Một nghiên cứu mới trên chuột và trong phòng thí nghiệm cho thấy các hạt vi nhựa tích tụ trong cơ thể có thể làm rối loạn hệ miễn dịch, bằng cách ngăn cản các tế bào miễn dịch tiêu diệt vi khuẩn và loại bỏ tế bào chết.
Mặc dù vẫn chưa rõ điều này sẽ ảnh hưởng như thế nào đến cơ thể người, các chuyên gia cho rằng nghiên cứu có tiềm năng tác động lớn đến sức khỏe con người.
Vi nhựa là những hạt nhỏ li ti vỡ ra từ các sản phẩm nhựa như chai nước, hộp đựng thực phẩm và túi đông lạnh. Mặc dù những hạt không tiêu hóa được này tích tụ trong cơ thể, các nhà khoa học vẫn chưa chắc chắn về cách chúng gây bệnh.
Nghiên cứu mới cho thấy những hạt nhỏ này có thể làm tắc nghẽn và phá vỡ chức năng của đại thực bào, các tế bào có nhiệm vụ tiêu diệt virus, vi khuẩn, nấm gây hại cũng như các tế bào chết.
Vi nhựa làm ô nhiễm không khí, đất và nước. Chúng xuất hiện nhiều trong thực phẩm và đồ uống, đồng thời đã được phát hiện trong nhiều mô và dịch cơ thể người, bao gồm máu, sữa mẹ, não, gan và cơ quan sinh sản.
Giáo sư Eliseo Castillo, Đại học New Mexico (Mỹ), người có nhiều năm nghiên cứu về tác động của vi nhựa đến sức khỏe nhưng không tham gia nghiên cứu này, cho biết: “Vì sản xuất nhựa tiếp tục tăng và các vật liệu này phân mảnh dần theo thời gian, nên ô nhiễm vi nhựa dự kiến sẽ tiếp tục gia tăng trong tương lai”.
Nhà miễn dịch học, Tiến sỹ Justin Perry, Trung tâm Ung thư Memorial Sloan Kettering (Mỹ) và là tác giả chính của nghiên cứu, cho biết sự tích tụ vi nhựa trong cơ thể có liên quan đến chứng xơ vữa động mạch, thoái hóa thần kinh và ung thư.
Nghiên cứu này được công bố ngày 10/3 trên tạp chí Immunity.
Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu vẫn chưa chứng minh được rằng vi nhựa trực tiếp gây bệnh.
“Tôi nghĩ điều đó thực sự đã thúc đẩy tôi và các đồng nghiệp khác trong lĩnh vực này cố gắng tìm hiểu vấn đề này”, Tiến sỹ Perry nói.
Trong nghiên cứu mới, ông và các đồng nghiệp tập trung vào polystyrene, một loại nhựa phổ biến được sử dụng trong hộp đựng thực phẩm và phân hủy thành các hạt vi nhựa có kích thước nhỏ như virus hoặc lớn như hạt cát.
Nhóm nghiên cứu tập trung vào đại thực bào, loại tế bào nuốt các vật chất như tế bào chết và vi khuẩn gây bệnh từ môi trường xung quanh, sau đó phân giải chúng thành đường, axit amin và chất béo để tế bào tái chế.
Các nhà khoa học đã chứng minh ở chuột và người rằng đại thực bào chủ động hấp thụ vi nhựa nhưng không thể phân giải chúng.
“Điều đó khá đáng sợ, bởi điều đó có nghĩa là chúng ta thực sự chưa tiến hóa để phản ứng lại chúng”, Tiến sỹ Perry nói. Theo ông, điều này đồng nghĩa các tế bào có thể tích trữ ngày càng nhiều vi nhựa trong suốt cuộc đời của một người.
Ông và các đồng nghiệp cho các đại thực bào của người được nuôi cấy trong đĩa thí nghiệm tiếp xúc với loại nhựa không phân hủy sinh học này.
