Quán cà phê trở thành điểm đến lý tưởng cho sinh viên vừa chạy deadline vừa tránh nóng – Ảnh minh họa: LÊ HUY
Trong tâm lý học và khoa học thần kinh, đã có nhiều chỉ báo cho thấy nhiệt độ cao có thể ảnh hưởng đáng kể đến trạng thái cảm xúc và khả năng kiểm soát hành vi.
Mất cân bằng cảm xúc muốn nổi điên
Về mặt sinh lý, cơ thể con người luôn có sự điều chỉnh duy trì trạng thái cân bằng thân nhiệt. Khi nhiệt độ môi trường tăng cao, hàng loạt cơ chế được kích hoạt: hệ thần kinh phản ứng liên tục, tim đập nhanh hơn để tăng tuần hoàn máu, tuyến mồ hôi hoạt động mạnh, nhịp thở thay đổi.
Những phản ứng này tiêu tốn năng lượng đáng kể, khiến cơ thể dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi. Khi đó, ngưỡng cảm giác giảm và chỉ một kích thích nhỏ cũng có thể khiến phản ứng trở nên gay gắt hơn bình thường.
Thời tiết nóng còn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giấc ngủ. Nhiều người rơi vào tình trạng khó ngủ, ngủ chập chờn, ngủ không sâu.
Thiếu ngủ khiến não bộ xử lý thông tin thiếu mềm dẻo, từ đó làm gia tăng các biểu hiện như cáu gắt, bốc đồng, khó kiểm soát hành vi.
Cùng lúc, nhiệt độ cao khiến cơ thể mất nước nhanh, kéo theo cảm giác mệt mỏi, giảm khả năng tập trung và nhận thức. Khi tình trạng này kéo dài, trạng thái căng thẳng và khó chịu cũng dễ tích tụ.
Môi trường sống đóng vai trò không nhỏ. Việc học tập, làm việc trong không gian kín, thiếu mảng xanh, ít tiếp xúc với thiên nhiên khiến cảm giác ngột ngạt gia tăng. Những khối bê tông hấp nhiệt, không khí tù đọng… vô hình trung làm hệ thần kinh căng thẳng.
Khi nhiều yếu tố trên cùng tác động khiến con người dễ rơi vào trạng thái mất cân bằng cảm xúc. Hệ quả là xung đột trong các mối quan hệ có xu hướng gia tăng, hiệu suất học tập và làm việc suy giảm, các hành vi bốc đồng dễ xuất hiện hơn.
Chống chọi với stress ra sao?
Trước những tác động rõ rệt của thời tiết cực đoan đến sức khỏe, việc chủ động bảo vệ sức khỏe tâm thần trở nên cần thiết.
TS.BS Trần Thị Hồng Thu, Bệnh viện Tâm thần ban ngày Mai Hương, cho biết thời tiết là một trong những yếu tố tác động làm gia tăng hoặc giảm thiểu nguy cơ stress của con người.
Với thời tiết nóng bức như mấy ngày gần đây, tâm lý con người bị ảnh hưởng ít nhiều. Con người dễ có cảm giác khó chịu và căng thẳng hơn cả về cơ thể và tinh thần.
Đặc biệt với những người vốn dĩ nhạy cảm với yếu tố thời tiết như những người đang bị bệnh hay những người làm việc ngoài trời cũng dễ bị tác động tiêu cực do thời tiết. Không ít người đã tiềm ẩn stress, căng thẳng, đến khi nóng quá, sức khỏe suy sụp.
Chẳng hạn, mọi người có cảm giác mất sức, ăn không ngon, ngủ kém, nhịp tim và huyết áp tăng lên…
Về cảm xúc dễ căng thẳng sinh cáu gắt, bực tức, không điều khiển được tâm lý, hành vi. Đa phần mọi người có cảm giác mệt mỏi, khó tập trung… Người có tiền sử bệnh trầm cảm, sang chấn về tâm lý hoặc tâm thần càng dễ bị bốc hỏa, tái phát bệnh. Khí hậu nóng làm gia tăng thân nhiệt, sẽ kích thích mạnh thần kinh của con người.
BS Thu khuyến cáo, để đề phòng thần kinh “tăng xông” vào mùa nắng nóng, mọi người nên tránh đi ra ngoài trời vào lúc nắng gắt, không làm việc quá sức. Uống nhiều nước, tránh các đồ uống có cồn như bia rượu, chất kích thích…
Đối với những người nguy cơ cao bị rối loạn tâm thần như phụ nữ sau sinh, người có sang chấn tâm lý như mất người thân, mất việc, thất tình, bị tai nạn, bệnh tật… càng phải để ý.
Khi gặp các triệu chứng mất ngủ, căng thẳng kéo dài nên đi khám để được tư vấn điều trị kịp thời. Những gia đình có người thân từng mắc các bệnh về tâm thần, vào những ngày nắng nóng đỉnh điểm như hiện nay cần thường xuyên quan tâm, để mắt tới người mắc bệnh.
Tránh để bệnh nhân ở môi trường oi bức, ngột ngạt. Tránh kích thích tâm lý đối với người bệnh như la mắng, đánh đập, chế giễu khiến họ gặp các xáo trộn về tâm lý, cộng với môi trường nắng nóng, ngột ngạt càng khiến họ bị kích động.
Các chuyên gia về tâm thần kinh học khuyến cáo nên đưa bệnh nhân đi tái khám kịp thời để bác sĩ điều chỉnh thuốc tránh bệnh trở nặng và người bệnh có thể gây ra hành động nguy hiểm khi bệnh nhân có ít nhất một trong các dấu hiệu: Mất ngủ liên tục trong 2-3 ngày, mỗi ngày chỉ ngủ được 2-3 giờ hoặc ít hơn.
Bệnh nhân lo lắng, bồn chồn mà không có lý do, luôn cảm thấy bất an và lo sợ những điều xấu nhất sẽ xảy ra với mình hoặc gia đình; mệt mỏi, mất năng lượng đột ngột, cáu gắt vô cớ quá mức liên tục trong 2-3 ngày; bỏ ăn hoặc ăn rất ít…
Tạo mảng xanh trong nhà để thư giãn
Việc kết nối với thiên nhiên có tác dụng giảm căng thẳng rõ rệt. Vì vậy, việc dành thời gian đi dạo ở công viên, tiếp xúc với cây xanh, hoặc đơn giản là tạo một mảng xanh trong nhà hay nơi làm việc có thể giúp làm mát “vườn tâm”. Khi môi trường trở nên khắc nghiệt, con người càng cần những khoảng lặng để tái cân bằng.
Nắng nóng không trực tiếp tạo ra sự nóng nảy, nhưng nó làm suy giảm khả năng điều tiết cảm xúc của con người. Khi nhiệt độ leo thang, ngưỡng cảm giác bị ảnh hưởng khiến những phản ứng tiêu cực vốn được kiểm soát dễ dàng bộc lộ.
Giữ “tâm an” không chỉ để dễ chịu hơn giữa những ngày oi ả mà là để chúng ta giữ được sự điềm tĩnh và tử tế giữa những va chạm rất đời thường.
Đọc tiếp
Về trang Chủ đề
Nguồn: https://tuoitre.vn/vi-sao-con-nguoi-hay-noi-nong-de-benh-tam-than-khi-troi-nang-gat-20260408113744439.htm
