Trung Quốc muốn phóng 200.000 vệ tinh sau khi cáo buộc Starlink gây rủi ro va chạm

Theo báo South China Morning Post ngày 11-1, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đã đồng loạt nộp hồ sơ lên Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU), đề nghị phóng tổng cộng hơn 200.000 vệ tinh Internet lên không gian.

Động thái này diễn ra đúng thời điểm Bắc Kinh cáo buộc Công ty SpaceX của tỉ phú Elon Musk đang chiếm dụng quá mức các tài nguyên quỹ đạo dùng chung.

Cuộc đua giành tài nguyên quỹ đạo hữu hạn

Cuối tháng trước, hơn 10 bộ hồ sơ từ các đơn vị vệ tinh khác nhau của Trung Quốc đã được gửi tới ITU. Đáng chú ý nhất là hai dự án CTC-1 và CTC-2, mỗi dự án đăng ký 96.714 vệ tinh, do Viện Sử dụng phổ vô tuyến và Đổi mới công nghệ đứng tên.

Bên cạnh đó, China Mobile cũng nộp hồ sơ cho dự án L1 với 2.520 vệ tinh, trong khi Công ty Công nghệ vệ tinh Spacecom Thượng Hải – đơn vị phát triển siêu chùm vệ tinh Internet Qianfan – đề xuất kế hoạch phóng thêm 1.296 vệ tinh.

Hiện Trung Quốc đang thúc đẩy nhiều chương trình vệ tinh Internet quy mô lớn. Trong đó mạng lưới Guowang đặt mục tiêu triển khai khoảng 13.000 vệ tinh, còn hệ thống Qianfan dự kiến phóng hơn 15.000 vệ tinh vào năm 2030.

Cuộc đua vệ tinh sở dĩ trở nên quyết liệt là bởi băng tần vô tuyến và vị trí quỹ đạo Trái đất tầm thấp là nguồn tài nguyên hữu hạn. Các quốc gia đi trước trong việc đăng ký và triển khai sẽ nắm lợi thế lớn trong khai thác lâu dài.

Mỹ và Trung Quốc trong những năm gần đây đã bước vào cuộc cạnh tranh mạnh mẽ nhằm xây dựng các siêu chùm vệ tinh Internet.

Hiện SpaceX của Mỹ đang chiếm ưu thế với mạng lưới Starlink, nắm giữ phần lớn số lượng vệ tinh đang hoạt động ở quỹ đạo Trái đất tầm thấp.

Ngày 9-11, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ thông báo đã cấp phép cho Công ty SpaceX phóng thêm 7.500 vệ tinh Starlink thế hệ thứ hai.

Số vệ tinh này phải được đưa vào quỹ đạo trước cuối năm 2031, nâng tổng số vệ tinh của SpaceX lên khoảng 15.000 chiếc.

Thách thức về an ninh và quy định quốc tế

Trong khi Công ty SpaceX đặt mục tiêu mở rộng mạng lưới Starlink lên tới 42.000 vệ tinh, tháng trước Bắc Kinh đã cáo buộc hệ thống này chiếm dụng quá mức tài nguyên không gian và làm gia tăng nguy cơ va chạm trên quỹ đạo.

Tháng 12 vừa qua, Starlink cho biết một vệ tinh của họ đã gặp sự cố bất thường và rơi khỏi quỹ đạo. Sau đó, Công ty SpaceX thông báo sẽ hạ độ cao của khoảng 4.400 vệ tinh từ 550km xuống 480km trong năm nay nhằm giảm thiểu nguy cơ va chạm.

Quỹ đạo Trái đất tầm thấp đang ngày càng trở nên chật chội, khi các quốc gia và doanh nghiệp đẩy mạnh phóng vệ tinh để giành quyền sử dụng các tần số và vị trí quỹ đạo vốn không phải vô hạn.

Theo ITU, các vệ tinh Internet thường hoạt động ở độ cao 400 – 2.000km so với bề mặt Trái Đất.

Nhằm kiểm soát tình trạng này, từ năm 2019 ITU đã ban hành quy định yêu cầu các hệ thống vệ tinh phải đi vào hoạt động trong vòng bảy năm kể từ thời điểm nộp hồ sơ.

Theo lộ trình, các đơn vị đăng ký phải triển khai ít nhất 10% mạng lưới trong hai năm tiếp theo, đạt 50% trong vòng năm năm và hoàn tất toàn bộ trong bảy năm.

Nếu không đáp ứng được các mốc thời gian trên, hồ sơ đăng ký sẽ buộc phải điều chỉnh hoặc cắt giảm quy mô để phản ánh đúng năng lực triển khai thực tế của doanh nghiệp.