Truy tận gốc nguồn thải gây ô nhiễm không khí, đưa lên bản đồ số

Đó là chia sẻ từ ông Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới không khí sạch Việt Nam, tại hội thảo Kiểm soát ô nhiễm không khí Hà Nội – thách thức và hành động, do Báo Tiền Phong phối hợp với Trường đại học Công nghệ GTVT, Sở NN-MT, Sở Xây dựng TP.Hà Nội tổ chức sáng 6.1.

Ông Tùng cho rằng, đến nay đã xác định ô nhiễm không khí do 4 nguồn chính: sản xuất công nghiệp, xây dựng, giao thông, đốt rác. Nhưng để quản lý, kiểm soát hiệu quả, cơ quan chức năng phải trả lời câu hỏi cụ thể hơn, nguồn thải đó nằm ở đâu, thuộc địa bàn nào, mỗi năm thải ra bao nhiêu tấn bụi, khí thải.

Nếu như không có những dữ liệu này, cơ quan quản lý không thể quy trách nhiệm rõ ràng ô nhiễm không khí đến từ các nhà máy xi măng, nhiệt điện hay làng nghề.

Ông Tùng cho rằng, để quản lý, kiểm soát ô nhiễm không khí phải dựa trên dữ liệu và chuyển đổi tư duy từ quản lý hành chính sang quản lý rủi ro dựa trên dữ liệu, trong đó giải pháp đột phá duy nhất là số hóa tất cả các nguồn thải lên một bản đồ số. 

“Bản đồ số này phải được cập nhật đầy đủ dữ liệu của cơ sở sản xuất, địa chỉ, ngành nghề, đang sản xuất cái gì, phát thải bao nhiêu. Khi có những dữ liệu này kết hợp hệ thống quan trắc trực tuyến có thể tính toán ngay lập tức mức độ góp phần gây ô nhiễm của từng nguồn thải”, ông Tùng nói và kiến nghị cần có quy định cơ sở sản xuất phải báo cáo định kỳ trên ứng dụng di động chứ không chờ đợi phát phiếu kê khai.

Cũng theo ông Tùng, nếu xây dựng được kho dữ liệu nguồn thải thì Hà Nội thì mới có thể xác định rõ nguồn ô nhiễm là nội tại hay do phát tán từ các tỉnh lân cận theo hướng gió, từ đó sẽ xây dựng các kịch bản để chủ động ứng phó.

Ông Vũ Hữu Liêm, Giám đốc Trung tâm Giám sát nông nghiệp, tài nguyên và môi trường, Cục Viễn thám quốc gia (Bộ NN-MT), cho biết vừa qua đơn vị này phối hợp với chuyên gia của Trường đại học Công nghệ GTVT sử dụng 2 nhóm giải pháp phát hiện ô nhiễm không khí tại Hà Nội gồm: ứng dụng ảnh vệ tinh độ phân giải cao và siêu cao giám sát công trường xây dựng, làng nghề và phát hiện những dấu hiệu phát thải như ống khói, điểm đốt mở. Thứ hai là sử dụng thiết bị bay không người lái để giám sát và xử lý các tình huống phát sinh theo thời gian thực cung cấp dữ liệu trực tiếp phục vụ công tác kiểm tra, xử lý.

Qua đó, cơ quan chức năng xác định 68 công trường xây dựng, 14 làng nghề tái chế nhựa, sắt thép cần theo dõi trọng điểm.

Ông Liêm kiến nghị tích hợp dữ liệu vệ tinh, thiết bị bay không người lái với hệ thống camera giao thông để xây dựng bản đồ ô nhiễm không khí thời gian thực, giúp cơ quan quản lý chuyển từ phản ứng bị động sang chủ động phòng ngừa, nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường không khí cho Hà Nội.