Binh sĩ Ukraine ở Donetsk (Ảnh: Reuters).
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Kiev đang xem xét một kế hoạch do Mỹ đề xuất nhằm thiết lập vùng kinh tế tự do, có thể được tạo ra giữa lực lượng Ukraine và lực lượng Nga trong trường hợp đạt được lệnh ngừng bắn.
Theo ông Zelensky, đây không phải là một hiệp định thương mại tự do quy mô lớn mà là một sáng kiến mang tính cục bộ, liên quan trực tiếp đến khu vực giao tranh.
Nếu được triển khai, khu vực này có thể được thiết lập tại những vùng lãnh thổ ở Ukraine sau khi quân đội rút đi và sẽ hoạt động theo một chế độ pháp lý và thuế đặc biệt.
“Mô hình này phức tạp nhưng công bằng”, ông Zelensky nói.
Tổng thống Zelensky cho rằng cách tiếp cận này đòi hỏi các bước đi tương xứng từ phía Nga và sẽ cần có sự thảo luận rộng rãi trong nội bộ Ukraine.
Theo một phương án, khu kinh tế tự do có thể được thành lập tại một số khu vực thuộc vùng Donbass, miền Đông Ukraine, đóng vai trò là giải pháp thỏa hiệp, đòi hỏi cả hai bên phải rút quân về một khoảng cách an toàn nhằm khôi phục cuộc sống bình thường.
Đồng thời, Tổng thống Zelensky cũng phác thảo một kịch bản thay thế, trong đó lệnh ngừng bắn được thiết lập mà không cần rút quân, sau đó các vấn đề tranh chấp sẽ được giải quyết thông qua các biện pháp ngoại giao.
Nhà lãnh đạo Ukraine cũng nhấn mạnh rằng các hành động của Nga cho thấy Moscow chưa sẵn sàng tham gia vào nỗ lực ngoại giao thực chất.
Ông tái khẳng định rằng Ukraine sẽ không bao giờ công nhận các vùng lãnh thổ mà Moscow đang kiểm soát là của Nga.
Vị trí vùng Donbass (Ảnh: BBC).
Trước đó, Mỹ đã đề xuất thành lập một khu kinh tế tự do tại Donbass (gồm Lugansk và Donetsk) như một trong những yếu tố của “kế hoạch hòa bình”.
Ban đầu, đề xuất này nêu rằng tại các vùng Donetsk, Lugansk, Zaporizhia và Kherson, đường triển khai quân tại thời điểm ký kết thỏa thuận sẽ được coi là đường tiếp xúc trên thực tế. Đổi lại, Nga sẽ phải rút lực lượng khỏi các vùng Dnipropetrovsk, Mykolaiv, Sumy và Kharkov để thỏa thuận có hiệu lực.
Theo giải thích của Tổng thống Zelensky, Nga muốn Ukraine rút quân khỏi vùng Donetsk, trong khi Mỹ đề xuất khu kinh tế tự do như một giải pháp thỏa hiệp. Nếu không đạt được đồng thuận về việc “giữ nguyên vị trí hiện tại”, khu kinh tế tự do chỉ có thể được chấp thuận thông qua một cuộc trưng cầu dân ý tại Ukraine.
Ông Zelensky cho biết Mỹ ủng hộ việc trưng cầu dân ý, nhưng nhấn mạnh rằng toàn bộ văn kiện hòa bình, chứ không phải chỉ một vấn đề riêng lẻ, nên được đưa ra bỏ phiếu.
Ban đầu, Tổng thống Zelensky cho biết các vấn đề lãnh thổ nên được quyết định bởi người dân Ukraine thông qua bầu cử hoặc trưng cầu dân ý. Sau đó, ông làm rõ rằng hiện nay trưng cầu dân ý chưa nằm trong chương trình nghị sự và nhóm đàm phán của Ukraine vẫn tiếp tục tìm kiếm các giải pháp khả thi.
Hiện tại, Nga kiểm soát 1/5 lãnh thổ Ukraine, bao gồm bán đảo Crimea, khoảng 90% vùng Donbass, 75% các vùng Zaporizhia và Kherson, và một phần nhỏ các vùng Kharkov, Sumy, Mykolaiv và Dnipropetrovsk.
Ukraine hiện vẫn kiểm soát khoảng 10-15% vùng Donbass, khu vực nằm trên các mỏ than và là nơi tập trung nhiều nhà máy cơ khí hạng nặng.
Phía Nga kiên quyết yêu cầu Ukraine rút quân khỏi Donbass để đổi lấy một thỏa thuận hòa bình.
Tổng thống Vladimir Putin tuyên bố Nga tiếp tục nhấn mạnh chủ quyền đối với toàn bộ vùng lãnh thổ Donbass, bao gồm cả những khu vực mà Nga chưa kiểm soát được trong chiến dịch quân sự.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/ukraine-xem-xet-de-xuat-vung-kinh-te-tu-do-tim-huong-cham-dut-xung-dot-20260110150715771.htm
