Trò chơi điện tử giúp Bodo/Glimt quật ngã các ông lớn

Năm 2021, ba sinh viên kỹ thuật đam mê trò chơi điện tử Football Manager, đã tìm đến Giám đốc thể thao của Bodo/Glimt để chào hàng một nền tảng chiêu mộ cầu thủ dựa trên dữ liệu thống kê chưa từng có tiền lệ ở Na Uy. Khi đó, ít ai ngờ rằng, một công cụ xuất phát từ ý tưởng của ngành công nghiệp game lại có thể tạo nên cuộc cách mạng trên thị trường chuyển nhượng.

Ý tưởng để đời ấy lóe lên giữa đêm khuya trong những ngày phong tỏa vì Covid-19, len lỏi giữa những xấp tài liệu chép tay dày đặc. Lars Gundersen cố gắng xua tan cơn buồn ngủ để đắm mình vào trò chơi điện tử yêu thích. Thế rồi, anh chợt nảy ra một câu hỏi: “Sẽ ra sao nếu đưa trò chơi Football Manager vào thực tại?”.

Khi đó, Gundersen còn là sinh viên ngành kỹ thuật tại Oslo. Anh có một nhóm bạn chung sở thích chơi game mô phỏng quản lý bóng đá, thường chọn những đội bóng ít tên tuổi, rồi dẫn dắt họ tiến sâu đến tận vòng 1/8 Champions League. Dữ liệu trong Football Manager là sự tái hiện đồ sộ từ thực tế, với kho thông tin và số liệu về các cầu thủ lẫn CLB trên khắp thế giới.

Từ đó, Gundersen và hai người bạn khác quyết định xây dựng một nền tảng tương tự, tập trung vào tích hợp số liệu thống kê, phân tích chuyên sâu và dữ liệu thị trường chuyển nhượng bóng đá.

5 năm sau, “trò chơi” của họ bước ra đời thực, không chỉ đảo lộn hoàn toàn cuộc sống của bộ ba sinh viên, mà còn thay đổi trật tự bóng đá cựu lục địa. Hành trình “ngựa ô” của Bodo/Glimt ở Champions League mùa giải hiện tại – liên tiếp quật ngã Man City, Atletico Madrid, Inter Milan và mới nhất là khiến Sporting phải ôm hận ở lượt đi vòng 1/8 – có công lao lớn thuộc về Fokus, tên ứng dụng và cũng là công ty phân tích dữ liệu của Gundersen cùng các người bạn.

Chính công ty này kể từ khi thành lập đã cung cấp cho các đội bóng khắp Na Uy những thông tin cốt lõi để đưa ra quyết định chuyển nhượng thông minh hơn.

Tầm nhìn của Bodo/Glimt

Ban lãnh đạo Bodo/Glimt đã cho thấy tầm nhìn xa trông rộng. Giám đốc Thể thao Havard Sakariassen sau khi lắng nghe ý tưởng từ Gundersen, đã quyết định đầu tư vào dự án của anh và các cộng sự ngay từ 2021. Hiện tại, CLB này nắm 25% cổ phần của Fokus.

“Chúng tôi gặp nhau trực tiếp để thảo luận về một luận văn thạc sĩ liên quan đến cách sử dụng dữ liệu nhằm tối ưu hóa công tác chuyển nhượng cầu thủ trong bóng đá. Tất cả chúng tôi đều là kỹ sư phần mềm”, Gundersen chia sẻ. “Tôi và vài người bạn đã tạo ra một nền tảng thống kê được ‘đo ni đóng giày’ cho các CLB. Chúng tôi mang đến Bodo/Glimt và Sakariassen đã lắng nghe. Chúng tôi chọn ra một vài cầu thủ và chứng minh cho ông ấy thấy dựa trên dữ liệu, tại sao họ sẽ là những mảnh ghép hoàn hảo cho lối chơi của đội bóng”.

Bên trong Fokus, một CLB có thể nhận diện cầu thủ dựa trên yêu cầu tuyển trạch của HLV trưởng, lập kế hoạch cho các kỳ chuyển nhượng và theo dõi sát sao mọi dòng tiền từ tiền lương đến phí chuyển nhượng. Nó không đơn thuần là một nền tảng thống kê bình thường. Sức mạnh của Fokus nằm ở thuật toán có khả năng tự động lùng sục khắp các nguồn dữ liệu để tìm kiếm những mục tiêu chuyển nhượng đang bị đánh giá thấp.

“Hệ thống không đánh giá cầu thủ chỉ dựa trên số đường chuyền thành công hay số pha tắc bóng”, Gundersen giải thích. “Nó tính toán giá trị thực tế mà những con số này mang đến cho đội bóng. Nếu một pha rê dắt không dẫn đến kết quả cụ thể nào, thuật toán sẽ loại bỏ nó. Chúng tôi có thể phân tích hiệu quả thực tế của từng hành động trên sân”.

Hiện tại, Fokus là doanh nghiệp được vận hành bởi 5 chàng trai trẻ tại Oslo. Công cụ này đang được khoảng 30 CLB khắp châu Âu sử dụng, chủ yếu là các đội vùng Scandinavia và đã mở rộng sang cả bóng đá nữ. Tại giải VĐQG Na Uy Eliteserien, có tới 13 trong 16 CLB sử dụng nền tảng này, gồm: Bodo/Glimt, Tromso, Valerenga, Haugesund, Rosenborg, Sarpsborg, Start, Brann, Lillestrom, Sandefjord, Fredrikstad, Aalesund và nhà ĐKVĐ giải đấu Viking.

