Ngày 26/1, lịch sử tài chính thế giới vừa lật qua một trang mới đầy ám ảnh. Không kèn không trống, mốc tâm lý khổng lồ 5.100 USD/ounce đã bị xuyên thủng. Sau đó, giá tăng tiếp và tới ngày 29/1 đã vượt 5.400 USD/ounce – mức kỷ lục.
Tại các phòng giao dịch từ London đến New York, không khí không hân hoan như những đợt sóng tăng trưởng cổ phiếu, mà bao trùm bởi sự căng thẳng. Vàng không đơn thuần tăng giá để kiếm lời. Khi kim loại quý này tăng tới 64% trong năm 2025 và bồi thêm 17% chỉ trong chưa đầy một tháng đầu năm 2026, giới tài chính hiểu rằng: Thế giới đang sợ hãi điều gì đó rất lớn.
Ông Steve Miller, cố vấn chiến lược tại GSFM và là cựu lãnh đạo tại BlackRock, thốt lên trên tờ The Guardian: “Tôi chưa từng thấy điều gì tương tự trong 40 năm sự nghiệp. Lần gần nhất vàng điên cuồng thế này là cú sốc dầu mỏ thập niên 70, thời điểm thậm chí còn trước khi tôi bước chân vào ngành”.
Tại sao cả thế giới cùng lúc chạy về vàng và họ đang sợ điều gì? (Ảnh: Uwsbkolkata).
Sự sụp đổ của niềm tin vào “tài sản giấy”
Tại sao vàng lại tăng theo giờ, xô đổ mọi kỷ lục cũ. Câu trả lời nằm ở 2 chữ, đó là niềm tin.
Theo phân tích từ France 24, động lực thực sự đẩy vàng tăng không phải là cung cầu vật chất thông thường, mà là một cuộc “khủng hoảng niềm tin” vào các tài sản định danh bằng USD và sự điều hành của chính phủ Mỹ.
Thị trường đang phản ứng dữ dội với những quyết định chính sách được cho là thất thường gần đây. Từ mối đe dọa áp thuế quan lên các đối tác thương mại cho đến những nghi ngờ về tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), tất cả đang tạo ra một cơn địa chấn trong tâm lý nhà đầu tư. Kyle Rodda, chuyên gia phân tích cấp cao tại Capital.com nhận định: “Chất xúc tác chính là sự xói mòn niềm tin vào chính quyền và tài sản Mỹ”.
Một thuật ngữ đang được giới chuyên gia nhắc đến nhiều là “debasement trade” (giao dịch dựa trên sự mất giá tiền tệ). The Guardian chỉ ra rằng, những đồn đoán về việc Mỹ muốn một đồng USD yếu hơn để hỗ trợ sản xuất, cộng với nỗi lo nợ công phình to, đang khiến trái phiếu chính phủ vốn là vịnh tránh bão truyền thống lại trở nên rủi ro.
Khi đồng tiền pháp định lung lay, vàng trở thành “người phán xử” cuối cùng. Ông Frederic Panizzutti từ Numismatica Genevensis chia sẻ một góc nhìn sắc sảo trên Reuters: “Với vàng, bạn không cần phân tích bảng cân đối kế toán, không lo rủi ro tín dụng hay rủi ro quốc gia. Sự đơn giản đó chính là thứ hấp dẫn nhất trong một thế giới quá phức tạp”.
“Cá mập” ra tay: Cuộc dịch chuyển tài sản vĩ đại
Khác với những cơn sốt đất hay tiền số thường được thổi bùng bởi nhà đầu tư cá nhân, cơn sốt vàng 2026 có bệ đỡ vững chắc từ những “tay to” quyền lực nhất: Các Ngân hàng Trung ương (NHTW).
Đây không còn là câu chuyện đầu cơ lướt sóng. Đây là chiến lược địa chính trị.
Theo dữ liệu từ Reuters, Ngân hàng Trung ương Trung Quốc đã âm thầm nhưng kiên quyết mua vàng ròng rã suốt 14 tháng liên tiếp. Tại châu Âu, Ba Lan cũng không đứng ngoài cuộc chơi khi Thống đốc Adam Glapinski tuyên bố nâng dự trữ vàng từ 550 tấn lên 700 tấn. Goldman Sachs dự báo các NHTW tại các thị trường mới nổi sẽ tiếp tục “hút” khoảng 60 tấn vàng mỗi tháng ra khỏi thị trường.
