phát sóng bóng đá lậu chỉ là phần nổi

Phát sóng bóng đá lậu thực chất chỉ là phần nổi. Nhiều website tích hợp cơ chế điều hướng, dụ dỗ người dùng sang các trang cá cược chỉ sau một cú nhấp chuột.

Hàng triệu lượt truy cập đã bị chuyển hướng sang hệ sinh thái cờ bạc và nội dung nhạy cảm.

Nguồn thu từ quảng cáo và chia sẻ doanh thu cá cược trở thành “điểm tựa tài chính” giúp các hệ thống này duy trì hạ tầng kỹ thuật, liên tục thay đổi tên miền để né tránh xử lý.

Một số kênh thậm chí thu hút lượng lớn người xem trẻ tuổi nhờ cách bình luận mang tính giải trí, tự do và ít bị kiểm soát nội dung như các chương trình phát sóng chính thống của nhà đài.

Chính sự “thoải mái” này khiến nhiều nội dung bình luận đi xa khỏi chuẩn mực nghề nghiệp, thậm chí có trường hợp sử dụng ngôn từ phản cảm, vi phạm quy định pháp luật hoặc trái với thuần phong mỹ tục chỉ để gây chú ý và tăng lượt xem, trong khi chất lượng chuyên môn của nội dung bình luận không phải lúc nào cũng được bảo đảm.

Có thể nói mỗi lượt xem lậu không chỉ là hành vi sử dụng nội dung trái phép mà còn góp phần nuôi dưỡng một “hệ sinh thái” vi phạm, gây thiệt hại lớn cho chủ thể quyền và tiềm ẩn rủi ro về an ninh mạng, trật tự xã hội.

Điển hình vào năm 2017, VTVcab đã phải thông cáo ngừng phát sóng giải UEFA Champions League và UEFA Europa League vì lý do bị các tổ chức, cá nhân xâm hại bản quyền phát sóng tràn lan khắp lãnh thổ Việt Nam; hay mới đây nhất, sau 16 năm hoạt động, Truyền hình K+ đã tuyên bố rút khỏi thị trường Việt Nam.

Việc khởi tố 38 bị can trong vụ Xôi Lạc TV là bước đi mạnh mẽ cho thấy quyết tâm mạnh mẽ của cơ quan chức năng trong bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Việc xử lý hành vi vi phạm này không còn chỉ nằm ở xử phạt hành chính, mà còn ở mức độ nghiêm trọng hơn là truy cứu trách nhiệm hình sự.

Trong tương lai, cùng với sự hoàn thiện của pháp luật và sự thay đổi trong nhận thức của người dùng, các nền tảng phát sóng hợp pháp nhiều khả năng sẽ trở thành xu hướng phổ biến, góp phần xây dựng môi trường sáng tạo lành mạnh và bền vững.