Vi phạm khi đặt tiền tại ngoại sẽ bị bắt tạm giam ngay lập tức

Thông tư liên tịch số 01/2026 vừa được ban hành, quy định chi tiết quy trình phối hợp giữa các cơ quan tố tụng trong việc áp dụng biện pháp đặt tiền để tại ngoại. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để bị can hoặc người thân thích thực hiện quyền đặt tiền thay thế biện pháp tạm giam, được áp dụng từ ngày 15.3.2026.

Luật sư Nguyễn Thị Minh Trang (thuộc Đoàn luật sư TP.HCM) cho biết, theo điều 22 của Thông tư liên tịch 01/2026 (do Viện trưởng Viện KSND tối cao, Bộ trưởng Bộ Công an và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ban hành), việc cho phép bị can tại ngoại thông qua hình thức đặt tiền không phải là thủ tục tự động mà phải trải qua quá trình xét duyệt chặt chẽ.

Cụ thể, khi Cơ quan điều tra quyết định áp dụng biện pháp này, ngay lập tức phải có văn bản nêu rõ lý do, kèm theo các chứng cứ về tính chất, mức độ hành vi phạm tội, nhân thân và tình trạng tài sản của bị can gửi Viện kiểm sát đồng cấp đề nghị phê chuẩn.

Trong thời hạn 3 ngày, Viện kiểm sát phải ra quyết định phê chuẩn hoặc không phê chuẩn. Trường hợp hồ sơ chưa rõ ràng, Viện kiểm sát có quyền yêu cầu Cơ quan điều tra bổ sung tài liệu để có căn cứ xem xét.

Hồ sơ đề nghị đặt tiền để được tại ngoại có gì?

Để được xét duyệt, hồ sơ đặt tiền để được tại ngoại phải đảm bảo đầy đủ các loại giấy tờ sau:

1. Quyết định áp dụng biện pháp đặt tiền và văn bản đề nghị phê chuẩn.

2. Tài liệu xác định bị can hoặc người thân thích đã nộp tiền bảo đảm.

3. Giấy cam đoan của bị can: Cam kết thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ (có mặt theo giấy triệu tập, không bỏ trốn, không tiếp tục phạm tội…).

4. Giấy cam đoan của người thân: Trường hợp người thân đặt tiền tại ngoại thay, họ phải cam kết quản lý, không để bị can vi phạm nghĩa vụ.

Nếu vi phạm cam kết sẽ bắt tạm giam ngay

Quy định mới nêu rõ, nếu có căn cứ xác định bị can vi phạm các nội dung đã cam đoan, Cơ quan điều tra sẽ lập tức đề nghị Viện kiểm sát hủy bỏ biện pháp đặt tiền để được tại ngoại. Khi đó, bị can sẽ bị bắt tạm giam để phục vụ điều tra; thời hạn tạm giam không được quá thời hạn điều tra vụ án.

Trường hợp vụ án đã kết thúc điều tra và chuyển sang giai đoạn truy tố, nếu Viện kiểm sát thấy cần thiết vẫn có thể ra quyết định tiếp tục áp dụng biện pháp đặt tiền để bảo đảm.

Đặt tiền để được bảo lãnh ở mức nào?

Luật sư Trang phân tích, nhiều người dân thường nhầm lẫn giữa 2 khái niệm bảo lãnh và đặt tiền để bảo đảm. Tuy nhiên, trong tố tụng hình sự, đây là 2 biện pháp ngăn chặn khác biệt.

Theo đó, bảo lãnh dựa trên uy tín và khả năng quản lý của cá nhân (đủ 18 tuổi, nhân thân tốt, thu nhập ổn định) để bảo đảm cho người thân thích không bị tạm giam. Còn đặt tiền để bảo đảm là dùng tài sản (tiền mặt) để thay thế việc tạm giam. Nếu bị can vi phạm cam kết, số tiền này sẽ bị tịch thu và nộp vào ngân sách nhà nước.

Theo quy định mới được áp dụng từ 15.3, tùy vào tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi và nhân thân của bị can, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát hoặc Tòa án sẽ cân nhắc lựa chọn biện pháp phù hợp nhất để vừa đảm bảo quyền lợi của bị can, vừa không gây ảnh hưởng đến quá trình điều tra vụ án.

Theo quy định tại điều 3 Thông tư liên tịch 01/2026 về tiền đặt để bảo đảm, tiền dùng để đặt bảo đảm tại ngoại phải là Việt Nam đồng và thuộc sở hữu hợp pháp của bị can, bị cáo hoặc người thân thích. Đối với trường hợp bị can là người dưới 18 tuổi hoặc người có nhược điểm về tâm thần, thể chất, người đại diện hợp pháp sẽ đứng ra thực hiện việc đặt tiền này.

Về mức tiền cụ thể, cơ quan tố tụng căn cứ vào tính chất vụ án để quyết định, nhưng phải đảm bảo mức sàn tối thiểu: Tội phạm ít nghiêm trọng không dưới 30 triệu đồng; Tội phạm nghiêm trọng không dưới 100 triệu đồng; Tội phạm rất nghiêm trọng không dưới 200 triệu đồng. Tội phạm đặc biệt nghiêm trọng không dưới 300 triệu đồng.