Họ cũng đưa các hạt vi nhựa vào đường hô hấp của chuột, sau đó lấy phổi để chụp dưới kính hiển vi. Nhóm nghiên cứu phát hiện các tế bào hấp thụ những hạt này gặp khó khăn trong việc nuốt chửng và tiêu diệt tế bào chết hoặc các vi sinh vật gây bệnh như vi khuẩn, nấm.
Để xác định liệu vi nhựa có thể ngăn cản đại thực bào chống lại nhiễm trùng hay không, nhóm nghiên cứu cho chuột tiếp xúc với nấm Aspergillus fumigatus, loại nấm gây nhiễm trùng đường hô hấp ở người suy giảm miễn dịch.
Kết quả cho thấy những con chuột tiếp xúc với vi nhựa gặp khó khăn hơn trong việc loại bỏ nhiễm trùng và bị bệnh nặng hơn.
“Liệu điều này có dẫn đến tỷ lệ nhiễm trùng cao hơn ở người hay không vẫn chưa được biết”, Giáo sư Castillo nói.
“Hiện tại, chưa có bằng chứng y tế công cộng rõ ràng nào liên kết trực tiếp việc tiếp xúc với vi nhựa với sự gia tăng nhiễm trùng ở người”.
Các hạt vi nhựa cũng ngăn cản đại thực bào nuốt và tiêu hủy các tế bào chết, có khả năng gây tích tụ chất thải trong mô.
Tiến sỹ Perry cho biết con người mất khoảng 2% khối lượng cơ thể mỗi ngày do tế bào chết, và đại thực bào có nhiệm vụ dọn dẹp lượng tế bào này.
“Có khoảng 3 triệu tế bào chết mỗi giây. Nếu thực sự tính toán, đó là một gánh nặng khá lớn đối với đại thực bào”, ông nói.
Sự tích tụ các thành phần tế bào chết như DNA có thể báo động cho hệ miễn dịch vì nó phát tín hiệu rằng một mối đe dọa như nhiễm trùng có thể đang gây tổn thương mô.
Theo Giáo sư Castillo, điều này có thể kích hoạt viêm nhiễm, tiềm ẩn nguy cơ dẫn đến các rối loạn tự miễn.
Các hạt vi nhựa cũng có thể làm giảm khả năng sinh sản khi được các đại thực bào trong tinh hoàn hấp thụ.
Tiến sỹ Perry và các đồng nghiệp cho chuột đực tiếp xúc với liều lượng vi nhựa thường xuyên, nhận thấy số lượng tinh trùng của chúng giảm trong vòng 18 tuần.
Ông suy đoán vi nhựa có thể là một phần nguyên nhân gây ra sự sụt giảm số lượng tinh trùng được ghi nhận trên toàn cầu ở người. Nghiên cứu này chưa xem xét tác động tiềm tàng đối với khả năng sinh sản của nữ giới.
Mặc dù các nhà nghiên cứu đã chứng minh đại thực bào của con người có thể nuốt chửng các hạt vi nhựa trong đĩa thí nghiệm, họ vẫn chưa biết liệu quá trình này có diễn ra dễ dàng tương tự trong cơ thể sống hay không.
Tiến sỹ Perry dự định nghiên cứu các mẫu lấy từ cơ thể người, cụ thể là cách các hạt vi nhựa có thể góp phần hình thành mảng xơ vữa động mạch gây tắc nghẽn mạch máu.
Theo ông, các đại thực bào chứa đầy vật chất chưa tiêu hóa vốn đã tích tụ trong các mảng xơ vữa gây cản trở dòng máu, vì vậy nhóm nghiên cứu đưa ra giả thuyết rằng vi nhựa có thể làm trầm trọng thêm tình trạng này.
Nguồn: https://dantri.com.vn/khoa-hoc/vi-nhua-tich-tu-trong-co-the-co-the-lam-tac-nghen-cac-te-bao-mien-dich-20260331003036625.htm