“Văn hóa của chúng tôi rất khác biệt”, Gundersen, hiện là CEO của Fokus, cho biết. “Rõ ràng là các đội bóng đều chiến đấu vì mục tiêu riêng, nhưng họ hướng tới việc không cản trở nhau để cùng thúc đẩy cả nền bóng đá đi lên. Không có sự cạnh tranh cực đoan theo nghĩa đó. Mỗi đội bóng vẫn có đội ngũ tuyển trạch, mục tiêu và ngân sách riêng. Không ai có thể xem được dữ liệu chiến lược của người khác”.

Nền tảng này vận hành xoay quanh ba trụ cột chính. Đầu tiên là Alert System (hệ thống cảnh báo), tự động nhận diện cầu thủ phù hợp nhất với triết lý của CLB. Thứ hai là Squad Planner (lập kế hoạch đội hình) – công cụ hoạch định cho các kỳ chuyển nhượng. Và thứ ba là Fokus Finance (quản lý tài chính), theo dõi các biến động liên quan đến lương bổng và phí chuyển nhượng.

Nhờ đó, các CLB có thể nghiên cứu chính xác những hồ sơ cầu thủ phù hợp nhất. Chiến lược của Bodo/Glimt là tập trung vào các tài năng trẻ hay nhất Na Uy. Đội hình xuất phát của HLV Kjetil Knutsen đấu Inter Milan ở lượt về vòng play-off Champions League vừa qua có tới 9 cầu thủ nội. Con số này tiếp tục tái hiện ở trận thắng Sporting 3-0 hôm 12/3. Tất cả họ đều gia nhập Bodo/Glimt thông qua khả năng sàng lọc của Fokus. Daniel Bassi (từ Tromso), Sondre Auklend (từ Viking) và Magnus Riisnaes (từ Valerenga) là những ví dụ.

Có tới 11 cầu thủ trong đội hình đội chủ sân Aspmyra Stadion được nuôi dưỡng ngay tại Bodo hoặc khu vực phía Bắc Na Uy. Một trường hợp thành công khác theo công thức này là Faris Moumbagna, tiền đạo hiện thuộc biên chế Cremonese ở Serie A. Năm 2022, cầu thủ người Cameroon vẫn còn chơi cho Kristiansund ở Na Uy, nhưng được Fokus chọn lọc dựa trên giá trị từ tỷ lệ rê dắt bóng thành công ở mức cực cao. Sau khi ghi 24 bàn chỉ trong một năm, Bodo/Glimt bán anh cho Marseille với giá hơn 9 triệu USD. Đây là thương vụ đắt giá thứ sáu trong lịch sử giải VĐQG Na Uy.

Các CLB Na Uy vốn có ngân sách hạn hẹp, không thể vung tiền như các đội ở những giải đấu hàng đầu châu Âu khác, vì vậy họ phải tìm kiếm một hướng đi thay thế và tư duy sáng tạo. Fokus chính là câu trả lời. Tính từ năm 2021, Bodo/Glimt đã thu về gần 70 triệu USD từ việc bán cầu thủ, và những cầu thủ này ban đầu được mang về nhờ Fokus. Khi hệ thống tìm thấy một cái tên tiềm năng, một chiếc chuông đỏ sẽ hiện lên cạnh tên cầu thủ đó.

“Quyết định cuối cùng vẫn thuộc về các Giám đốc, HLV và các tuyển trạch viên”, Gundersen nhấn mạnh. “Nền tảng này cung cấp các dữ liệu cần thiết để đưa ra lựa chọn tối ưu nhất. Tất nhiên, số liệu không nói lên tất cả. Các tuyển trạch viên vẫn phải trực tiếp đến sân xem giò, nhưng bước sàng lọc ban đầu đã được tiến hành trước đó. Cách làm này giúp tiết kiệm thời gian, năng lượng và tiền bạc. Dữ liệu được cung cấp bởi một công ty có tên là Impact”.

Trong giao diện của Fokus, mọi thứ được thiết kế riêng biệt để vận hành trơn tru: từ sơ đồ đội hình chính, quản lý tài chính cho đến việc theo dõi các tài năng trẻ. Hệ thống này có sự tương đồng rõ rệt với trò chơi Football Manager, nguồn cảm hứng của Gundersen và các cộng sự.

“Tôi thường chơi Football Manager trong thời gian phong tỏa đại dịch, dành cả ngày để xây dựng đội hình và chọn cầu thủ”, Gundersen hồi tưởng. “Cuối cùng, chúng tôi đã biến đam mê đó thành hiện thực. Thông qua Fokus, ngay cả những đội bóng không có sức mạnh tài chính vẫn có thể cạnh tranh sòng phẳng”.

Nhờ nền tảng này, Bodo/Glimt đã cắt giảm được một nửa số chuyến đi khảo sát, xem giò không hiệu quả và tối ưu hóa chi phí. Mục tiêu dài hạn của CLB là xây dựng một “Athletic Bilbao phiên bản Na Uy”, nơi đội hình ưu tiên những cầu thủ trưởng thành từ chính địa phương. Còn trước mắt, đội bóng có biệt danh “The Super Team” đang không ngại tiếp tục làm nên những bất ngờ ở Champions League – nơi cánh cửa vào tứ kết đang được mở toang sau trận thắng Sporting 3-0 ở lượt đi vòng 1/8.

Hoàng Thông tổng hợp