Ross Norman, một nhà phân tích độc lập kỳ cựu, đã đặt ra câu hỏi chạm đúng “huyệt” của vấn đề: “Nếu muốn giảm phụ thuộc vào đồng USD thì còn lựa chọn nào khác ngoài vàng?”.
Xu hướng phi đôla hóa đã chuyển từ các bài phát biểu chính trị sang hành động thực tế trên bảng cân đối kế toán. Khi các quốc gia ráo riết đa dạng hóa dự trữ ngoại hối để tránh rủi ro địa chính trị, một lượng vàng vật chất khổng lồ đang bị rút khỏi lưu thông, tạo ra sự khan hiếm thực sự đẩy giá lên cao.
Cơn “say” vàng đã kéo theo cả thị trường kim loại quý. France 24 ghi nhận một cột mốc lịch sử khác: Bạc lần đầu tiên vượt ngưỡng 100 USD/ounce.
Đến ngày 26/1, giá bạc giao ngay đã chạm 107,9 USD, có lúc đạt đỉnh 109,44 USD. Bạch kim và palladium cũng đua nhau lập đỉnh mới. Dòng tiền đang tìm kiếm bất kỳ tài sản thực nào có thể neo giữ giá trị.
Số liệu từ Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) cho thấy các quỹ ETF vàng đã hút ròng kỷ lục 89 tỷ USD (tương đương 801 tấn vàng) trong năm 2025. Nhà đầu tư cá nhân, dù chậm chân hơn các NHTW, cũng đang ồ ạt nhảy vào thị trường vì lo sợ bỏ lỡ (FOMO) và kỳ vọng lãi suất giảm sẽ làm giảm chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng.
Hoạt động mua vàng của các ngân hàng trung ương – yếu tố then chốt đẩy giá vàng trong năm 2025 – được dự báo sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao trong năm nay (Ảnh: LinkedIn).
Tương lai sẽ đi về đâu: Còn tăng hay bong bóng vỡ?
Với mức giá hiện tại, câu hỏi nhức nhối nhất là: “Đã quá muộn để mua vào?” hay “Giá còn tăng đến đâu?”.
Trái ngược với tâm lý lo ngại bong bóng, các tổ chức tài chính hàng đầu vẫn tỏ ra cực kỳ lạc quan, một sự lạc quan dựa trên nỗi bi quan về tình hình thế giới.
Hiệp hội Thị trường Vàng London (LBMA) đưa ra dự báo gây sốc rằng vàng có thể chạm mốc 7.150 USD/ounce trong năm 2026. Goldman Sachscũng vừa nâng dự báo tháng 12/2026 lên 5.400 USD. Trong khi đó, Ross Norman kỳ vọng đỉnh giá năm nay ở mức 6.400 USD.
Philip Newman, Giám đốc Metals Focus khẳng định trên Reuters: “Sau khi vượt mốc 5.000 USD, dư địa tăng vẫn còn rất lớn”. Ông cho rằng các đợt điều chỉnh ngắn hạn là không tránh khỏi khi nhà đầu tư chốt lời, nhưng đó sẽ được xem là cơ hội mua vào hơn là dấu hiệu đảo chiều.
Lý do cho nhận định này rất đơn giản nhưng lạnh lùng: Các yếu tố đẩy giá vàng tăng gồm bất ổn địa chính trị, nợ công, và sự suy giảm niềm tin vào tiền tệ không thể giải quyết trong một sớm một chiều.
Kết lại, đà tăng của vàng hiện nay không giống bất kỳ chu kỳ nào trong quá khứ. Nó không phản ánh sự hưng phấn của kinh tế, mà phản ánh sự lo âu sâu sắc về trật tự thế giới mới.
Như lời nhận định đầy sức nặng của chuyên gia Philip Newman: “Một đợt giảm giá đáng kể của vàng chỉ có thể xảy ra nếu kinh tế và địa chính trị toàn cầu trở lại trạng thái ổn định hơn mà điều nay rất khó xảy ra trong ngắn hạn”.
Trong bối cảnh đó, mốc 5.100 USD có lẽ chưa phải là điểm dừng cuối cùng của “chuyến tàu” trú ẩn này.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/vang-va-su-that-tran-trui-ve-niem-tin-cua-the-gioi-tai-chinh-20260126183835869.htm
