Ứng xử ra sao khi bỗng dưng tiền ‘rơi’ vào tài khoản?

Đây không phải là chuyện hy hữu khi trước đó đã có những trường hợp bị khởi tố về hành vi này trước đó. Vậy để tránh những rắc rối về pháp lý, người dân cần làm gì để bảo vệ mình khi tài khoản bỗng dưng nhận được khoản tiền “từ trên trời rơi xuống”?

Nhận chuyển nhầm gần 500 triệu đồng vào tài khoản, hơn 2 tháng không trả

Giữa tháng 1, cơ quan chức năng ở Quảng Trị đã khởi tố bị can và bắt tạm giam về hành vi “chiếm giữ tài sản trái phép” đối với ông Nguyễn Thế Lữ, 34 tuổi, trú tại phường Quảng Trị (tỉnh Quảng Trị) vì nhận gần 500 triệu đồng tiền chuyển nhầm nhưng không chịu trả lại.

Theo diễn biến vụ án, ngày 10-11 bà Nguyễn Thị Thu Th. (trú xã Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị) thực hiện giao dịch chuyển tiền trên điện thoại đã chuyển nhầm số tiền 499.999.999 đồng vào tài khoản của ông Lữ, là bạn hàng lâu năm của bà Th.. Ngay sau khi phát hiện chuyển nhầm tiền, bà Th. đã liên lạc với ông Lữ và đến nhà ông đối chiếu sao kê, xin lại số tiền đã chuyển nhầm. Tuy nhiên ông Lữ không hợp tác mà còn chặn mọi liên lạc.

Bà Th. đã gửi đơn cầu cứu đến cơ quan công an. Trong thời gian trên công an và chính quyền địa phương nhiều lần đến nhà giải thích và vận động gia đình ông Lữ trả lại số tiền nhưng ông Lữ không hợp tác.

Ông Lữ cũng không đến làm việc với cơ quan công an dù công an đã nhiều lần gửi giấy mời, thậm chí triệu tập.

Công an phường Quảng Trị đã vào cuộc điều tra, đối chiếu dữ liệu từ tài khoản ngân hàng chuyển đi cũng như tài khoản ngân hàng nhận thì xác định đúng là có số tiền nói trên chuyển từ tài khoản bà Th. qua tài khoản do ông Lữ làm chủ.

Sau đó cơ quan chức năng đã ra quyết định khởi tố bị can đối với ông Lữ để điều tra hành vi chiếm giữ tài sản trái phép.

“Chúng tôi đã đến nhà vận động, giải thích rất nhiều lần nhưng ông Lữ vẫn cố tình không hợp tác, cũng không chịu trả lại tiền cho người chuyển nhầm. Đây là hành vi cố tình vi phạm pháp luật nên phải khởi tố”, lãnh đạo Công an phường Quảng Trị nói.

Chiếm giữ tiền chuyển nhầm vừa vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức

Luật sư Võ Công Hạnh, Công ty luật Công Khánh (thuộc Đoàn luật sư TP Huế), cho biết pháp luật Việt Nam hiện hành quy định rất rõ về cách hành xử cũng như các chế tài của hành vi chiếm giữ tài sản do chuyển khoản nhầm này.

Theo luật sư Hạnh, trường hợp người dân nhận được tiền do chuyển khoản nhầm, để tránh phát sinh trách nhiệm pháp lý, người nhận cần giữ nguyên số tiền trong tài khoản, không được sử dụng, chuyển đi hoặc chiếm đoạt dưới bất kỳ hình thức nào. Đồng thời chủ động thông báo cho ngân hàng nơi mở tài khoản hoặc cơ quan công an để phối hợp xác minh và hoàn trả lại cho chủ sở hữu hợp pháp khi có yêu cầu.

Theo quy định tại điều 579 Bộ luật Dân sự 2015, việc nhận tiền chuyển nhầm được xác định là chiếm hữu tài sản không có căn cứ pháp luật, do đó người nhận có nghĩa vụ hoàn trả đầy đủ.

Trường hợp người nhận cố tình không trả lại hoặc sử dụng số tiền chuyển nhầm vào mục đích cá nhân có thể bị xử phạt vi phạm hành chính từ 3 triệu đến 5 triệu đồng theo điểm đ khoản 2 điều 15 nghị định 144/2021/NĐ-CP và cùng với các biện pháp khắc phục hậu quả.

Trong trường hợp hành vi chiếm giữ trái phép có giá trị từ 10 triệu đồng trở lên, người vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “Chiếm giữ trái phép tài sản” theo điều 176 Bộ luật Hình sự 2015 (hiện hành). Khung hình phạt cho tội này là cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 1 năm đến 5 năm tùy theo tính chất, mức độ và giá trị tài sản bị chiếm giữ.

“Người Việt Nam từ bao đời nay luôn có truyền thống tốt đẹp “nhặt được của rơi, trả người đánh mất”. Khi nhận được tài sản không phải của mình mà không trả lại thì đó không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật mà còn là chuẩn mực đạo đức căn bản của mỗi con người”, luật sư Hạnh nói.