Trung Quốc đưa loạt công ty Nhật vào danh sách kiểm soát xuất khẩu

Bộ Thương mại Trung Quốc hôm nay thông báo áp đặt biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với 20 thực thể Nhật Bản, với cáo buộc những doanh nghiệp, tổ chức này giúp tăng cường năng lực quân sự của Nhật Bản. Một số công ty con của tập đoàn Mitsubishi, Học viện Quốc phòng và cơ quan thám hiểm vũ trụ Nhật Bản bị đưa vào danh sách bị hạn chế xuất khẩu do “lo ngại về an ninh quốc gia”.

Theo đó, các đơn vị Trung Quốc phải ngừng xuất khẩu mặt hàng lưỡng dụng đến thực thể trong danh sách và cấm các tổ chức hoặc cá nhân nước ngoài chuyển giao, cung cấp mặt hàng lưỡng dụng có nguồn gốc từ Trung Quốc cho các thực thể này.

Mặt hàng lưỡng dụng là những hàng hóa có thể được sử dụng cho cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Các đơn vị liên quan phải xin phép Bộ Thương mại Trung Quốc trong những trường hợp ngoại lệ mà việc xuất khẩu được coi là cần thiết.

Bộ này cũng bổ sung 20 thực thể khác của Nhật Bản, trong đó có tập đoàn Subaru, vào “danh sách theo dõi”, yêu cầu xem xét chặt chẽ hơn việc xuất khẩu mặt hàng lưỡng dụng do không thể xác minh pháp nhân và mục đích sử dụng cuối cùng.

Biện pháp hạn chế có hiệu lực ngay lập tức theo Luật Kiểm soát Xuất khẩu của Trung Quốc và các quy định về kiểm soát xuất khẩu hàng hóa lưỡng dụng, nhằm “bảo vệ an ninh, lợi ích quốc gia cũng như thực hiện nghĩa vụ không phổ biến vũ khí hạt nhân”.

Theo Bộ Thương mại Trung Quốc, các biện pháp này “hoàn toàn hợp pháp, hợp lý và đúng luật nhằm kiềm chế tham vọng tái quân sự hóa và hạt nhân của Nhật Bản”.

“Các biện pháp chỉ nhắm vào một số ít thực thể Nhật Bản và áp dụng cho mặt hàng lưỡng dụng, không ảnh hưởng đến hoạt động trao đổi kinh tế và thương mại bình thường giữa hai bên”, Bộ Thương mại Trung Quốc cho hay, đồng thời nhấn mạnh rằng “các công ty, tổ chức Nhật Bản trung thực và tuân thủ pháp luật không có gì phải lo lắng”.

Các công ty có thể nộp đơn xin xóa tên khỏi “danh sách theo dõi” nếu họ hợp tác với các điều khoản xác minh của Bắc Kinh.

Quan hệ Trung – Nhật đang ở mức thấp nhất nhiều năm qua, liên quan phát biểu của Thủ tướng Nhật Sanae Takaichi về vấn đề Đài Loan hồi tháng 11/2025. Bà Takaichi khi đó cảnh báo Nhật Bản có thể sẽ tiến hành động thái quân sự trong trường hợp đảo Đài Loan bị tấn công. Đảo Đài Loan cách hòn đảo gần nhất của Nhật Bản 100 km.

Thủ tướng Nhật Bản sau đó xuống giọng nhằm xoa dịu căng thẳng, song Trung Quốc không chấp nhận và tiếp tục yêu cầu bà rút lại phát biểu. Trung Quốc cũng tái áp đặt lệnh cấm nhập khẩu hải sản từ Nhật Bản trong tháng đó. Tuy nhiên, Thủ tướng Nhật Bản đến nay vẫn từ chối rút lại phát biểu.

Tháng trước, Trung Quốc công bố lệnh cấm xuất khẩu trên diện rộng đối với các mặt hàng lưỡng dụng cho “những thực thể thuộc quân đội Nhật Bản, cũng như người dùng có thể sử dụng chúng vì mục đích quân sự hoặc góp phần tăng cường sức mạnh quân sự Nhật Bản”.

Wall Street Journal dẫn lời hai nhà xuất khẩu tại Trung Quốc nói rằng Trung Quốc đã bắt đầu hạn chế xuất khẩu các loại đất hiếm “nặng”, vốn hiếm và có giá thành cao, cũng như nam châm công suất lớn chứa nguyên tố này, sang các công ty Nhật Bản.

Huyền Lê (Theo AFP, Reuters, Global Times)