Trung Quốc đã chính thức tiến thêm một bước trong việc cấm thiết kế tay nắm cửa ẩn trên xe điện, với thời điểm có hiệu lực từ ngày 1/1/2027.
Quy định này đồng nghĩa với việc nhiều hãng xe sẽ phải thiết kế lại tay nắm cửa trên các mẫu xe hiện tại, đồng thời điều chỉnh kế hoạch phát triển sản phẩm mới nếu muốn tiếp tục bán xe tại Trung Quốc – thị trường xe điện lớn nhất thế giới.
Quy định mới của Trung Quốc yêu cầu ô tô điện phải có cơ cấu mở cửa cơ khí cả bên trong lẫn bên ngoài (Ảnh minh họa: Carscoops).
Lợi bất cập hại
Trong nhiều năm qua, các chuyên gia an toàn đã liên tục cảnh báo về xu hướng thiết kế tay nắm cửa dạng ẩn vào thân xe.
Đi đầu trong xu hướng thiết kế này là hãng xe điện Mỹ Tesla. Trên mẫu Roadster, tay nắm cửa chỉ là một gờ nổi nằm trong khe hút gió. Trên mẫu Model S, tay nắm thò ra nhờ bộ chấp hành điện. Trong khi đó, với mẫu Model 3, người dùng phải ấn một đầu tay nắm để đầu còn lại bật ra.
Những thiết kế tương tự hiện đã xuất hiện trên nhiều mẫu xe điện khác trên toàn cầu. Lý do nhiều nhà sản xuất thích thiết kế này là chúng mang đến hiệu quả thẩm mỹ và khí động học cao.
Về mặt thẩm mỹ, tay nắm cửa ẩn giúp xe trông gọn gàng và liền khối hơn. Ngoài ra, thiết kế này còn mang lại lợi ích khí động học không nhỏ, nhờ tạo bề mặt trơn tru, hạn chế nhiễu loạn luồng gió và lực cản, từ đó giúp xe giảm mức tiêu thụ năng lượng.
Tuy nhiên, đa số các tay nắm cửa kiểu này vận hành hoàn toàn bằng điện, hoặc cơ cấu mở cơ khí bị giấu ở vị trí khó tìm. Điều này trở thành vấn đề nghiêm trọng trong các tình huống khẩn cấp, khi hệ thống điện của xe không còn hoạt động. Khi đó, cửa xe có thể không mở được theo cách thông thường, gây lúng túng cho cả người ngồi trong xe lẫn lực lượng cứu hộ.
Hướng dẫn mở cửa trước (trái) và cửa sau xe Tesla Cybertruck cho thấy sự phức tạp, khó tìm của cơ cấu mở cơ khí (Ảnh: Tesla).
Trên thực tế đã xảy ra nhiều vụ tai nạn nghiêm trọng, trong đó thiết kế tay nắm cửa được cho là đã ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thoát hiểm của hành khách.
Một trong những trường hợp gây chú ý nhất là vụ tai nạn khiến ba thiếu niên tại California (Mỹ) thiệt mạng, khi họ không thể thoát ra khỏi chiếc Cybertruck do cơ cấu mở cửa cơ khí bị giấu kín, trong khi tay nắm cửa bên ngoài cũng không lộ ra và kính cường lực khiến người cứu hộ không thể tiếp cận kịp thời.
Trong khi đó, tại Trung Quốc đã xảy ra hai vụ tai nạn cháy xe điện của Xiaomi thu hút sự quan tâm lớn của dư luận. Lý do là có thông tin cho rằng cả người ngồi trong xe lẫn lực lượng cứu hộ đều không thể mở cửa kịp thời do hệ thống cửa vận hành bằng điện.
Các vụ tai nạn liên tiếp khiến cơ quan chức năng nhiều nước vào cuộc.
Cơ quan An toàn giao thông đường bộ quốc gia Mỹ (NHTSA) đã tiến hành điều tra, và Tesla cuối cùng cũng thừa nhận sẽ phải thiết kế lại hệ thống tay nắm cửa.
Một trong những ưu tiên hàng đầu của Euro NCAP và Ủy ban Kinh tế Liên hợp quốc về châu Âu (UNECE) cũng là đảm bảo tay nắm cửa ô tô có thể hoạt động sau va chạm.
Trung Quốc tiên phong cấm tay nắm cửa dạng ẩn
Chính phủ Trung Quốc đã có hành động dứt khoát, chính thức ban hành lệnh cấm các loại tay nắm cửa xe điện dạng ẩn, buộc các hãng xe phải thay đổi thiết kế.
Lệnh cấm này lần đầu được đề xuất vào tháng 9 năm ngoái, trong một dự thảo quy định bao gồm nhiều vấn đề an toàn khác nhau.
Theo hãng tin Bloomberg, Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc (MIIT) hiện đã hoàn tất quy định, với thời điểm áp dụng từ ngày 1/1/2027. Các mẫu xe ra mắt sau mốc này sẽ bắt buộc phải tuân thủ. Tuy nhiên, các mẫu xe đã được phê duyệt và sắp ra mắt sẽ có thời hạn chuyển tiếp đến tháng 1/2029 để tuân thủ.
Lệnh cấm không chỉ nhắm vào hình thức và vị trí tay nắm cửa, mà còn quy định rõ cơ chế vận hành, bắt buộc tay nắm phải có cơ cấu mở cơ khí.
Các quy định mới của Trung Quốc có mức độ chi tiết hiếm thấy. Theo đó, tay nắm cửa bên ngoài phải có hốc để tay với kích thước tối thiểu 60 x 20 x 25 mm, nhằm đảm bảo lực lượng cứu hộ có thể nắm và kéo cửa ngay cả sau va chạm. Bên trong khoang cabin, nhà sản xuất phải gắn nhãn hướng dẫn mở cửa khẩn cấp rõ ràng, dễ nhìn.
Trước đây, Tesla Model 3 từng bị chỉ trích vì thiết kế tay mở cửa ở vị trí “khó hiểu” và không có ký hiệu, chỉ dẫn rõ ràng, đến mức cộng đồng người dùng phải tự in và bán sticker hướng dẫn cách mở cửa.
Điểm gây tranh cãi lớn nhất là lệnh cấm tại Trung Quốc không áp dụng cho các mẫu xe không chạy điện. Nói cách khác, những tay nắm cửa bị coi là nguy hiểm trên xe điện vẫn có thể tiếp tục tồn tại trên xe động cơ đốt trong, dù chúng cũng cần điện để vận hành.
Đáng chú ý, hầu hết xe điện sử dụng ắc quy 12V để điều khiển chốt và tay nắm cửa điện, về bản chất không khác nhiều so với xe xăng. Dù vậy, theo luật mới, xe động cơ đốt trong vẫn được phép sử dụng các tay nắm “nguy hiểm” này.
Trên thực tế, một số mẫu xe xăng, như Infiniti QX80, có thiết kế tay nắm cửa bật ra phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn điện. Điều này cho thấy, về bản chất, rủi ro vận hành của tay nắm cửa điện không chỉ tồn tại trên xe điện, mà cả ở một số mẫu xe động cơ đốt trong.
Nguồn: https://dantri.com.vn/o-to-xe-may/trung-quoc-chinh-thuc-cam-tay-nam-cua-an-tren-xe-dien-20260203085226349.htm

